Συντονιστής Φορέας:          Συνομοσπονδία Εργαζομένων Κύπρου (ΣΕΚ) Συμμετέχοντες Φορείς:        Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας Κύπρου Σύνδεσμος Ασφάλειας και Υγείας Κύπρου                 Ομοσπονδίας Εργοδοτών και Βιομηχάνων Κύπρου (ΟΕΒ) Arbeit und Leben (D) Odense Techniske Skole (DK) Ελληνικό Ινστιτούτο Επαγγελματικής Ασφάλειας και Υγιεινής (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α) Kauno Kolegija (LT) Confederatia National A Sindicatelor Libere din Romania-FRATIA (RO) Center for Advanced Technologies, Polytechnic University of Bucharest (RO)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

 

1.      Σκοπός του Κεφαλαίου

2.      Οι ²Τι², ²Γιατί², και ²Ποιός² Ερωτήσεις

2.1.                        Η  ²Τι² Ερώτηση:  Βασικοί Ορισμοί και Επεξηγήσεις

2.2.                        Η ²Γιατί² Ερώτηση:  Όφελος για Όλους

2.3.                        Η ²Ποιος² Ερώτηση:  Συμμετοχή και Υπευθυνότητες

3.      Νομοθετικό Πλαίσιο

4.      Υλοποίηση της Εκτίμησης Κινδύνου

4.1.                         Προσέγγιση σε Πέντε Στάδια

4.1.1.   Στάδιο 1:  Αναγνώριση των Επικίνδυνων Καταστάσεων

4.1.2.      Στάδιο 2:  Αναγνώριση των Ατόμων που Ενδέχεται να Πάθουν Βλάβη

4.1.3.      Στάδιο 3:  Αξιολόγηση των Κινδύνων, και Απόφαση κατά πόσο τα Υφιστάμενα Μέτρα Προστασίας

            είναι Επαρκή ή Περαιτέρω Μέτρα Πρέπει να Ληφθούν

4.1.4.   Στάδιο 4:  Καταχώρηση Ευρημάτων και Μέτρα Προστασίας

4.1.5.   Στάδιο 5: Έλεγχος και Αναθεώρηση της Πραγματοποιηθείσας Εκτίμησης Κινδύνου

4.2.                         Προτεραιότητες Πρόληψης

4.3.                         Εργαλείο Εκτίμησης του Κινδύνου

5.      Εκτίμηση του Κινδύνου από το Θόρυβο

5.1.                         Νομοθετικό Πλαίσιο

5.2.                         Οργάνωση της Εκτίμησης Κινδύνου

5.3.                         Παράγοντες που πρέπει να Ληφθούν Υπόψη κατά την Εκτίμηση Κινδύνου

5.4.                         Παράγοντες «Κλειδιά» για την Αποφυγή ή την Ελάττωση των Κινδύνων λόγω Θορύβου

6.      Εκτίμηση Κινδύνου από Πυρκαγιά

6.1.                         Οργάνωση της Εκτίμησης Κινδύνου

6.2.                         Παράγοντες που πρέπει να Ληφθούν Υπόψη κατά την Εκτίμηση Κινδύνου

6.2.1.   Τρόποι Διαφυγής

6.2.2.   Σηματοδότηση

6.2.3.   Αναγνώριση Φωτιάς και Προειδοποιήσεις

6.2.4.      Εξοπλισμός Πυρόσβεσης

6.2.5.      Διαδικασίες Εκκένωσης

6.2.6.      Παράγοντες «Κλειδιά» για την Πυροπροστασία

7.      Εκτίμηση Κινδύνου από τη Χειρωνακτική Διακίνηση Φορτίων

7.1.                         Νομοθετικό Πλαίσιο

7.2.                         Οργάνωση της Εκτίμησης Κινδύνου

7.3.                         Παράγοντες που πρέπει να Ληφθούν Υπόψη κατά την Εκτίμηση κινδύνου από τη Χειρωνακτική Διακίνηση Φορτίων

7.4.                         Καλές Πρακτικές για την Ασφαλή Χειρωνακτική Διακίνηση Φορτίων

7.4.1.      Ασφαλής Ανύψωση

7.4.2.      Ασφαλές Σπρώξιμο και Τράβηγμα

7.5.                         Στοιχεία «Κλειδιά» για την Αποφυγή ή Μείωση των Κινδύνων της Χειρωνακτικής Διακίνησης Φορτίων

8.      Εκτίμηση των Κινδύνων από το Εργασιακό ΄Αγχος

8.1.                         Νομοθετικό Πλαίσιο

8.2.                         Οργάνωση της Εκτίμησης Κινδύνου

8.3.                         Παράγοντες που πρέπει να Ληφθούν Υπόψη κατά την Εκτίμηση κινδύνου από το Εργασιακό ΄Αγχος

8.4.                         Στοιχεία «Κλειδιά» για την Αποφυγή ή Μείωση των Κινδύνων από το Εργασιακό ΄Αγχος

 

 

 

 

 

1.         Σκοπός του Κεφαλαίου

 

Το κεφάλαιο αυτό είναι εισαγωγικό και σκοπό έχει να δώσει το απαραίτητο υπόβαθρο όσο αφορά τη διαδικασία εκτίμησης κινδύνου.  Η πληροφόρηση που παρέχεται μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εισαγωγή στην εκπαίδευση που αφορά τους διάφορους κλάδους οικονομικής δραστηριότητας.

 

Αρχικά το κεφάλαιο καλύπτει βασικούς ορισμούς και δίδονται παραδείγματα ώστε οι διάφορες έννοιες να γίνουν κατανοητές.  Το νομικό πλαίσιο που καθορίζει τη διαδικασία εκτίμησης κινδύνου σε Ευρωπαϊκό επίπεδο δίδεται σε μορφή πινάκων, ενώ η διαδικασία εκτίμησης κινδύνου αναλύεται μέσα από πέντε βήματα.

 

Το κεφάλαιο καλύπτει τις προτεραιότητες που πρέπει να τεθούν όταν υπάρξει ανάγκη για μέτρα πρόληψης.  Για την υλοποίηση της όλης διαδικασίας, ένα απλό εργαλείο εκτίμησης κινδύνου έχει δημιουργηθεί.  Το εργαλείο αυτό είναι πολύ εύκολο στη χρήση, δε χρειάζεται περαιτέρω διευκρινήσεις και περιέχει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες όχι μόνο για τη διαδικασία της άσκησης εκτίμησης κινδύνου, αλλά και για το στάδιο παρακολούθησης, ένα αναπόσπαστο τμήμα της όλης διαδικασίας.

 

Όπως έχει προαναφερθεί, αυτό είναι το εισαγωγικό τμήμα της κατά κλάδους εκτίμησης κινδύνου για σκοπούς εκπαίδευσης, όπου καθορίζονται οι επικίνδυνες καταστάσεις που αντιστοιχούν στο συγκεκριμένο κλάδο και παρουσιάζονται τα μέτρα ασφάλειας.  Έχοντας υπόψη ότι μερικές επικίνδυνες καταστάσεις απαντώνται σε όλους τους κλάδους οικονομικής δραστηριότητας, το παρόν εγχειρίδιο παρουσιάζει τη διαδικασία εκτίμησης κινδύνου για τέσσερεις  απ' αυτές, συγκεκριμένα, το Θόρυβο, την Πυρκαγιά, τη Χειρωνακτική Μετακίνηση Φορτίων και το Εργασιακό ΄Αγχος.  Ο σκοπός των αντιστοίχων κεφαλαίων είναι από τη μια η παρουσίαση προς τον εκπαιδευόμενο με σχετικά αναλυτικό τρόπο της μεθοδολογίας που απαιτείται για την εκτίμηση κινδύνου, και από την άλλη η αποφυγή αχρείαστων επαναλήψεων στα διάφορα κλαδικά εγχειρίδια

 

 

Περιεχόμενα

 

 

 

2.                   'Τι' - 'Γιατί' - 'Ποιος'

 

2.1.      Η Ερώτηση 'Τι':  Βασικοί Ορισμοί και Επεξηγήσεις

 

Επικίνδυνη Κατάσταση:       είναι οτιδήποτε με τη δυναμική να προκαλέσει βλάβη

 

Πηγή κινδύνου:                      είναι οτιδήποτε (αντικείμενο, ουσία, εργαλείο, μηχάνημα, δραστηριότητα, ανθρώπινες ενέργειες, κλπ) που μπορεί να δώσει έναυσμα για μία ή περισσότερες επικίνδυνες καταστάσεις

 

Κίνδυνος:                                είναι η πιθανότητα δυνητικής βλάβης (τραυματισμό, ασθένεια, θάνατο) που μπορεί να προέλθει από την έκθεση σε μια επικίνδυνη κατάσταση, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις της βλάβης (ζημιά σε εξοπλισμό και εγκαταστάσεις, τραυματισμό, ασθένεια, θάνατο)

 

Οι όροι αυτοί συχνά χρησιμοποιούνται λανθασμένα, και για το λόγο αυτό, μερικά παραδείγματα δίδονται πιο κάτω.  Στα παραδείγματα αυτά, περιγράφεται μια κατάσταση, μια επικίνδυνη κατάσταση αναγνωρίζεται, και μόνο μια από τις πηγές κινδύνου που σχετίζεται με τη συγκεκριμένη κατάσταση καταγράφεται

 

Παράδειγμα 1:             Εργασία εκτελείται στην οροφή υπό ανέγερση κτιρίου

Πηγή κινδύνου:                       Εργασία από ύψος

Επικίνδυνη κατάσταση:           Πτώση αντικειμένου από την οροφή του κτιρίου

Κίνδυνος:                                Το αντικείμενο που πέφτει κτυπά ένα εργαζόμενο στο έδαφος και αυτός τραυματίζεται

 

Παράδειγμα 2:              Ένας χειριστής είναι υπεύθυνος για τη συντήρηση αυτοκινήτων 

Πηγή κινδύνου:                       Το λάδι της μηχανής του αυτοκινήτου

Επικίνδυνη κατάσταση:          Χύσιμο του λαδιού στα χέρια του χειριστή

Κίνδυνος:                                Δερματική ενόχληση

 

Παράδειγμα 3:             Ζητείται από ένα χειριστή να εργαστεί σε μια μηχανή κοπής

για δύο διαδοχικές βάρδιες

Πηγή κινδύνου:                       Εκτεταμένες ώρες εργασίας

Επικίνδυνη κατάσταση:           Ο χειριστής ο οποίος είναι πολύ κουρασμένος ξεχνά να κλείσει το κάλυμμα ασφαλείας που είναι μπροστά από τη μηχανή κοπής

Κίνδυνος:                                Η μηχανή κοπής κόβει ένα δάκτυλο του χειριστή

 

Παράδειγμα 4: Ζητείται από ένα χειριστή να σηκώσει και να μεταφέρει μεγάλους σάκους γεμάτους με ζάχαρη

Πηγή κινδύνου:                       Bαρύ φορτίο

Επικίνδυνη κατάσταση:           Χειρωνακτική ανύψωση βαρέως φορτίου

Κίνδυνος:                                Τραυματισμός πλάτης

 

Όπως καταδεικνύεται από τους πιο πάνω ορισμούς:

• Η πηγή κινδύνου έχει φυσική υπόσταση ή είναι το αποτέλεσμα ανθρώπινων λαθών και/ή παραλείψεων, και είναι πάντοτε παρούσα.
• Οι επικίνδυνες καταστάσεις εμφανίζονται κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας στην παρουσία των πηγών κινδύνου που σχετίζονται με την εν λόγω διαδικασία; επομένως υπάρχουν πάντα.
• Ο κίνδυνος που σχετίζεται με τις επικίνδυνες καταστάσεις που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια μιας εργασίας εξαρτάται από τα μέτρα ασφαλείας (προληπτικά) που έχουν ληφθεί. Επομένως, το επίπεδο του κινδύνου μειώνεται καθώς τα προληπτικά μέτρα αυξάνονται.

 

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι κατηγοριοποίησης των επικίνδυνων καταστάσεων.  Σε ένα συγκεκριμένο χώρο εργασίας, οι επικίνδυνες καταστάσεις μπορούν να κατηγοριοποιηθούν με βάσει τις δραστηριότητες και στόχους για κάθε θέση εργασίας, ή με βάση της εστία τους.  Στις πιο πολλές περιπτώσεις,  εφαρμόζεται ένας συνδυασμός αυτών των δύο προσεγγίσεων.  Ο πίνακας που ακολουθεί στοχεύει να συνδυάσει τις διάφορες κατηγορίες επικίνδυνων καταστάσεων που χρησιμοποιούνται ευρέως, μαζί με τις αντίστοιχες πηγές κινδύνου και τις σχετικές εν δυνάμει βλάβες.

 

Πηγή Κινδύνου	Κατηγορία Επικίνδυνης Κατάστασης	Πιθανές Βλάβες
Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, ηλεκτρικός εξοπλισμός	Ηλεκτρικοί παράγοντες	Εγκαύματα, πυρκαγιά, ηλεκτροπληξία
Μηχανήματα, ανυψωτικός εξοπλισμός, οχήματα, μεταφορές	Μηχανικοί παράγοντες	Τραυματισμός, θάνατος
Χημικές ουσίες, εκπομπές (αέρια, ατμοί, καπνοί, σκόνες), διαρροές, εύφλεκτα υλικά	Χημικοί παράγοντες	Προβλήματα υγείας, πονοκέφαλοι, καρκίνος, θάνατος, εκρήξεις, πυρκαγιές
Μικρο-οργανισμοί (ιοί, βακτηρίδια, παράσιτα, μούχλα κλπ), εργαστηριακές καλλιέργειες, ζώα, φυτά	Βιολογικοί παράγοντες	Προβλήματα υγείας, αλλεργίες, ασθένεια των Λεγεωνάριων
Θορυβώδεις εργασίες και θορυβώδη μηχανήματα	Θόρυβος, προβλήματα επικοινωνίας	Απώλεια ακοής, ψυχοκοινωνικά, ατυχήματα
Χειροκίνητα μηχανήματα που δονούνται	Δόνηση	Σύνδρομο των λευκών δακτύλων
Εργασία σε ύψος, περιορισμένοι χώροι εργασίας	Συνθήκες εργασίας	Τραυματισμοί, προβλήματα υγείας, θάνατος, εκρήξεις, πυρκαγιά
Εξοπλισμός γραφείου, χειρονακτική εργασία, φυσική καταπόνηση, άβολες στάσεις εργασίας	Εργονομικοί παράγοντες, ψυχοκοινωνικοί παράγοντες	Μυοσκελετικές παθήσεις, άγχος
Θερμοκρασία και σχετική υγρασία	Μικρο-κλίμα εργασίας, ψυχοκοινωνικοί παράγοντες	Προβλήματα υγείας, άγχος
Ιονίζουσα ακτινοβολία, υπεριώδης και υπέρυθρη ακτινοβολία, ηλεκτρομαγνητικά πεδία, μικροκύματα	Ακτινοβολία	Εγκαύματα, τραυματισμός ματιών, προβλήματα υγείας, καρκίνος, πυρκαγιές
Ολισθηρά πατώματα, ανώμαλες επιφάνειες, φωτισμός, σκάλες, έξοδοι, σήματα, εξαερισμός, χώρος	Περιβάλλον εργασίας	Τραυματισμοί από πτώση, γλίστρημα, στραβοπάτημα; προβλήματα υγείας; πυρκαγιά
Ευταξία χώρου εργασίας	Περιβάλλον εργασίας	Τραυματισμοί
Διευκολύνσεις υγιεινής και ξεκούρασης, Πρώτες Βοήθειες	Ευημερία	Λοιμώξεις, μολύνσεις, ασθένειες
Οργάνωση, πρόγραμμα και φόρτος εργασίας, επαναλαμβανόμενη εργασία, απομόνωση, σχέσεις μεταξύ των εργαζομένων, σχέσεις με τη διοίκηση, ελλιπής διαβούλευση, ελλιπής στήριξη, ελλιπής συμμετοχή, παρενόχληση, βία, ιδιοσυγκρασία ατόμου	Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες, εργονομικοί παράγοντες	Πονοκέφαλοι, έλλειψη συγκέντρωσης, νευρικές δυσλειτουργίες, άγχος, μυο-σκελετικές δυσλειτουργίες

 

Οι αρχές της επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας απαιτούν εξάλειψη των κινδύνων κατά τη διάρκεια κάθε δραστηριότητας

 

Δεδομένου ότι οι επικίνδυνες καταστάσεις υπάρχουν πάντα κατά τη διάρκεια μιας δραστηριότητας, οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι μπορούν να εξαλειφθούν ή τουλάχιστον να περιοριστούν μόνο μέσω της εφαρμογής των κατάλληλων μέτρων ασφαλείας. Αυτά τα μέτρα μπορούν να καταδειχθούν μέσω της διαδικασίας Αξιολόγησης Κινδύνου.

 

Εκτίμηση Κινδύνου: είναι η διαδικασία αναγνώρισης των επικίνδυνων καταστάσεων που υπάρχουν σε ένα χώρο εργασίας και εκτίμησης της πιθανότητας αυτές οι επικίνδυνες καταστάσεις να προκαλέσουν βλάβη στους εργαζόμενους και άλλους. Η διαδικασία στοχεύει στη λήψη απόφασης ως προ τα απαραίτητα μέτρα ελέγχου (εξάλειψης ή μείωσης) του επιπέδου του κινδύνου. Είναι μια συστηματική και δυναμική διαδικασία για τη δημιουργία ενός πιο υγιούς και ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος.

 

Η εκτίμηση κινδύνου είναι ο ακρογωνιαίος λίθος του συστήματος ασφάλειας και υγείας μιας εταιρείας, του οποίου στόχος είναι ότι κανένας δεν πρέπει να είναι ασθενής ή να πληγωθεί κατά τη διάρκεια εκτέλεσης μιας εργασίας.  Μια εκτίμηση κινδύνου δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένας προσεκτικός έλεγχος του τι μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο χώρο εργασίας, έτσι ώστε να υπάρξει μια αξιολόγηση για το κατά πόσο τα μέτρα ασφαλείας που λαμβάνονται είναι επαρκή ή αν πρέπει να ληφθούν περαιτέρω μέτρα ώστε να αποτρέψουν βλάβη.

 

Η εκτίμηση κινδύνου περιλαμβάνει την αναγνώριση των πηγών κινδύνου, και την αξιολόγηση των κινδύνων που υπεισέρχονται, λαμβάνοντας υπ' όψη τα υφιστάμενα μέτρα προστασίας και την αποτελεσματικότητά τους.  Με βάση την πιο πρόσφατη αξιολόγηση, νέα μέτρα προστασίας μπορούν να εισηγηθούν.  Η πολυπλοκότητα μιας εκτίμησης κινδύνου είναι απευθείας ανάλογη με την πολυπλοκότητα των διαδικασιών στο χώρο εργασίας που μελετάται.  Σε μικρές επιχειρήσεις με μικρό αριθμό απλών πηγών κινδύνου, η εκτίμηση κινδύνου είναι απλή και δε χρειάζονται ειδικές δεξιότητες, ενώ σε μεγάλους χώρους εργασίας υψηλού κινδύνου χρειάζεται μια πιο πολύπλοκη διαδικασία, ειδικά για τις πολύπλοκες ή πρότυπες διαδικασίες, ή η εφαρμογή πιο αυστηρών κανονισμών.

 

2.2.      Η ''ΓΙΑΤΙ'' ερώτηση: Όφελος για Όλους

 

Ο στόχος της αξιολόγησης κινδύνου είναι να διασφαλιστεί ότι κανείς δεν θα τραυματιστεί ή θα αρρωστήσει. Η διενέργεια μιας ενδελεχούς αξιολόγησης κινδύνου είναι προς όφελος τόσο των εργαζομένων όσο και των εργοδοτών. Εάν ένας χώρος εργασίας έχει αξιολογηθεί σωστά και ο κάθε εργαζόμενος στον οποίο ανατίθεται μια εργασία έχει πληροφορηθεί για το πώς να εκτελέσει την εργασία του με ασφάλεια, τότε τα κύρια οφέλη είναι τα ακόλουθα:

 

Για τον εργαζόμενο:

 

• Μείωση των ατυχημάτων και παροχή καλύτερων συνθηκών εργασίας
• Εξάλειψη της ανησυχίας για την προσωπική του ασφάλεια και αυτή των συναδέλφων του
• Αυξημένη ικανοποίηση από την εργασία
• Καθιέρωση παραγωγικής επικοινωνίας με τη διοίκηση

 

Για τον εργοδότη:

 

• Δεν υπάρχει απώλεια στην παραγωγή λόγω ατυχημάτων
• Δεν υπάρχει ζημιά σε μηχανήματα από τη μη εφαρμογή των κατάλληλων προληπτικών μέτρων
• Δεν υπάρχει αύξηση του κόστους ασφάλισης
• Δεν υπάρχει κόστος αποζημίωσης εργαζομένων των οποίων η υγεία έχει προσβληθεί λόγω ατυχήματος στο χώρο εργασίας ή λόγω επαγγελματικής ασθένειας
• Συμμόρφωση με τη νομοθεσία - Δεν επιβάλλονται πρόστιμα
• Αύξηση της παραγωγικότητας λόγω της ικανοποίησης των εργαζομένων από την εργασία τους
• Καθιέρωση ανθρωποκεντρικής εικόνας για το κοινό

 

Είναι σημαντικό η εκτίμηση κινδύνου να μη θεωρείται μια απλή γραφειοκρατική διαδικασία.  Η εκτίμηση κινδύνου πρέπει να γίνεται με την προοπτική να εισαγάγει συστήματα πρόληψης.  Πρέπει να θεωρείται σαν ένα εργαλείο βελτίωσης πολιτικών πρόληψης.  Δεν πρέπει να είναι απλά η συμπλήρωση καταστάσεων ελέγχου και η συγκεκριμενοποίηση κατά πόσο έχουν εφαρμοσθεί αυτά τα οποία θεωρούνταν κατάλληλα μέτρα ελέγχου.  Η εκτίμηση κινδύνου πρέπει να πάει ένα βήμα πάρα πέρα και να εντάξει τα μέτρα πρόληψης μέσα στον οργανισμό.

 

 

2.3.      Η ''ΠΟΙΟΣ'' ερώτηση: Εμπλοκή και Υποχρεώσεις

 

Το άτομο ή η ομάδα η οποία θα εκτελέσει την εκτίμηση κινδύνου πρέπει να έχει επαρκή κατάρτιση, εμπειρία ή γνώση ώστε να μπορέσει να αναγνωρίσει τις επικίνδυνες καταστάσεις, και να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων προστασίας στον έλεγχο των κινδύνων.  Σε μικρές επιχειρήσεις, ο εργοδότης ή ένα ανώτερο διευθυντικό στέλεχος ενδέχεται να έχουν τη δυνατότητα αυτή, ενώ σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις, ο λειτουργός ασφάλειας ή η ομάδα εκτίμησης κινδύνου εκτελεί τη διερεύνηση.  Σε πολλές περιπτώσεις η εκτίμηση κινδύνου ανατίθεται σε εξωτερικούς συνεργάτες.

 

Η εκτίμηση κινδύνου μπορεί να εκτελεστεί από:

 

• Το λειτουργό ασφαλείας της εταιρείας, αν υπάρχει
• Τον εργοδότη σε περίπτωση που έχει την κατάλληλη κατάρτιση και έχει σχετικό πιστοποιητικό
• Εξωτερικούς Συμβούλους. Ένα πιθανό μειονέκτημα της προσέγγισης αυτής, είναι το γεγονός ότι οι σύμβουλοι έχουν πολλές φορές μακροσκοπική μόνο γνώση της συγκεκριμένης επιχείρησης. Στις πιο πολλές περιπτώσεις η εξωτερική υπηρεσία, δεν καταφέρνει να εισαγάγει τη διαχείριση πρόληψης στη λειτουργία του οργανισμού, με αποτέλεσμα το έργο της να είναι απλά μια γραφειακή εργασία.

 

Σε κάθε περίπτωση, η εκτέλεση εκτίμησης κινδύνου στο χώρο εργασίας απαιτεί την ενεργό εμπλοκή των εργαζομένων ή των αντιπροσώπων τους (συμβουλευτικός χαρακτήρας).  Αυτό σημαίνει επικοινωνία με τους ανθρώπους που εκτελούν την εργασία και έχουν κατανόηση στην πράξη των επικίνδυνων καταστάσεων και των κινδύνων που υπεισέρχονται; Με άλλα λόγια, επισήμανση του τι γίνεται από πρώτο χέρι και όχι απλά ανάγνωση εγχειριδίων πίσω από ένα γραφείο.  Είναι σημαντικό η εκτίμηση κινδύνου να λάβει υπόψη όλη την πληροφόρηση που προέρχεται από τις προσωπικές εμπειρίες των εργαζομένων, δεδομένου ότι αντιπροσωπεύει πραγματικές εργασιακές συνθήκες.  Κανένας δε γνωρίζει τα προβλήματα μιας εργασίας περισσότερο από τον εργαζόμενο που την εκτελεί.  Όμως, ενώ τα μέλη των επιτροπών ασφαλείας μπορούν να εμπλακούν στην εκτίμηση κινδύνου στο χώρο εργασίας και πρέπει να ρωτηθούν για να την σχολιάσουν, την ευθύνη εκτέλεσης της εκτίμησης κινδύνου την έχει η Διεύθυνση.

 

Περιεχόμενα

 

 

 

 

3.                   Το Νομοθετικό Πλαίσιο

 

Τα κύρια θέματα ασφάλειας και υγείας (Α&Υ) περιλαμβάνονται  στην Οδηγία πλαίσιο  89/391/EEC της 12^ης Ιουνίου 1989 στο ''Εισαγωγή Μέτρων για την Ενθάρρυνση της Βελτίωσης της Ασφάλειας και Υγείας των Εργαζομένων στην Εργασία''.  Η Οδηγία περιλαμβάνει γενικές αρχές που σχετίζονται με την αποτροπή εργασιακών κινδύνων, την προστασία της ασφάλειας και υγείας, την ελαχιστοποίηση κινδύνων και παραγόντων ατυχημάτων, την πληροφόρηση, τη διαβούλευση, την ισοσκελή αντιπροσώπευση εναρμονισμένη με εθνικές νομοθεσίες ή πρακτικές, και την κατάρτιση των εργαζομένων και των αντιπροσώπων τους.    Αξίζει να σημειωθεί ότι, με βάση το Ευρωπαϊκό δικαστήριο (ECJ), κατά τη γνωμοδότηση μιας οδηγίας πλαίσιο, η αναφορά στους κινδύνους για την ασφάλεια και υγεία δεν είναι εξαντλητική, και ως εκ τούτου εφαρμόζεται και πέρα αυτών που αναφέρονται συγκεκριμένα.  Με βάσει το ECJ, οι όροι 'εργασιακό περιβάλλον', 'υγεία' και 'ασφάλεια' εμπερικλείουν όλους τους φυσικούς και άλλους παράγοντες, και καλύπτονται άμεσα ή έμμεσα από την οδηγία πλαίσιο καθώς και από άλλες οδηγίες, όπως την οδηγία για τον εργασιακό χρόνο (93/104/EC).  Το Συμβούλιο υιοθέτησε ξεχωριστές οδηγίες, για διαφορετικά θέματα, μέσα στα πλαίσια του 'Αρθρου 16 (1) της Οδηγίας πλαίσιο 89/391/ΕΕC.  Αυτές οι οδηγίες καθορίζουν τα ελάχιστα μέτρα ασφάλειας και είναι στη δικαιοδοσία των εθνικών νομοθεσιών να εισαγάγουν πιο αυστηρούς κανονισμούς.  Το νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ δίδεται πιο κάτω σε μορφή πίνακα.

 

Κωδικός (Ημερομηνία έγκρισης από το Συμβούλιο)	Τίτλος
89/391/EEC (12/06/1989)	Εισαγωγή μέτρων για τη βελτίωση της ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων στην εργασία τους (Framework Directive, Official Journal L 183, 29/06/1989 P. 0001 - 0008)
89/654/EEC (30/11/1989)	Οι ελάχιστες προδιαγραφές για την ασφάλεια και υγεία στους χώρους εργασίας (1st individual directive, Official Journal L 393, 30/12/1989 P. 0001 - 0012)
2001/45/EC (27/06/2001)	Οι ελάχιστες προδιαγραφές για τη χρήση εξοπλισμού στο χώρο εργασίας (2nd individual Directive, Official Journal L 195, 19/07/2001 P. 0046 - 0049)
89/656/EEC (30/11/1989)	Οι ελάχιστες προδιαγραφές για τη χρήση μέσων προσωπικής προστασίας στο χώρο εργασίας (3rd individual directive, Official Journal L 393, 30/12/1989 P. 0018 - 0028)
90/269/EEC (29/05/1990)	Οι ελάχιστες προδιαγραφές για τη χειροκίνητη διακίνηση φορτίων, όπου υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού της πλάτης (4th individual Directive, Official Journal L 156, 21/06/1990 P. 0009 - 0013)
90/270/EEC (29/05/1990)	Οι ελάχιστες προδιαγραφές για εργασία με οθόνες οπτικής παρακολούθησης (5th individual Directive, so called VDU Directive, Official Journal L 156 , 21/06/1990 P. 0014 - 0018)
90/394/EEC (28/06/1990)	Προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που  σχετίζονται με έκθεση των εργαζομένων σε καρκινογόνους παράγοντες  (6th individual Directive, Official Journal L 196, 26/07/1990 P. 0001 - 0007)
2000/54/EC (18/09/2000)	Προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που προέρχονται από έκθεση σε βιολογικούς παράγοντες                                                                                                                                                                                               (7th individual directive, Official Journal L 262, 17/10/2000 P. 0021 - 0045)
92/57/EEC (24/06/1992)	Εφαρμογή των ελάχιστων προδιαγραφών ασφάλειας και υγείας στα προσωρινά ή μετακινούμενα εργοτάξια (8th individual Directive, Official Journal L 245, 26/08/1992 P. 0006- 0022)
92/58/EEC (24/06/1992)	Οι ελάχιστες προδιαγραφές για την παροχή σηματοδότησης για την ασφάλεια και υγεία στους χώρους εργασίας (9th individual Directive, Official Journal L 245, 26/08/1992 P. 0023 - 0042)
92/85/EEC (19/10/1992)	Εισαγωγή μέτρων για την προώθηση βελτίωσης της ασφάλειας και υγείας στο χώρο εργασίας εγκύων, λεχώνων ή μητέρων που θηλάζουν (10th individual Directive, so called Maternity Directive, Official Journal L 348, 28/11/1992 P. 0001 - 0008)
92/91/EEC (03/11/1992)	Οι ελάχιστες προδιαγραφές για τη βελτίωση της ασφάλειας και υγείας εργαζομένων στην εξορυκτική βιομηχανία - διατρήσεις (11th individual Directive, Official Journal L 348, 28/11/1992 P. 0009 - 0024)
92/104/EEC (03/12/1992)	Οι ελάχιστες προδιαγραφές για τη βελτίωση της ασφάλειας και υγείας εργαζομένων στην εξορυκτική βιομηχανία - ορυχεία (12th individual Directive, Official Journal L 404, 31/12/1992 P. 0010 - 0025)
93/103/EC (23/11/ 1993)	Οι ελάχιστες προδιαγραφές για την ασφάλεια και υγεία  εργαζομένων σε αλιευτικά πλοία (13th individual Directive, Official Journal L 307 , 13/12/1993 P. 0001 - 0017)
98/24/EC (07/04/1998)	Προστασία της ασφάλειας και υγείας εργαζομένων από έκθεση σε χημικούς παράγοντες στο χώρο εργασίας (14th individual Directive, Official Journal L 131 , 05/05/1998 P. 0011 - 0023)
1999/92/EC (16/12/ 1999)	Οι ελάχιστες προδιαγραφές για τη βελτίωση της ασφάλειας και υγείας εργαζομένων που πιθανόν βρίσκονται σε κίνδυνο από εκρήξιμες ατμόσφαιρες (15th individual Directive, Official Journal L 023, 28/01/2000 P. 0057 - 0064)
2002/44/EC (25/06/2002)	Οι ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας από την έκθεση εργαζομένων σε φυσικούς παράγοντες (δονήσεις) (16th individual Directive, Official Journal L 177, 06/07/2002 P. 0013 - 0020)
2003/10/EC (06/02/2003)	Οι ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας από την έκθεση εργαζομένων σε φυσικούς παράγοντες (θόρυβος) (17th individual Directive, Official Journal L 042, 15/02/2003 P. 0038 - 0044)
2004/40/EC (29/04/2004)	Οι ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας από την έκθεση εργαζομένων σε φυσικούς παράγοντες (ηλεκτρομαγνητικά πεδία) (18th individual Directive, Official Journal L 159, 30/04/2004 P. 0001 - 0026)
2003/88/EC 4/12/2003	Οδηγία για το χρόνο εργασίας (Official Journal L 299, 18/11/2003 P. 0009)

 

Η Οδηγία Πλαίσιο καθώς και οι άλλες συναφείς οδηγίες απαιτούν όπως ο εργοδότης ετοιμάσει γραπτή εκτίμηση κινδύνου.  Πρέπει να σημειωθεί ότι οι επαγγελματικοί κίνδυνοι, που πρέπει να αξιολογηθούν από τους εργοδότες, δεν είναι αμετάβλητοι, αλλά αλλάζουν συνεχώς με τη συνεχή ανάπτυξη των συνθηκών εργασίας και της επιστημονικής έρευνας που σχετίζεται με τους κινδύνους αυτούς.

 

 

 

Περιεχόμενα

 

 

4.                   Η Εκτέλεση της Εκτίμησης Κινδύνου

 

Σε μικρούς εργασιακούς χώρους είναι πιθανόν να εκτελεστεί μια εκτίμηση κινδύνου σαν μια απλή άσκηση, ενώ σε μεγαλύτερους οργανισμούς είναι αναγκαίος ο διαχωρισμός του έργου σε μικρότερες ενότητες.  Ο διαχωρισμός σε ενότητες μπορεί να ολοκληρωθεί βασιζόμενο στα ακόλουθα:

• Διεργασίες και λειτουργίες
• Τμήματα
• Παρεχόμενες Υπηρεσίες

 

Αν αυτή η προσέγγιση ακολουθείται, τότε πτυχές που είναι κοινές σε όλες τις ομάδες (π.χ., ηλεκτρικοί κίνδυνοι, μέτρα πυροπροστασίας) πρέπει να αξιολογηθούν για όλες τις μονάδες μαζί.

 

Οι πληροφορίες που παρέχονται στη συνέχεια στοχεύουν στο να δώσουν στους εκπαιδευόμενους με βασικά εργαλεία αξιολόγησης κινδύνου στο χώρο εργασίας τους, να αποφασίζουν κατά πόσο μια πηγή κινδύνου είναι σημαντική ή όχι και κατά πόσο υπάρχει η ανάγκη για επιπρόσθετα μέτρα ασφάλειας.  Η ΄Προσέγγιση με 5 Βήματα΄ που παρουσιάζεται εδώ είναι μια εμπεριστατωμένη μεθοδολογία για το πώς οι εργοδότες, οι αυτοεργοδοτούμενοι, οι αντιπρόσωποι των εργαζομένων, μπορούν να αξιολογήσουν κινδύνους στο χώρο εργασίας.  Αν και οι αρχές που παρουσιάζονται εφαρμόζονται σε όλες τις περιπτώσεις, η μεθοδολογία στοχεύει κυρίως στις μικρές και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις.

 

 

4.1.      Η Προσέγγιση των Πέντε Βημάτων

 

4.1.1.   Βήμα 1:            Αναγνώριση των Επικίνδυνων Καταστάσεων

 

Κατά τη διάρκεια αυτού του βήματος, είναι αναγκαίο να αναγνωριστεί το τί θα προκαλούσε βλάβη.  Για να γίνει αυτό, είναι αναγκαίο να γίνει 'άσκηση γραφείου' και να σπαταληθεί χρόνος στο χώρο εργασίας.  Ακολουθούν κάποια βασικά βήματα:

 

Κατά τη διάρκεια της άσκησης γραφείου  πρέπει να συγκεντρωθούν πληροφορίες και τεκμήρια σε σχέση με:

• Προηγούμενες εκτιμήσεις κινδύνου, αν υπάρχουν
• Τις διαδικασίες λειτουργίας, οι οποίες πρέπει να συμπεριλαμβάνουν θέματα ασφάλειας και υγείας, οι κίνδυνοι που υπεισέρχονται και τα μέτρα που απαιτούνται
• Τους στόχους που έχουν ολοκληρωθεί(π.χ. διαδικασίες, διάρκεια, τοποθεσία)
• Τον εξοπλισμός, υλικά, και οι χημικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται - Συλλογή των εγχειριδίων λειτουργίας του εξοπλισμού που χρησιμοποιείται και των Δελτίων Ασφαλείας για τις χημικές ενώσεις (τα οποία περιλαμβάνουν τα απαιτούμενα μέτρα ασφάλειας). Αν δεν υπάρχουν διαθέσιμα οι κατασκευαστές και οι τροφοδότες θα πρέπει να παράσχουν τι απαραίτητες πληροφορίες έτσι ώστε τα προϊόντα τους να μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφαλή τρόπο.
• Τα υφιστάμενα (αν υπάρχουν) βιβλία ασφάλειας ή τους καταλόγους κανονισμών ασφάλειας που κοινοποιούνται στους εργαζομένους
• Τη συχνότητα και επάρκεια της κατάρτισης των εργαζομένων σε θέματα ασφάλειας και υγείας
• Τις νομικές και άλλες απαιτήσεις που σχετίζονται με το χώρο εργασίας
• Τα καταχωρημένα ατυχήματα / συμβάντα και επαγγελματικές ασθένειες

 

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης στο χώρο εργασίας:

• Περπάτησε μέσα στο χώρο εργασίας και αναγνώρισε πιθανές πηγές κινδύνων. Είναι σημαντικό να σπαταληθεί χρόνος στο χώρο εργασίας ώστε να παρακολουθηθεί πως εκτελείται η εργασία στην πράξη (σε σχέση με το πώς θα έπρεπε να εκτελείται)
• Παρατήρησε τις πρακτικές εργασίας, αλλά έχε υπόψη σου ότι πολλές φορές μπορούν να αλλάξουν όταν οι εργαζόμενοι κατά λάβουν ότι βρίσκονται κάτω από επιτήρηση
• Πάρε συνεντεύξεις από τους εργαζομένους ή τους αντιπροσώπους τους, μια και είναι εξοικειωμένοι με τις διαδικασίες, και ενδέχεται να έχουν ξεχωρίσει πράγματα τα οποία δεν είναι άμεσα αντιληπτά.
• Έλεγξε το χώρο εργασίας
• Παρατήρησε εξωτερικούς παράγοντες που μπορεί να έχουν επίδραση στο χώρο εργασίας (π.χ., εργασίες που έχουν εκτελεστεί από υπεργολάβους, καιρικές συνθήκες)

 

Αν και οι επικίνδυνες καταστάσεις στο χώρο εργασίας σχετίζονται άμεσα με δραστηριότητες στο συγκεκριμένο χώρο δεν υφίστανται όλοι οι κίνδυνοι σε κάθε χώρο εργασίας, η πληροφόρηση που παρέχεται στον πίνακα της ενότητας 2.1 θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία μιας αρχικής, γενικής λίστας ελέγχου η οποία θα αναθεωρηθεί σύμφωνα με τις συνθήκες του υπό εξέταση χώρου εργασίας.

 

 

4.1.2.   Βήμα 2:          Αναγνώριση των ατόμων που θα μπορούσαν να πάθουν

ζημιά και πως

 

Κατά τη διάρκεια αυτού του βήματος όλοι οι οποίοι πιθανόν να βρίσκονται σε κίνδυνο, εργαζόμενοι και οι υπόλοιποι, πρέπει να αναγνωρισθούν.  Οι διαφορετικές κατηγορίες εργαζομένων που θεωρούνται είναι: Εργαζόμενοι στο τμήμα παραγωγής, εργαζόμενοι στο τμήμα συντήρησης, γραφειακό προσωπικό, προσωπικό ασφάλειας, καθαριστές, οδηγοί προμηθειών, αντιπρόσωποι πωλήσεων, υπεργολάβοι, μη μόνιμο προσωπικό, πελάτες, και οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο.

 

Ειδική προσοχή πρέπει να δοθεί σε:

• Νέους εργαζόμενους και προσωπικό χωρίς πείρα
• Έγκυες γυναίκες ή γυναίκες που θηλάζουν
• Εργαζόμενους με αναπηρίες
• ʼτομα που εργάζονται σε νυχτερινές βάρδιες και τα σαββατοκύριακα
• ʼτομα που εργάζονται μόνα τους σε απομονωμένες θέσεις εργασίας

 

 

4.1.3.  Βήμα 3:           Αξιολόγηση των κινδύνων και απόφαση κατά πόσο τα υφιστάμενα μέτρα ασφαλείας είναι επαρκή ή απαιτούνται περαιτέρω μέτρα

 

 

Όλες οι επικίνδυνες καταστάσεις που αναγνωρίζονται δε μπορεί να απομακρυνθούν αμέσως.  Αυτός είναι ο λόγος που το μέγεθος των αντίστοιχων κινδύνων πρέπει να εκτιμηθεί, πριν αποφασιστούν τα διορθωτικά μέτρα που θα πρέπει να εφαρμοστούν για τη διαχείρισή τους και πριν καθοριστούν οι προτεραιότητες των ενεργειών.

 

Το μέγεθος του κινδύνου εξαρτάται από δύο παράγοντες:

 

• Την Πιθανότητα: Όσο πιο συχνά μπορεί να εμφανιστεί ένα συμβάν τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος. Όταν αξιολογείται η πιθανότητα εμφάνισης ενός συμβάντος θα πρέπει να τεθούν οι εξής ερωτήσεις:
  • Πόσο συχνά υπάρχουν οι συνθήκες ώστε ένα ατύχημα να είναι πιθανό?
  • Ποιοι είναι οι παράγοντες που συμβάλλουν στην υπό μελέτη κατάσταση?

 

• Τις Συνέπειες (σοβαρότητα της βλάβης): Όσο μεγαλύτερες είναι οι απώλειες από ένα συμβάν τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος. Όταν αξιολογείται η σοβαρότητα κάποιας βλάβης οι ακόλουθες ερωτήσεις πρέπει να απαντηθούν:
  • Σε τί μπορεί τυπικά να οδηγήσει ένα ατύχημα? Ποια είναι η χειρότερη περίπτωση που μπορεί να προβλεφθεί?
  • Πόσους υπαλλήλους, πελάτες, τρίτα πρόσωπα και προϊόντα μπορεί να επηρεάσει το ατύχημα και οι συνέπειές του?
  • Ποιες είναι οι έμμεσες συνέπειες του ατυχήματος?

 

Υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι για την αξιολόγηση του κινδύνου, από τη στιγμή που μια επικίνδυνη κατάσταση έχει διαπιστωθεί.  Μια από τι πιο απλές μεθόδους είναι η βαθμολόγηση της πιθανότητας και των συνεπειών ετοιμάζοντας ένα πίνακα και δίδοντας στον κίνδυνο μια βαθμολογία σύμφωνα με το τύπο:

 

Κίνδυνος = Πιθανότητα x Σοβαρότητα των συνεπειών

 

Ο Πϊνακας μπορεί να περιλαμβάνει τόσες διαβαθμίσεις όσες είναι επιθυμητές, αλλά συνήθως χρησιμοποιούνται 3, 5, ή 7 (δηλαδή 3, 5 ή 7 διαβαθμίσεις για καθένα από τους 2 παράγοντες.  Για τους σκοπούς του παρόντος εγχειριδίου υιοθετείται ένας 3 x 3 πίνακας, όπου η βαθμολόγηση της πιθανότητας και της σοβαρότητας της βλάβης είναι ως εξής:

 

 

Πιθανότητα Αρνητικών Επιπτώσεων
Βαθμολογία	Κατηγορία	Εξήγηση
1	Απίθανο	Το ζημιογόνο γεγονός δεν αναμένεται να συμβεί κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής καριέρας του εργαζόμενου (συμβαίνει κάθε 100-1000 χρόνια)
2	Πιθανό	Το ζημιογόνο γεγονός μπορεί να συμβεί κάποια στιγμή στην επαγγελματική καριέρα ενός εργαζόμενου (συμβαίνει κάθε 10-100 χρόνια)
3	Συχνό	Το ζημιογόνο γεγονός μπορεί να συμβεί επανειλημμένα κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής καριέρας ενός εργαζόμενου (συμβαίνει κάθε 1-10 χρόνια)

 

Σοβαρότητα Επιπτώσεων
Βαθμολογία	Κατηγορία	Εξήγηση
1	Ελάχιστη βλάβη	Τα ατυχήματα και οι ασθένειες δεν προκαλούν παρατεταμένη δυσφορία και μπορεί να απαιτηθούν μόνο Πρώτες Βοήθειες (π.χ. μικρές εκδορές, ενοχλήσεις στα μάτια, παροδικοί πονοκέφαλοι, παροδικοί πόνοι, κλπ)
2	Μέτρια βλάβη	Τα ατυχήματα και οι ασθένειες προκαλούν παρατεταμένη ή περιοδικά επαναλαμβανόμενη δυσφορία, όπως πληγές, 2ου βαθμού εγκαύματα σε περιορισμένη επιφάνεια του σώματος, αλλεργίες, περιορισμένοι τραυματισμοί, και απαιτείται πέρα της μίας ημέρας απουσία από την εργασία.
3	Σοβαρή βλάβη	Τα ατυχήματα και οι ασθένειες προκαλούν σοβαρή ή μόνιμη δυσφορία, όπως 2ου  βαθμού εγκαύματα σε μεγάλη επιφάνεια του σώματος, 3ου βαθμού εγκαύματα, αναπηρίες, τραυματισμοί που οδηγούν σε πολλές ημέρες απουσία από την εργασία, ή θάνατο

 

Τότε, ο πίνακας αξιολόγησης του κινδύνου έχει την  εξής μορφή:

Πίνακας Αξιολόγησης Κινδύνου
Πιθανότητα Αρνητικών Επιπτώσεων	Σοβαρότητα των Επιπτώσεων
	Ελάχιστη βλάβη (1)	Μέτρια βλάβη (2)	Σοβαρή βλάβη (3)
Απίθανη (1)	Χαμηλή (1)	Χαμηλή (2)	Μέτρια (3)
Πιθανή (2)	Χαμηλή (2)	Μέτρια (4)	Υψηλή (6)
Συχνή (3)	Μέτρια (3)	Υψηλή (6)	Πολύ υψηλή (9)

 

 

Όπου, η βαθμολογία του κινδύνου περιγράφεται ως ακολούθως:

 

Βαθμολογία Κινδύνου
Βαθμολογία	Κατηγορία	Εξήγηση
1, 2	Μικρός	Δεν υπάρχει ανάγκη για οποιαδήποτε ενέργεια, ο κίνδυνος είναι αποδεκτός αλλά είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι θα παραμείνει στα ίδια επίπεδα
3, 4	Μέτριος	Απαιτούνται ενέργειες για μείωση του επιπέδου κινδύνου και πρέπει να γίνει κατάλληλος σχεδιασμός. Μετά την υλοποίηση των ενεργειών, απαιτείται επαναξιολόγηση του κινδύνου
6, 9	Υψηλός  / Πολύ υψηλός	Ο κίνδυνος δεν είναι αποδεκτός και πρέπει να γίνουν ενέργειες για να μειωθεί άμεσα. Η σχετιζόμενη με τον κίνδυνο δραστηριότητα δεν πρέπει να επαναρχίσει μέχρις ότου εφαρμοστούν τα απαιτούμενα προληπτικά μέτρα

 

 

Για την περίπτωση του «Μέτριου κινδύνου» μπορεί να προκύψει η ανάγκη καθορισμού προτεραιοτήτων.  Σε αυτή την περίπτωση, ο αριθμός των ατόμων που επηρεάζονται πρέπει να ληφθεί υπόψη, και η ακόλουθη βαθμονόμηση μπορεί να ακολουθηθεί:

 

Αριθμός επηρεαζόμενων ατόμων	Βαθμολογία
1	1
2 - 5	2
6 - 10	3
Περισσότερα από 10	4
Περισσότερα από 20	5

 

Όσο μεγαλύτερο είναι το αποτέλεσμα του γινομένου Βαθμολογία Κινδύνου x Βαθμολογία ατόμων που επηρεάζονται τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για άμεση λήψη μέτρων.

Τα κύρια  πλεονεκτήματα  της βαθμολογίας του κινδύνου με τη χρήση των παραπάνω πινάκων είναι τα ακόλουθα:

 

• Λαμβάνεται υπόψη τόσο η πιθανότητα όσο και η σοβαρότητα του συμβάντος
• Αποτελεί εύκολο στην εφαρμογή μέθοδο και σχετικά αντικειμενική
• Βοηθά στον καθορισμό προτεραιοτήτων για βελτιώσεις

 

Ενώ, μερικά μειονεκτήματα αναφέρονται στη συνέχεια:

 

• Η εφαρμογή της μεθόδου για κάθε πηγή κινδύνου που σχετίζεται με καθεμία από τις δραστηριότητες στο χώρο δουλειάς είναι χρονοβόρα
• Μπορεί να δαπανηθεί περισσότερος χρόνος στην απόδοση της βαθμολογίας, παρά στην εκτίμηση της αποδοτικότητας των μέτρων ασφαλείας
• Κάποια εύκολα και απλά μέτρα τα οποία μπορούν να βελτιώσουν αυτούς που χαρακτηρίστηκαν ως «μικροί κίνδυνοι» μπορεί να παραληφθούν, εφόσον η προσοχή εστιάζεται στους κινδύνους με μεγαλύτερη βαθμολογία

 

Υπάρχουν διάφορες πολύ πιο πολύπλοκες προσεγγίσεις για την εκτίμηση του κινδύνου, όπως το HAZOP, η κλιμακωτή ανάλυση γεγονότων και σφαλμάτων (Event tree analysis and the Fault tree analysis), κλπ.  Όμως η εφαρμογή τέτοιων μεθοδολογιών απαιτεί εξειδικευμένη γνώση, μπορεί να εφαρμοστεί μόνο από ειδικούς και είναι πέρα από το σκοπό του παρόντος εκπαιδευτικού πακέτου.

 

Σε περίπτωση που μια πηγή κινδύνου δεν μπορεί να εξαλειφθεί, είναι απαραίτητο να παρθούν τέτοια μέτρα που θα κάνουν το σχετιζόμενο κίνδυνο όσο το δυνατό μικρότερο.  Επομένως, η παραπάνω μέθοδος εκτίμησης είναι απαραίτητο να λάβει υπόψη της τα μέτρα ασφαλείας που ήδη εφαρμόζονται και τη δραστικότητά τους.  Για παράδειγμα, ο ηλεκτρισμός αποτελεί μια επικίνδυνη κατάσταση, που μπορεί α προκαλέσει θάνατο (βαθμολογία για τη σοβαρότητα των επιπτώσεων = 3), αλλά η πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο σε ένα γραφείο όπου (υπάρχουν προστατευτικά μέτρα) οι αγωγοί είναι μονωμένοι και τα μεταλλικά κουβούκλια γειωμένα, είναι υπερβολικά μικρή (βαθμολογία πιθανότητας < 1).  Αντίθετα, αν υπάρχουν φθαρμένα καλώδια ή μπρίζες, αν τοποθετούνται πολλές μπρίζες σε μία μόνο παροχή ή για την αποσύνδεση ενός καλωδίου, το ίδιο το καλώδιο τραβιέται αντί για την μπρίζα, τότε η πιθανότητα ατυχήματος μπορεί να βαθμολογηθεί έως και 3, και ο αντίστοιχος κίνδυνος είναι «Πολύ Υψηλός».

 

Η χρήση Λίστας Ελέγχου, η οποία περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο, ειδικά για τα άτομα που πρόκειται να κάνουν εκτίμηση του κινδύνου στο χώρο εργασίας τους, αλλά δεν έχουν αντίστοιχη μακροχρόνια εμπειρία.  Όσο πιο συμπληρωμένη είναι αυτή η λίστα ελέγχου, τόσο πιο λεπτομερής είναι η εκτίμηση του κινδύνου.

 

Για κάθε δραστηριότητα / διαδικασία, υπάρχουν και γενικοί και δυναμικοί κίνδυνοι.  Γενικοί είναι εκείνοι οι κίνδυνοι που συνδέονται με πηγές κινδύνου που απαντώνται σε κάθε συναφή χώρο εργασίας, και υπάρχουν μέτρα ασφαλείας που συνήθως εφαρμόζονται (π.χ. πυρασφάλεια, ασφάλεια από τον ηλεκτρισμό) με στόχο τη μείωσή τους.  Αυτά τα μέτρα ασφαλείας μπορεί να βρεθούν σε γενικά εγχειρίδια ασφάλειας ή σχέδια ασφάλειας.  Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εκτίμηση της επάρκειας των υφιστάμενων μέτρων ασφάλειας αποτελεί μια σχεδόν ευθεία διαδικασία, και μία γενική λίστα ελέγχου μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο.  Αντίθετα, υπάρχουν πάντα δυναμικοί κίνδυνοι, οι οποίοι σχετίζονται τις ιδιαιτερότητες του κάθε χώρου εργασίας, τη νοοτροπία των υπαλλήλων, τη στάση της διοίκησης για θέματα Α&Υ, κλπ.  Η εκτίμηση του κινδύνου σε αυτές τις περιπτώσεις είναι πιο δύσκολη και απαιτεί άριστη γνώση του χώρου εργασίας που αξιολογείται.

 

Είναι απαραίτητο να σημειωθεί ότι αν και η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων ασφάλειας αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας εκτίμησης του κινδύνου, πολλές φορές παραγνωρίζεται και η προσοχή επικεντρώνεται στη αναγνώριση κινδύνων, χωρίς να ελεγχθεί αν λαμβάνονταν μέτρα ασφάλειας στο χώρο εργασίας, και αν τα μέτρα αυτά ήταν αποτελεσματικά.  Για να εξηγηθεί αυτή η αρχή, ας αναφερθούμε και πάλι στα παραδείγματα που δόθηκαν στην Παράγραφο 2.1:

 

Πηγή κινδύνου:            Πτώση αντικειμένων από την οροφή ενός κτιρίου

Κατά τη διάρκεια της εκτίμησης του κινδύνου, η παραπάνω πηγή κινδύνου εντοπίστηκε και κατά τη διάρκεια του Βήματος 3, η αποτελεσματικότητα των μέτρων ασφάλειας πρέπει να αξιολογηθεί για να εκτιμηθούν οι αντίστοιχοι κίνδυνοι.  Η διαδικασία αυτή πρέπει να λάβει υπόψη της παράγοντες όπως:

 

• Αν υπάρχουν κιγκλιδώματα και/ή αν προειδοποιητικά σήματα στο έδαφος έχουν τοποθετηθεί και γίνονται σεβαστά
• Αν χρησιμοποιούνται οι ζώνες με τις θήκες για τα εργαλεία από τους εργαζόμενους σε ύψος
• Αν οι εργαζόμενοι στο έδαφος φορούν προστατευτικό κράνος, όπως τους έχει υποδειχθεί

 

Είναι προφανές ότι αν υπάρχουν μέτρα ασφαλείας αλλά δε γίνονται σεβαστά, η αποτελεσματικότητά τους είναι ελάχιστη και οι αντίστοιχοι κίνδυνοι μεγάλοι (δυναμικοί κίνδυνοι).

 

 

4.1.4.   Βήμα 4:          Καταγραφή    ευρημάτων και Μέτρα ασφάλειας

 

Όλα τα ευρήματα της εκτίμησης κινδύνου πρέπει να καταγράφονται με τρόπο συστηματικό, εύκολα προσβάσιμο και εύκολο στην αναθεώρηση.  Θα πρέπει να τυποποιηθεί ο τρόπος με τον οποίο θα καταγράφονται όλα τα δεδομένα για κάθε εκτίμηση κινδύνου στο συγκεκριμένο χώρο εργασίας.  Με αυτό τον τρόπο τα διάφορα ευρήματα θα είναι εύκολα συγκρίσιμα και θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και στο μέλλον.  Η τυποποίηση των ευρημάτων μπορεί να βοηθήσει και ως υπενθύμιση να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή σε συγκεκριμένες πηγές κινδύνου και μέτρα ασφάλειας.  Ένα τέτοιο τυποποιημένο έγγραφο, «Εργαλείο Εκτίμησης του Κινδύνου» δίδεται στην Παράγραφο 4.3 του παρόντος εκπαιδευτικού εγχειριδίου.

 

Όταν οι πηγές κινδύνου αναγνωριστούν, τα υπάρχοντα μέτρα ασφαλείας καταγραφούν και η αποτελεσματικότητα αυτών των μέτρων εκτιμηθεί, τότε θα πρέπει να αποφασιστούν τα επιπρόσθετα μέτρα ασφάλειας που απαιτούνται, λαμβάνοντας υπόψη και τις προτεραιότητες που περιλαμβάνονται στην Οδηγία Πλαίσιο 89/391/EEC και οι οποίες αναφέρονται στην Παράγραφο 4.2.  Τα επιπρόσθετα μέτρα ασφαλείας που θα υιοθετηθούν πρέπει να καταγραφούν και να τεθεί αναμενόμενη ημερομηνία εφαρμογής τους.  Η διαπίστωση για την αναγκαιότητα επιπρόσθετων μέτρων ασφάλειας αλλά η μη εφαρμογή τους είναι ανούσια.  Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο να οριστεί ένα άτομο υπεύθυνο για την παρακολούθηση της εφαρμογής των νέων μέτρων ασφάλειας και να τεθεί μια λογική προθεσμία για την εφαρμογή τους.  Η εκτίμηση της αποτελεσματικότητας των νέων μέτρων ασφαλείας θα πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της διαδικασίας επαναξιολόγησης (Βήμα 5).

 

Όλες οι πληροφορίες που καταγράφονται είναι σωστό να αρχειοθετούνται. Σε περίπτωση που υπάρχουν περισσότεροι από 5 εργαζόμενοι ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να κρατά πλήρες αρχείο με τις πηγές κινδύνου που αναγνωρίστηκαν, τα άτομα που διενέργησαν την εκτίμηση του κινδύνου, τα αποτελέσματα της διαδικασίας, τα επιπρόσθετα μέτρα ασφάλειας που αποφασίστηκε να εφαρμοστούν και τα άτομα που κινδυνεύουν.  Αυτό το αρχείο θα πρέπει να επιδεικνύεται στις περιπτώσεις επιθεώρησης από την αρμόδια υπηρεσία του κράτους.

 

 

4.1.5.   Βήμα 5:          Επανεξέταση της εκτίμησης κινδύνου που διενεργήθηκε

 

Η εκτίμηση κινδύνου δε θα πρέπει να είναι μια στατική διαδικασία.  Θα πρέπει να οδηγεί σε συγκεκριμένο σχεδιασμό προληπτικών μέτρων.  Τόσο η εκτίμηση όσο και τα προληπτικά μέτρα θα πρέπει να επανεξετάζονται σε τακτά χρονικά διαστήματα για να επιβεβαιώνεται η αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων μέτρων ασφάλειας.  Σε αντίθετη περίπτωση η επίδραση της διαδικασίας εκτίμησης του κινδύνου στην ποιότητα των συνθηκών εργασίας είναι ελάχιστη.  Επανεξέταση της εκτίμησης κινδύνου, έτσι ώστε να ληφθούν υπόψη νέες πηγές κινδύνου, απαιτείται όταν:

 

• Χρησιμοποιείται καινούργιος εξοπλισμός
• Εισάγονται νέες διαδικασίες / δραστηριότητες
• Χρησιμοποιούνται νέες ουσίες
• Έχει τροποποιηθεί σημαντικά το εργασιακό περιβάλλον (π.χ. χώρος, πατώματα, εξαερισμός)
• Έχουν τροποποιηθεί σημαντικά οι συνθήκες εργασίας (π.χ. καθήκοντα, βάρδιες)
• Υπάρχει οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή

 

 

4.2.            Προτεραιότητες στην πρόληψη

 

Η Οδηγία Πλαίσιο 89/391/EEC καθορίζει τις γενικές αρχές πρόληψης που πρέπει να ακολουθούνται όταν έχει αναγνωριστεί μια πηγή κινδύνου.  Τα ακόλουθα βήματα δίδονται με σειρά προτεραιότητας:

 

1.                   Αποφυγή του κινδύνου

2.                   Εκτίμηση του κινδύνου που δεν μπορεί να αποφευχθεί

3.                   Καταπολέμηση των κινδύνων στην πηγή τους

4.                   Προσαρμογή της εργασίας στο άτομο, ειδικά σε θέματα που σχετίζονται με το σχεδιασμό του χώρου εργασίας, την επιλογή του εξοπλισμού, και τις μεθόδους εργασίας και παραγωγής, αποσκοπώντας στην εξάλειψη της μονότονης εργασίας και της εργασίας σε προαποφασισμένο ρυθμό

5.                   Προσαρμογή στη τεχνολογική πρόοδο

6.                   Αντικατάσταση του επικίνδυνου με το μη-επικίνδυνο ή το λιγότερο επικίνδυνο

7.                   Ανάπτυξη συνολικής και κατανοητής πολιτικής, η οποία να λαμβάνει υπόψη σειρά παραγόντων όπως τεχνολογία, οργάνωση εργασίας, συνθήκες εργασίας, κοινωνικές σχέσεις, και την επίδραση των παραγόντων που επηρεάζουν το περιβάλλον εργασίας

8.                   Προτεραιότητα στα συλλογικά μέτρα προστασίας σε σχέση με τα ατομικά.  Τα ατομικά μέτρα προστασίας θα πρέπει να αποτελούν τη τελευταία λύση

9.                   Παροχή κατάλληλων οδηγιών στους εργαζόμενους

10.               Διαβούλευση

 

Όπως διαφαίνεται από τα παραπάνω, ο κύριος κανόνας Α&Υ είναι ότι οι κίνδυνοι πρέπει να εξαλείφονται αν υπάρχει η απαιτούμενη τεχνογνωσία.  Επομένως, ο στόχος της εκτίμησης του κινδύνου δεν είναι ο προσδιορισμός αν οι κίνδυνοι είναι αποδεκτοί ή όχι, αλλά η εξάλειψή τους όπου είναι δυνατόν, και η εκτίμηση μόνο εκείνων που δεν είναι δυνατό να εξαλειφθούν.  Επιπρόσθετα, η ισχύουσα νομοθεσία δεν πρέπει να θεωρείται ότι θέτει τα χαμηλότερα επίπεδα ασφάλειας που πρέπει να εφαρμοστούν, αλλά θα πρέπει να ελέγχονται όλες οι κατάλληλες λύσεις που θα μειώνουν τους κινδύνους, ακόμη και αν η νομοθεσία δεν περιέχει πρόνοια για τις συγκεκριμένες λύσεις.

 

 

4.3.      Ένα Εργαλείο Εκτίμησης του Κινδύνου

 

Ο Πίνακας που ακολουθεί αποτελεί ένα τυποποιημένο έγγραφο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τη διαδικασία εκτίμησης του κινδύνου.  Το εργαλείο αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με κατάλογο ελέγχου για να διασφαλιστεί ότι δεν έχουν παραβλεφθεί σημαντικές πηγές κινδύνου και ότι όλα τα απαιτούμενα μέτρα ασφάλειας έχουν εισαχθεί.

 

Το «Εργαλείο» αυτό θα πρέπει να συμπληρώνεται από το άτομο που θα εκπονήσει την εκτίμηση του κινδύνου.  Στο γενικό μέρος είναι απαραίτητο να συμπληρώνεται η ημερομηνία της εκτίμησης και τα τμήματα ή οι δραστηριότητες που θα εκτιμηθούν.  Το κύριο μέρος του «Εργαλείου» θα συμπληρωθεί κατά τη διάρκεια της διαδικασία της εκτίμησης.  Όταν εντοπιστεί μια πηγή κινδύνου, πρέπει να σημειωθούν στο έντυπο εκτίμησης του κινδύνου τα άτομα που επηρεάζονται, η βλάβη που μπορεί να προκληθεί και τα υφιστάμενα μέτρα ασφάλειας.  Οι πληροφορίες αυτές αποτελούν τη βάση για την εκτίμηση που θα ακολουθήσει.  Στη συνέχεια, χρησιμοποιώντας τους πίνακες που δίδονται στην παράγραφο 4.1.3 θα προσδιοριστεί η ανάγκη ή όχι για περαιτέρω ενέργειες.  Αν υπάρξει ανάγκη για περαιτέρω ενέργειες, αυτές θα πρέπει να προσδιοριστούν και η ευθύνη υλοποίησής τους να ανατεθεί σε συγκεκριμένο άτομο.  Όπως αναμένεται, η διαδικασία της εκτίμησης του κινδύνου αποτελεί μια  χρήσιμη και προληπτική άσκηση μόνο αν τα επιπρόσθετα μέτρα ασφαλείας υλοποιηθούν μέσα σε λογικό χρονικό διάστημα, ανάλογα με την πολυπλοκότητά τους.  Επομένως, πρέπει να τεθεί κατάλληλο χρονοδιάγραμμα, το οποίο θα είναι δεσμευτικό για όλους τους εμπλεκόμενους.

 

 

 

 

ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Να συμπληρωθεί πριν την επιθεώρηση Όνομα Εργοδότη / Διεύθυνση Επιχείρησης: _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ._ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ Όνομα και θέση του υπεύθυνου για την αξιολόγηση κινδύνου:  _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ._ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ Δραστηριότητες που εξετάζονται:              ΟΛΕΣ                   ΜΕΡΙΚΕΣ (Επεξηγήστε: _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ._ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ._ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ) Ημερομηνία επιθεώρησης:  _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ._ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Να συμπληρωθεί μετά την επιθεώρηση Προκαταρκτική ημερομηνία για την επόμενη επιθεώρηση: _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ._ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
Επικίνδυνη Κατάσταση		Ποιός (΄Ατομα που μπορεί να πάθουν βλάβη)	Βλάβη	Υφιστάμενα Μέτρα Ασφάλειας	Εκτίμηση Κινδύνου
Πηγή	Περιγραφή				Πιθανότητα	Σοβαρότητα	Κίνδυνος	Απαιτούμενη ενέργεια (Ναι / Όχι)	Ενέργειες που πρέπει να υλοποιηθούν	΄Ονομα ατόμου υπεύθυνου για να διασφαλίσει ότι θα εφαρμοστούν οι απαραίτητες ενέργειες	Προκαταρκτική ημερομηνία συμπλήρωσης των απαιτούμενων ενεργειών

 

 

 

Περιεχόμενα

 

 

5.         Εκτίμηση του Κινδύνου από το Θόρυβο

 

Ο Διεθνής Οργανισμός Υγείας ορίζει το θόρυβο ως «οποιοδήποτε ενοχλητικό ήχο».  Ο θόρυβος μπορεί να προέρχεται από αυτοκίνητα, αεροπλάνα, τραίνα, βιομηχανία ή άλλες δραστηριότητες, και μπορεί να αποτελεί σοβαρή ενόχληση και επικίνδυνη κατάσταση για την υγεία.

 

Ο θόρυβος περιγράφεται βάσει της έντασης και της συχνότητάς του.  Η πιθανότητα πρόκλησης βλάβης στο εσωτερικό του αυτιού καθορίζεται από την ένταση του ήχου και τη διάρκεια έκθεσης σε αυτόν.  Η ένταση του ήχου μετριέται σε ντεσιμπέλ (dB).  Οι πιθανές βλάβες που προκαλεί ο θόρυβος δεν μπορεί να εκτιμηθούν μόνο βάσει μετρήσεων, εφόσον το ανθρώπινο αυτί δεν αντιδρά με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις συχνότητες.  Για το λόγο αυτό τα όργανα μέτρησης του ήχου είναι εφοδιασμένα με φίλτρο το οποίο αποκόβει τις συχνότητες στις οποίες το ανθρώπινο αυτί είναι λιγότερο ευαίσθητο.  Το φίλτρο αυτό αναφέρεται ως «Α φίλτρο», και οι μετρήσεις που λαμβάνονται χρησιμοποιώντας αυτό το φίλτρο αναφέρονται σε dB(A).  Μία αύξηση κατά 3 dB(A) σημαίνει διπλασιασμός της έντασης του ήχου και της βλάβης που μπορεί να προκαλέσει (λογαριθμική κλίμακα μέτρησης).  Ένας θόρυβος είναι ισχυρός αρκετά για να προκαλέσει βλάβη στην ακοή ενός εργαζόμενου (περισσότερα από 85 dB(A)) αν δύο άτομα τα οποία βρίσκονται σε απόσταση 1 μέτρου μεταξύ τους, είναι αναγκασμένα να φωνάζουν όταν συνομιλούν.

 

Ο υπερβολικός θόρυβος αποτελεί επικίνδυνη για την υγεία κατάσταση.  Έκθεση σε θόρυβο επιταχύνει τη φυσιολογική απώλεια ακοής, που επέρχεται με την ηλικία.  Η απώλεια της ακοής μπορεί να είναι προσωρινή ή μόνιμη.  Προσωρινή βαρηκοΐα εμφανίζεται συνήθως με την απομάκρυνση από ένα θορυβώδες περιβάλλον.   Αν και η ακοή αποκαθίσταται μέσα σε λίγες ώρες, το γεγονός δε θα πρέπει να παραγνωρίζεται.  Αποτελεί ένδειξη ότι αν η έκθεση στο θόρυβο συνεχιστεί  θα επέλθει μόνιμη βλάβη.  Μόνιμη βλάβη μπορεί να επέλθει αμέσως μετά από έκθεση σε ξαφνικό, πολύ δυνατό θόρυβο, έκρηξη, κλπ. ΄Αλλο πρόβλημα το οποίο σχετίζεται με την έκθεση στο θόρυβο είναι το κουδούνισμα των αυτιών.  Η ενοχλητική αυτή κατάσταση μπορεί να προκαλέσει και προβλήματα στον ύπνο του ατόμου.  ΄Αλλες επιμέρους επιπτώσεις του θορύβους είναι ταχυπαλμία, αύξηση της πίεσης του αίματος, και του ρυθμού αναπνοής.  Ο θόρυβος αποτελεί και επικίνδυνη για την ασφάλεια κατάσταση, εφόσον εμποδίζει την επικοινωνία μεταξύ των εργαζομένων, και πολλές φορές καλύπτει τα προειδοποιητικά σήματα.

 

 

5.1.      Νομοθετικό Πλαίσιο

 

Η 1^η οδηγία που υιοθετήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την προστασία των εργαζομένων από το θόρυβο ήταν το 1986 (Οδηγία 86/188/EEC).  Η νέα Οδηγία 2003/10/EC του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 6^ης Φεβρουαρίου 2003 για τα ελάχιστα όρια έκθεσης των εργαζομένων στο θόρυβο καθιερώνει μια ξεκάθαρη και κατανοητή προληπτική στρατηγική.  Η Οδηγία αυτή καλύπτει όλους τους κλάδους της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένων των τομέων εναέριας και θαλάσσιας κυκλοφορίας (οι οποίοι παραλείπονταν στην Οδηγία 86/188/EEC).  Αναγνωρίζοντας τις ιδιαιτερότητες του κλάδου της ψυχαγωγίας, η νέα Οδηγία παρείχε ένα περιθώριο 2 ετών για εφαρμογή της στον κλάδο αυτό.

Σύμφωνα με το άρθρο 5(1) της Οδηγίας, οι κίνδυνοι που οφείλονται σε έκθεση στο θόρυβο πρέπει να εξαλείφονται από την πηγή τους ή να μειωθούν στο ελάχιστο, λαμβάνοντας υπόψη τη τεχνολογική πρόοδο και τα διαθέσιμα μέτρα ελέγχου.

 

Η Οδηγία προβλέπει τα ακόλουθα Ημερήσια Όρια Έκθεσης (αυτό αποτελεί τη μέση ημερήσια έκθεση για 8-ωρη εργασία):

 

• 87 dB(A) (και 200 Pa): Κανένας εργαζόμενος δεν πρέπει να εκτίθεται σε αυτό ή σε υψηλότερο επίπεδο θορύβου. Θα πρέπει να διεξαχθεί αξιολόγηση του θορύβου και να εισαχθεί ένα σχέδιο δράσης.
• > 85 dB(A): Πρέπει να γίνουν περαιτέρω ενέργειες για μείωση του θορύβου, να σηματοδοτούνται οι ζώνες όπου απαιτείται προστασία των αυτιών, και όλοι οι εκτιθέμενοι εργαζόμενοι θα πρέπει να φορούν προστατευτικά αυτιών.
• 80 - 85 dB(A): Πρέπει να παραχωρείται στους εργαζόμενους εξοπλισμός προστασίας αυτιών.

 

Όλοι οι εργαζόμενοι που εκτίθενται σε επίπεδα θορύβου πάνω από 85 dB, πρέπει να συμμετέχουν σε προληπτικό πρόγραμμα ιατρικής παρακολούθησης.

 

 

5.2.      Οργάνωση της Εκτίμησης του Κινδύνου από το Θόρυβο

 

Η εκτίμηση του κινδύνου πρέπει να υλοποιηθεί από αρμόδιο άτομο ή ομάδα.  Αυτή η εκτίμηση απαιτεί μεγαλύτερη τεχνική κατάρτιση σε σχέση με εκτιμήσεις άλλων επικίνδυνων καταστάσεων.  Απαιτείται η διεξαγωγή μετρήσεων, τα δε όργανα μέτρησης πρέπει να είναι σε καλή κατάσταση και να συνοδεύονται από πιστοποιητικό πρόσφατης βαθμονόμησης.

 

Ο χώρος εργασίας μπορεί να μοιραστεί σε διάφορα τμήματα βάσει των εργασιών που εκπονούνται και του εξοπλισμού που χρησιμοποιείται.  Πληροφορίες που πρέπει να συλλεχθούν πριν την έναρξη της διαδικασίας της εκτίμησης περιλαμβάνουν στοιχεία σε σχέση με:

 

• Τις διαδικασίες / δραστηριότητες που προκαλούν αυξημένα επίπεδα θορύβου
• Τις πιο πρόσφατες, αξιόπιστες διαθέσιμες μετρήσεις των επιπέδων θορύβου, δεδομένου ότι δεν υπάρχει η οποιαδήποτε διαφοροποίηση σε σχέση με τις διαδικασίες και/ή εξοπλισμό από τότε που πραγματοποιήθηκαν οι μετρήσεις
• Τη διάρκεια του θορύβου στα διάφορα επίπεδα
• Την έκθεση των εργαζομένων στα διάφορα επίπεδα θορύβου
• Τη θέση των εργαζομένων σε σχέση με τις πηγές θορύβου
• Τα διαθέσιμα ιατρικά αρχεία των εργαζομένων που έχουν τύχει ιατρικής παρακολούθησης της ακοής τους

 

 

 

5.3.      Παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τη διενέργεια της εκτίμησης κινδύνου από το θόρυβο

 

Παράγοντας	Κύρια θέματα που πρέπει να θεωρηθούν
Πηγή του θορύβου	Θόρυβος από γραφειακό εξοπλισμό Θόρυβος από μηχανήματα Θόρυβος από την επικοινωνία ανθρώπων Θόρυβος από τη τροχαία κίνηση
Μέτρα μείωσης της έκθεσης στο θόρυβο	Ακουστικές περιφράξεις για θορυβώδη μηχανήματα Μείωση στην παραγωγή θορύβου Μείωση στη διάδοση του θορύβου Προστατευτικός εξοπλισμός ακοής Συντήρηση προστατευτικού εξοπλισμού ακοής Ζώνες προστασίας ακοής
Οργάνωση εργασίας	Εκ περιτροπής εργασία για μείωση της διάρκειας έκθεσης στο θόρυβο Θέση του εργαζομένου σε σχέση με την πηγή θορύβου Επιβολή χρήσης προστατευτικού για την ακοή εξοπλισμού Ποιότητα, διατύπωση και θέση των σημάτων
Εκπαίδευση	Έμφαση στην εκπαίδευση των εργαζομένων για τις επιπτώσεις του θορύβου στην υγεία Παρουσίαση των αποτελεσμάτων της αποτίμησης των επιπέδων θορύβου Συχνότητα εκπαίδευσης για τη χρήση του προστατευτικού για την ακοή εξοπλισμού Έμφαση στις υποχρεωτικές δραστηριότητες για την προστασία της ακοής

 

 

5.4.      Στοιχεία-κλειδιά για αποφυγή ή μείωση των κινδύνων από το θόρυβο

 

Measures	Means
Μείωση παραγωγής θορύβου	Επανασχεδιασμός θορυβωδών διαδικασιών Επιλογή αθόρυβων μηχανημάτων και εξοπλισμού, και απαίτηση από τους προμηθευτές την παροχή πληροφοριών για τα επίπεδα θορύβου στις θέσεις των χειριστών Εισαγωγή λιγότερο θορυβωδών μεθόδων ή εξοπλισμού Συντήρηση μηχανημάτων (π.χ. αντικατάσταση των εξαρτημάτων που δεν προσαρμόζονται σωστά, ασφάλιση χαλαρών εξαρτημάτων, ισοζυγισμός περιστρεφόμενων εξαρτημάτων, καλή λίπανση Μείωση των πηγών δόνησης Τοποθέτηση δονούμενων μηχανημάτων σε απορροφητικές βάσεις Αντικατάσταση μεταλλικών γραναζιών με πλαστικά γρανάζια ή ιμάντες Χρήση μονωτικών, αντι-δονητικών βάσεων Διαχωρισμός δονούμενων επιφανειών από κινούμενα μέρη Τοποθέτηση λαστιχένιων επενδύσεων γύρω από πόρτες και καπάκια Επιλογή φυγόκεντρων παρά ελικοειδών ανεμιστήρων Χρήση ανεμιστήρων μεγάλης διαμέτρου και μικρής ταχύτητας Χρήση σωλήνων μεγάλης διαμέτρου και χαμηλής πίεσης Διαμόρφωση σωλήνων για αποφυγή αναταραχών Χρήση χαμηλού θορύβου στομίων ή σιγαστήρων στις εξατμίσεις
Μείωση μετάδοσης του θορύβου	Τοποθέτηση θορυβωδών μηχανημάτων σε ακουστικές περιφράξεις Κάλυψη των επιφανειών ακουστικής περίφραξης με ηχομονωτικά υλικά Ελαχιστοποίηση των ανοιγμάτων στις ακουστικές περιφράξεις Εγκατάσταση απορροφητικών φλαντζών γύρω από πόρτες, παράθυρα, εισόδους προσωπικού, κλπ Αποφυγή επαφής της περίφραξης με παλλόμενα μέρη Χρήση ακουστικών περιφράξεων για τους εργαζόμενους, όπως θάλαμος ελέγχου ή καταφύγιο από τον θόρυβο, όταν τα θορυβώδη μηχανήματα είναι μεγάλα ή όταν υπάρχουν πολλές πηγές θορύβου Εφαρμογή υλικών απορρόφησης θορύβου κοντά στις πηγές, για αποφυγή της ανάκλασης του θορύβου στους τοίχους και τα ταβάνια των δωματίων Τοποθέτηση της θορυβώδους εξάτμισης του συστήματος εξαγωγής μακριά από τους εργαζόμενους, εάν είναι δυνατόν
Παροχή μέσων προστασίας της ακοής	Ωτοασπίδες, οι οποίες καλύπτουν πλήρως το αυτί Καλύμματα αυτιών, τα οποία καλύπτουν πλήρως το αυτί Καλύμματα καναλιού του αυτιού (canal caps)

 

Μέσα προστασίας της ακοής καλής ποιότητας μειώνουν τα επίπεδα θορύβου κατά 20-25 dB.

 

Όταν χρησιμοποιούνται καλύμματα αυτιών, ο χρήστης πρέπει να έχει υπόψη του τα εξής:

-         Τα καλύμματα αυτιών πρέπει να καλύπτουν πλήρως το αυτί

-         Τα καλύμματα πρέπει να προσαρμόζονται σφικτά, χωρίς κενά μεταξύ της επιφάνειάς τους και του κεφαλιού του χρήστη

-         Η κορδέλα κεφαλιού δεν πρέπει να είναι τεντωμένη

-         Θα πρέπει να αποφεύγεται η παγίδευση μαλλιών, κοσμημάτων, γυαλιών, καπέλων, κλπ κάτω από την επιφάνεια του καλύμματος

-         Η επιφάνεια επαφής με το δέρμα (seal) και το σφουγγάρι μέσα στα καλύμματα των αυτιών πρέπει να κρατείται καθαρή

-         Αν βρεθούν σχισίματα ή ρωγμές στην επιφάνεια επαφής των καλυμμάτων των αυτιών πρέπει να δοθεί στον εργαζόμενο καινούργιο ζευγάρι καλυμμάτων

 

Όταν χρησιμοποιούνται ωτοασπίδες, οι ακόλουθες προφυλάξεις πρέπει να λαμβάνονται:

 

-         Οι ωτοασπίδες πρέπει να εισάγονται στο αυτί προσεκτικά

-         Αν ο εργαζόμενος αντιμετωπίζει προβλήματα αυτιών θα πρέπει να ζητήσει ιατρική συμβουλή και οδηγίες

-         Απορριπτέες ωτοασπίδες πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο μία φορά

 

 

Περιεχόμενα

 

 

6.         Πυρασφάλεια

 

6.1.      Οργάνωση της Εκτίμησης Κινδύνου

 

Όταν πραγματοποιείται εκτίμηση του κινδύνου σε μεγάλους εργασιακούς χώρους με διαφορετικές δραστηριότητες και διεργασίες, τότε ο χώρος εργασίας χωρίζεται σε τομείς και πραγματοποιείται η εκτίμηση για κάθε τομέα χωριστά.  Αυτή η διαδικασία θα μπορούσε να ακολουθηθεί και για την περίπτωση της πυρασφάλειας, αλλά μπορεί να είναι ευκολότερο να εξεταστούν τα θέματα της πυρασφάλειας για το σύνολο του υποστατικού, εφόσον το σύστημα πυρασφάλειας (ανιχνευτές φωτιάς, συναγερμός φωτιάς, ψεκαστήρες, διαδικασίες εκκένωσης, κλπ) σχεδιάζεται συνήθως για ολόκληρο το χώρο εργασίας.

 

Χώροι εργασίας οι οποίοι δε θα πρέπει να παραληφθούν κατά τη διαδικασία της εκτίμησης  είναι:

• Κτίρια έξω από το κυρίως κτίριο (π.χ. αποθήκες, δωμάτια καυστήρων)
• Υπόγεια, τάφροι κάτω από εξοπλισμό και στενοί χώροι
• Πλατφόρμες και υπερυψωμένοι διάδρομοι
• Μέρη των οροφών όπου υπάρχει πρόνοια πρόσβασης για λόγους συντήρησης

 

Για την καλύτερη οργάνωση της εκτίμησης για πυρκαγιά είναι εξαιρετικά βοηθητικό ο εκτιμητής να έχει ένα ενημερωμένο πλάνο όλων των υποστατικών, όπου είναι σημειωμένοι οι οδοί διαφυγής σε περίπτωση πυρκαγιάς, οι θέσεις των ανιχνευτών φωτιάς, οι θέσεις του εξοπλισμού πυρόσβεσης, κλπ.  Τα έγγραφα που υποβλήθηκαν για την απόκτηση πιστοποιητικού από την Πυροσβεστική Υπηρεσία δίδουν πολύτιμες πληροφορίες, οι οποίες πρέπει να μελετηθούν πριν από την επιτόπια επίσκεψη.

 

 

6.2.      Παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τη διεξαγωγή της εκτίμησης

 

6.2.1.   Μέσα Διαφυγής

Κάθε δίοδος διαφυγής στο χώρο εργασίας πρέπει να αξιολογηθεί, έτσι ώστε όλοι οι εργαζόμενοι και οι επισκέπτες, που μπορεί να βρίσκονται στο χώρο, να έχουν ασφαλή πρόσβαση στις εξόδους κινδύνου μόλις σημάνει ο συναγερμός.  Μεταξύ άλλων θα πρέπει να αξιολογηθεί το πλάτος των διόδων διαφυγής και η ύπαρξη προνοιών για άτομα με αναπηρίες.  Οι πόρτες των εξόδων κινδύνου πρέπει να ανοίγουν προς την κατεύθυνση διαφυγής και να μην είναι κλειδωμένες.  Οι δίοδοι κινδύνου που απαιτούν φωτισμό, πρέπει να είναι εφοδιασμένες με φωτισμό για έκτατες ανάγκες.

 

6.2.2.   Σηματοδότηση

Κατάλληλα σήματα πρέπει να τοποθετούνται, υποδεικνύοντας τις εξόδους κινδύνου, τις θέσεις του εξοπλισμού πυρόσβεσης, το σύστημα προειδοποίησης για φωτιά, τις πόρτες ασφαλείας, τα απαιτούμενα μέτρα προστασίας (π.χ. απαγόρευση καπνίσματος, θερμής εργασίας).

 

Τα σήματα πρέπει να έχουν κατάλληλο μέγεθος ανάλογα με την απόσταση και το οπτικό πεδίο.  Για παράδειγμα:

 

 

1.      Προχωρήστε ευθεία (υποδεικνύοντας την κατεύθυνση εξόδου) 2.      Προχωρήστε ευθεία και περάστε την Έξοδο Κινδύνου (υποδεικνύοντας την κατεύθυνση εξόδου) 3.      Προχωρήστε ευθεία και επάνω (υποδεικνύοντας την κατεύθυνση εξόδου)

 

Φωτισμός στις εξόδους διαφυγής πρέπει να τοποθετείται:

• Στα υπόγεια
• Σε μεγάλους ενιαίους χώρους γραφείων
• Όταν το επίπεδο αλλάζει
• Έξω από τη τελευταία έξοδο διαφυγής – σημεία συνάντησης

Οι έξοδοι κινδύνου και διάδρομοι διαφυγής πρέπει να έχουν φως συνεχώς, και σε περίπτωση διακοπής του ρεύματος θα πρέπει να υπάρχει εφεδρική γεννήτρια που να παρέχει ενέργεια για το φωτισμό (10 lux για 90 λεπτά).

 

6.2.3.      Ανιχνευτές Φωτιάς και Προειδοποιήσεις

Πρέπει να χρησιμοποιούνται κατάλληλοι τύποι ανιχνευτών φωτιάς. Σε κάθε χώρο εργασίας, για την ασφάλεια των εργαζομένων σε περίπτωση φωτιάς.  Γενικά, οι ανιχνευτές καπνού αποτελούν την αρχική επιλογή, αν και οι ανιχνευτές θερμότητας χρησιμοποιούνται συχνά.  Η εγκατάσταση ανιχνευτών φωτιάς, σε χώρους όπου δεν υπάρχουν πολλοί εργαζόμενοι είναι απαραίτητη (π.χ. αποθήκες), μια και σε αυτούς τους χώρους μπορεί να ξεσπάσει πυρκαγιά η οποία μπορεί να μη γίνει αντιληπτή και να επεκταθεί σε όλο το υποστατικό.  Ο συναγερμός θα πρέπει να μπορεί να ακουστεί σε χώρους όπου τα άτομα θα μπορούν να αντιδράσουν (π.χ. στον κεντρικό χώρο διαχείρισης για να καλυφθούν χώροι όπως αποθήκες, συνεργεία, κλπ), και να ξεπερνά το επίπεδο οποιουδήποτε θορύβου μπορεί να υπάρχει.  Σε μεγάλους εργασιακούς χώρους, ο συνηθισμένος τύπος ηλεκτρικού συστήματος συναγερμού θα πρέπει να συνδυαστεί είτε με αριθμό χειροκίνητων σειρήνων, είτε με κουδούνι που λειτουργεί με μπαταρία (η οποία πρέπει να είναι πάντα φορτισμένη).  Οι χειροκίνητες σειρήνες πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμες από οποιονδήποτε μέσα στο υποστατικό.  Σε περιπτώσεις όπου χρησιμοποιείται διπλό σύστημα συναγερμού (σειρήνα για την ανίχνευση φωτιάς, και διαφορετική σειρήνα για την εκκένωση του χώρου) τότε ο συναγερμός για την εκκένωση του χώρου είναι προτιμότερο να συνοδεύεται από προφορικές οδηγίες, ειδικά για άτομα μη εξοικειωμένα με τους χώρους.

 

6.2.4.   Μέσα Πυρόσβεσης

Όλοι οι χώροι εργασίας θα πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με μέσα πυρόσβεσης, ο οποίος θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από άτομα που βρίσκονται στους χώρους αυτούς.  Αυτά τα μέσα περιλαμβάνουν:

• Κινητούς πυροσβεστήρες (βλέπε στη συνέχεια)
• Κουβέρτες πυρόσβεσης
• Μάνικες (τοποθετημένες σε κατάλληλα κουβούκλια)
• Σύστημα ψεκασμού
• ΄Αλλα σταθερά συστήματα πυρόσβεσης

Ο μη αυτόματος εξοπλισμός (π.χ. πυροσβεστήρες χειρός, καρούλι μάνικας) πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμος, εύκολος στη χρήση και να υπάρχουν οι κατάλληλες ενδείξεις με σήματα.  Ο εξοπλισμός πρέπει να συντηρείται και να ελέγχεται σε τακτά χρονικά διαστήματα.  Πρέπει να γίνεται βασική εκπαίδευση των εργαζομένων για την καταλληλότητα των διαφόρων πυροσβεστήρων για τα διαφορετικά είδη πυρκαγιάς και για μερικές βασικές τεχνικές πυρόσβεσης.  Παρόλα αυτά, οι πυρκαγιές πρέπει να αντιμετωπίζονται κυρίως από επαγγελματίες πυροσβέστες.

 

Για να αποφασιστεί το είδος των πυροσβεστήρων που θα διατεθούν, πρέπει να ληφθεί υπόψη η φύση των υλικών που υπάρχουν στον υπό εξέταση εργασιακό χώρο.  Ο πίνακας που ακολουθεί είναι ενδεικτικός:

 

 

Είδος πυροσβεστήρα	Κωδικός χρώματος	Καταλληλότητα
Νερό	Κόκκινο	Ξύλο, Χαρτί, Υφάσματα, Κατασκευάσματα (εύφλεκτα υλικά) (Κατηγορία φωτιάς: Α) Όχι κατάλληλος για πυρκαγιές από καλώδια ή εύφλεκτα υγρά
Αφρός	Μπεζ	Εύφλεκτα υγρά, όπως λάδια, πετρέλαιο, βενζίνη, κλπ (Κατηγορία φωτιάς: Β) Επίσης κατάλληλος για Ξύλο, Χαρτί, Υφάσματα, Κατασκευάσματα (Κατηγορία φωτιάς: Α)   Όχι κατάλληλος για φωτιά σε ηλεκτρικά καλώδια
Ξηρή σκόνη	Μπλε	Εύφλεκτα υγρά (Κατηγορία φωτιάς: Β) και φωτιές που σχετίζονται με ηλεκτρισμό (Κατηγορία φωτιάς: C) Επίσης κατάλληλος για Ξύλο, Χαρτί, Υφάσματα, Κατασκευάσματα (Κατηγορία φωτιάς: Α)
Διοξείδιο του άνθρακα CO2)	Μαύρο	Εύφλεκτα υγρά (Κατηγορία φωτιάς: Β) και κατάλληλος για φωτιές που σχετίζονται με ηλεκτρισμό (Κατηγορία φωτιάς: C)   Όχι κατάλληλος για Χαρτί
Πυροσβεστήρες κατηγορίας D		Σχεδιασμένοι για χρήση σε εύφλεκτα μέταλλα (όπως αλουμίνιο, μαγνήσιο, νάτριο, κάλιο) και είναι συνήθως συγκεκριμένοι για τα διαφορετικά στοιχεία / μέταλλα
Ατμοποιημένου υγρού	Πράσινο	Εύφλεκτα υγρά και φωτιές σχετιζόμενες με ηλεκτρικά καλώδια
Κουβέρτες πυρόσβεσης	-----	Εύφλεκτα υγρά σε συσκευασίες, όπως λίπη για τηγάνισμα, μαγειρικά λάδια (Κατηγορία φωτιάς: F)

 

Ένας πυροσβεστήρας ή μια μάνικα πρέπει να είναι διαθέσιμα για κάθε περίπου 200 τετραγωνικά μέτρα εργασιακού χώρου, με την ύπαρξη τουλάχιστον ενός μέσου πυρόσβεσης ανά όροφο.  Αν ο κάθε όροφος διαθέτει μία μάνικα, η οποία να βρίσκεται σε καλή κατάσταση και να είναι αρκετού μήκους έτσι ώστε να καλύπτει ολόκληρο το χώρο, τότε μπορεί να μην είναι απαραίτητη και η εγκατάσταση πυροσβεστήρων νερού.  Οι πυροσβεστήρες αν συντηρούνται σωστά έχουν χρόνο ζωής τουλάχιστον 20 χρόνων.

 

Οι πυροσβεστήρες πρέπει να τοποθετούνται σε ευδιάκριτες θέσεις στις διόδους διαφυγής, κατά προτίμηση κοντά στις εξόδους κινδύνου ή έξω από το χώρο συγκεκριμένης πηγής κινδύνου.  Όπου είναι δυνατόν, ο εξοπλισμός πυρόσβεσης πρέπει να είναι συγκεντρωμένος.  Τα σημεία πυρόσβεσης που δημιουργούνται με αυτό τον τρόπο, πρέπει να υποδεικνύονται με κατάλληλη σηματοδότηση έτσι ώστε να αναγνωρίζονται εύκολα.  Όταν οι χώροι εργασίας είναι ομοιόμορφοι στη διάταξη, οι πυροσβεστήρες θα πρέπει να τοποθετούνται σε παρόμοιες θέσεις σε κάθε όροφο.  Αν για κάποιο λόγο οι πυροσβεστήρες τοποθετηθούν σε θέσεις που δεν είναι άμεσα ευδιάκριτοι, οι θέσεις τους θα πρέπει να υποδεικνύεται με σήματα, και όπου απαιτείται και με τόξα κατεύθυνσης.

 

Όπου είναι δυνατόν οι πυροσβεστήρες θα πρέπει να είναι στερεωμένοι στο τοίχο.  Όταν αυτό δεν είναι πρακτικό, τότε θα πρέπει να τοποθετούνται σε κατάλληλες βάσεις (όχι στο πάτωμα).  Για διευκόλυνση της μετακίνησης, η χειρολαβή μεγαλύτερων και βαρύτερων πυροσβεστήρων πρέπει να βρίσκεται 1 μέτρο πάνω από το πάτωμα, αλλά μικρότεροι και ελαφρύτεροι πυροσβεστήρες μπορεί να τοποθετηθούν και σε μεγαλύτερο ύψος.

 

ʼλλα μέσα πυρόσβεσης περιλαμβάνουν άλλα υλικά πυρόσβεσης που χρησιμοποιούνται κυρίως για την προστασία κτιρίων (η χρήση HALON έχει απαγορευτεί σε όλες της χώρες της ΕΕ από την 1/1/2004), χημικά αέρια, αδρανή αέρια, ψεκαστήρες νερού, διοξείδιο του άνθρακα, κλπ.

 

Η περιοδική επιθεώρηση και έλεγχος του συστήματος πυρόσβεσης (ανιχνευτές, ψεκαστήρες, συναγερμοί, κλπ) είναι απαραίτητος.  Οι εκθέσεις επιθεώρησης, ελέγχου και συντήρησης πρέπει να φυλάσσονται στο χώρο εργασίας.  Ο πίνακας που ακολουθεί δίδει τη συχνότητα με την οποία πρέπει να γίνεται η συντήρηση και ο έλεγχος του συστήματος πυρόσβεσης:

 

Συστήματα	Συχνότητα επιθεωρήσεων	Συντήρηση
Σύστημα ανίχνευσης πυρκαγιάς και προειδοποίησης	Εβδομαδιαία	Κάθε 3 μήνες
Φωτισμός ασφαλείας	Μηνιαία	Κάθε 6 μήνες
Αυτόνομος φωτισμός με μπαταρίες	Εβδομαδιαία	----
Πυροσβεστήρες	Εβδομαδιαία	Ετήσια
Μάνικα νερού	Εβδομαδιαία	Ετήσια
Ψεκαστήρες	Εβδομαδιαία	Κάθε 6 μήνες
Πόρτες ασφαλείας κατά της φωτιάς	Εβδομαδιαία	----
Έξοδοι κινδύνου, σηματοδότηση και σήματα για το σύστημα εκκένωσης	Εβδομαδιαία	----
Εκπαίδευση για την πυρασφάλεια	Κάθε 6 μήνες	----

 

Σε κάθε χώρο εργασίας πρέπει να δημιουργείται μια ομάδα Πυρασφάλειας.  Η ομάδα αυτή αποτελείται από τον Υπεύθυνο για τη  πυρασφάλεια, τον Αναπληρωτή υπεύθυνο και τους Βοηθούς (ο αριθμός των οποίων καθορίζεται από την εκτίμηση του κινδύνου και το μέγεθος του χώρου εργασίας – ελάχιστος αριθμός 2 άτομα).  Η εκπαίδευση που πρέπει να λαμβάνει η ομάδα αυτή, πρέπει να περιλαμβάνει θέματα όπως:

 

• Τη θεωρία της φωτιάς
• Πρόληψη πυρκαγιάς
• Ενέργειες σε περίπτωση έκτατης ανάγκης
• Ενέργειες σε περίπτωση φωτιάς (πώς να επικοινωνήσουν με την Πυροσβεστική Υπηρεσία)
• Ενέργειες σε περίπτωση που ενεργοποιηθεί το σύστημα συναγερμού
• Πώς να ενεργοποιηθεί το σύστημα συναγερμού
• Εκκένωση του κτιρίου από τους επισκέπτες και άτομα με αναπηρίες
• Θέση και τύποι των μέσων πυρόσβεσης
• Χρήση των κατάλληλων πυροσβεστήρων
• Έξοδοι κινδύνου και περιοχές συγκέντρωση των εργαζομένων
• Ενέργειες που πρέπει να ακολουθηθούν σύμφωνα με την εκτίμηση κινδύνου για φωτιά

 

 

6.2.5.   Διαδικασία Εκκένωσης

Μια διαδικασία εκκένωσης θα πρέπει να διαμορφωθεί και να κοινοποιηθεί στους εργαζόμενους.  Αυτή η διαδικασία θα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τα ακόλουθα θέματα:

 

• Ενέργεια μετά τη διαπίστωση πυρκαγιάς
• Αντίδραση μετά την ενεργοποίηση του συστήματος συναγερμού
• Περιγραφή των σημείων συγκέντρωσης

 

Συχνές ασκήσεις εκκένωσης είναι απαραίτητες έτσι ώστε η διαδικασία εκκένωσης να λειτουργήσει σωστά όταν χρειαστεί στην πραγματικότητα.  Η συχνότητα των ασκήσεων καθορίζεται συνήθως από τη σχετική άδεια της Πυροσβεστικής, ειδάλλως θα πρέπει να πραγματοποιούνται κατά διαστήματα από 3 έως 12 μήνες, βάσει της πιθανότητας για πυρκαγιά.  Θα πρέπει να κρατιόνται αρχεία με τις ημερομηνίες των ασκήσεων πυρασφάλειας, με το χρόνο που απαιτήθηκε για τη  εκκένωση του υποστατικού  και οποιεσδήποτε άλλες σχετικές λεπτομέρειες.

 

 

6.3.      Στοιχεία κλειδιά για την αποφυγή ή μείωση των κινδύνων από πυρκαγιά

Προστασία από το ξέσπασμα πυρκαγιάς μπορεί να επιτευχθεί με διάφορους τρόπους, όπως:

• Μείωση των πηγών ανάφλεξης (π.χ. αντικατάσταση γυμνής φλόγας και ακτινοβολούμενων θερμαστρών με συστήματα κεντρικής θέρμανσης, καθιέρωση χώρων μη καπνίσματος, εγκατάσταση ηλεκτροστατικών εκκενωτών)
• Μείωση της ποσότητας επικίνδυνων και εύφλεκτων ουσιών στο ελάχιστο
• Αποθήκευση εύφλεκτων ουσιών και υλικών σε χαμηλές θερμοκρασίες
• Πρόληψη της δημιουργίας εκρηκτικής ατμόσφαιρας (περιλαμβανομένου του κατάλληλου εξαερισμού)
• Μείωση της ποσότητας εύκολα προσβάσιμου καυσίμου
• Μείωση των πηγών οξυγόνου
• Διαχωρισμός των ασυμβίβαστων επικίνδυνων ουσιών που μπορούν εύκολα να αναφλεχθούν

 

 

 

Περιεχόμενα

 

 

 

7.         Εκτίμηση Κινδύνων από τη  Χειρωνακτική Διακίνηση Φορτίων

 

Η χειρωνακτική διακίνηση φορτίων περιλαμβάνει εργασίες όπως ανύψωση, κατέβασμα, σπρώξιμο, τράβηγμα, έλξη και μεταφορά.  Αν κάποια από αυτές τις εργασίες δε εκτελούνται με ασφάλεια τότε υπάρχει πιθανότητα τραυματισμού.  Περισσότερα από το 1/3 των ατυχημάτων που γνωστοποιούνται, τα οποία έχουν σαν αποτέλεσμα ένας εργαζόμενος να απουσιάζει από την εργασία του πάνω από 3 ημέρες, σχετίζεται με τη χειρωνακτική μετακίνηση φορτίων.  Αν τα πρώτα συμπτώματα γνωστοποιούνται και τυγχάνουν κατάλληλης θεραπείας, οι περισσότεροι από τους εργαζόμενους θεραπεύονται και επιστρέφουν στην εργασία τους.  Για αριθμό εργαζομένων όμως, ο τραυματισμός έχει σαν αποτέλεσμα να εγκαταλείπουν την εργασία τους είτε για μεγάλο χρονικό διάστημα, είτε μόνιμα.

 

 

7.1.            Νομοθετικό Πλαίσιο

 

Σύμφωνα με την Οδηγία 90/269/EEC της 29^ης Μαΐου 1990 για τις ελάχιστες απαιτήσεις ασφάλειας και υγείας για τη χειρωνακτική μετακίνηση φορτίων, όπου υπάρχει ιδιαίτερος κίνδυνος για τραυματισμό της πλάτης των εργαζομένων, η «χειρωνακτική διακίνηση φορτίων» σημαίνει η μετακίνηση ή στήριξη φορτίου από 'ένα ή περισσότερους εργαζομένους, συμπεριλαμβανομένων της ανύψωσης, του κατεβάσματος, του σπρωξίματος, του τραβήγματος, της μεταφοράς ενός φορτίου, το οποίο εξαιτίας των χαρακτηριστικών του ή των κακών εργονομικών συνθηκών εμπεριέχει τον κίνδυνο τραυματισμού των εργαζομένων.

 

Σύμφωνα με το ΄Αρθρο 3 της Οδηγίας:

 

• Ο εργοδότης θα λάβει τα κατάλληλα εκείνα οργανωτικά μέτρα, ή θα χρησιμοποιήσει κατάλληλα μέσα, κυρίως μηχανικό εξοπλισμό, με στόχο την αποφυγή της χειρωνακτικής μετακίνησης φορτίων
• Όπου δεν μπορεί να αποφευχθεί η χειρωνακτική διακίνηση φορτίων από εργαζόμενους, τότε ο εργοδότης θα πάρει τα κατάλληλα οργανωτικά μέτρα, θα χρησιμοποιήσει κατάλληλα μέσα ή θα παράσχει στους εργαζόμενους τέτοια μέσα που θα μειώσει τον κίνδυνο τραυματισμού, λαμβάνοντας υπόψη σειρά παραγόντων (βλέπε Παράγραφο 7.3)

 

Το ʼρθρο 4 της Οδηγίας αναφέρεται στην οργάνωση του χώρου εργασίας.  Όπου δεν μπορεί να αποφευχθεί η ανάγκη για χειροκίνητη διακίνηση φορτίων, ο εργοδότης  θα οργανώσει το χώρο εργασίας με τέτοιο τρόπο ώστε να κάνει τη διακίνηση των φορτίων όσο το δυνατόν πιο ασφαλή, και:

 

• θα εκτιμήσει, εκ των προτέρων αν είναι δυνατόν, τις ασφαλείς συνθήκες της συγκεκριμένης εργασίας, και θα εξετάσει ιδιαίτερα τα χαρακτηριστικά του φορτίου, λαμβάνοντας υπόψη διάφορους παράγοντες (Βλέπε Παράγραφο 7.3)
• θα φροντίσει να εξαλείψει ή να μειώσει την πιθανότητα τραυματισμού των εργαζομένων λαμβάνοντας κατάλληλα μέτρα, θεωρώντας ιδιαίτερα τα χαρακτηριστικά του εργασιακού περιβάλλοντος και τις απαιτήσεις της δραστηριότητας, λαμβάνοντας υπόψη διάφορους παράγοντες (Βλέπε Παράγραφο 7.3)

 

7.2.            Οργάνωση και Υλοποίηση της Εκτίμησης Κινδύνου

 

Η εκτίμηση μπορεί να διενεργηθεί είτε από ένα μόνο άτομο, είτε από ομάδα σε πιο πολύπλοκες περιπτώσεις, ειδικά όταν θα πρέπει να εκτιμηθεί ο σχεδιασμός εξοπλισμού ή η διάταξη του χώρου εργασίας.  Σε κάθε περίπτωση ο εκτιμητής πρέπει να έχει καλή γνώση:

• Της φύσης των χειρωνακτικών εργασιών
• Των ανθρώπινων δυνατοτήτων
• Των επικίνδυνων διεργασιών στον υπό εξέταση χώρο εργασίας
• Των πρακτικών μέτρων για τη μείωση του κινδύνου

 

Σε μεγάλους χώρους εργασίας, με πολλές δραστηριότητες, η εκτίμηση θα πρέπει να διενεργηθεί κατά τομείς, θέσεις εργασίας, διαδικασίες, ή υπηρεσίες.  Οι πληροφορίες που πρέπει να συλλεχθούν πριν από την επιτόπια επίσκεψη περιλαμβάνουν:

• Τις εκθέσεις προηγούμενων ατυχημάτων που σχετίζονται με τη χειρωνακτική διακίνηση φορτίων
• Τα ιατρικά αρχεία
• Τις λειτουργικές διαδικασίες, και τα εγχειρίδια ασφάλειας, τα οποία αναφέρονται στις δραστηριότητες χειρωνακτικής διακίνησης φορτίων και στα προληπτικά μέτρα

 

Όπως σε όλες τις περιπτώσεις εκτίμησης του κινδύνου, αρκετός χρόνος θα πρέπει να δαπανάται στο χώρο εργασίας, για να παρατηρηθούν οι δραστηριότητες που περιλαμβάνουν χειρωνακτική διακίνηση φορτίων.  Θέματα στα οποία θα πρέπει να δοθεί σημασία περιλαμβάνουν:

• Τις τεχνικές διακίνησης που υιοθετούνται από τους εργαζόμενους
• Το επίπεδο και ο τρόπος που χρησιμοποιείται οποιαδήποτε βοήθεια για τη χειρωνακτική διακίνηση φορτίου και η αποτελεσματικότητά της
• ΟΙ φυσικές συνθήκες του χώρου εργασίας (π.χ. πατώματα, ευταξία, φωτισμός, πλάτος διαδρόμων, κλπ)

 

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών με τους εργαζομένους, ο εκτιμητής θα πρέπει να συλλέξει πληροφορίες σε σχέση με:

• Το επίπεδο εκπαίδευσης των εργαζομένων στις τεχνικές της χειρωνακτικής διακίνησης φορτίων
• Τη διαθεσιμότητα βοήθειας, όταν αυτή χρειαστεί
• Τις διαδικασίες που ακολουθούνται όταν ο εξοπλισμός διακίνησης δε λειτουργεί ή δεν είναι διαθέσιμος
• Την έκταση της χειρωνακτικής διακίνησης φορτίων στα καθήκοντα του εργαζόμενου

 

Επιπρόσθετα, ο εκτιμητής θα πρέπει να συλλέξει πληροφορίες που αφορούν διαφοροποιήσεις των συνθηκών εργασίας ανάμεσα στις βάρδιες, τις εποχές ή τις ημερήσιες δραστηριότητες.

 

 

 

 

 

 

7.3.      Παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την αξιολόγηση της χειρωνακτικής διακίνησης φορτίων

 

Δεν είναι πρακτικό να κριθεί αν ένα συγκεκριμένο φορτίο είναι ασφαλές να ανυψωθεί ή να τεθούν γενικά όρια βάρους για τη χειρωνακτική διακίνηση των φορτίων.  Ο κίνδυνος τραυματισμού επηρεάζεται από σειρά παραγόντων, όπως αυτοί που φαίνονται στον Πίνακα που ακολουθεί.

 

Παράγοντες	The main issues to be taken into account
Φύση του φορτίου	Βάρος, μέγεθος, σχήμα, ακαμψία του φορτίου Όγκος του φορτίου (περιλαμβανομένων των επιπτώσεων από τον άνεμο σε μεγάλα φορτία, την πιθανότητα τα φορτία να κτυπήσουν σε εμπόδια, ή φορτία με κέντρο βάρους που έχει μετακινηθεί) Θέσεις χειρολαβών (ανεπαρκείς θέσεις χειρολαβών μπορούν να οδηγήσουν σε χάσιμο του ελέγχου του φορτίου) Αστάθεια του φορτίου Αιχμηρές άκρες, τραχείς επιφάνειες, ζεστές ή κρύες επιφάνειες
Περιβάλλον Εργασίας	Στενοί χώροι εργασίας (π.χ. περιορισμένος χώρος για το κεφάλι, χαμηλές επιφάνειες εργασίας) μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα επίπονες στάσεις του σώματος Ανώμαλα, ολισθηρά ή ασταθή πατώματα Κινητοί χώροι εργασίας (π.χ. βάρκες, τραίνα, ανυψούμενες πλατφόρμες εργασίας) εισάγουν απρόβλεπτες καταστάσεις κατά τη βάδιση Πάτωμα (π.χ. απότομες κλίσεις, σκαλιά, σκάλες), ολισθηρότητα του πατώματος, αλλαγές στο επίπεδο των επιφανειών εργασίας Ακραίες θερμοκρασίες και/ή υγρασία Ανεπαρκής εξαερισμός ή ριπές ανέμου Ανεπαρκής φωτισμός
Ατομική Δυνατότητα	Φύλο Ηλικία Εμπειρία Εγκυμοσύνη Αναπηρία Τραυματισμός ή κακή κατάσταση υγείας Ρουχισμός, υπόδηση
Παράγοντες που Σχετίζονται με τα Καθήκοντα	Κράτημα ή χειρισμός φορτίων σε απόσταση από το σώμα Λανθασμένη κίνηση ή στάση σώματος Υπερβολική ανύψωση φορτίων Υπερβολικό σπρώξιμο ή τράβηγμα
Οργάνωση Εργασίας	Συχνή η παρατεταμένη σωματική προσπάθεια Ρυθμός εργασίας που επιβάλλει μια διαδικασία Ευκαιρίες ανάπαυσης και ανάκαμψης
Εκπαίδευση	Τύπος και συχνότητα εκπαίδευσης για σωστές τεχνικές χειρονακτικής εργασίας (Βλέπε στη συνέχεια)

 

 

7.3.            Καλές Πρακτικές για την Ασφαλή Χειρωνακτική Διακίνηση Φορτίων

 

7.4.1.   Ασφαλής Ανύψωση

Μια καλή τεχνική για την ανύψωση δίδεται στη συνέχεια.  Το παράδειγμα είναι πρακτικό και κατάλληλο για την εκπαίδευση των εργαζομένων.

Οι εργαζόμενοι πρέπει να σκέφτονται πριν σηκώσουν κάποιο βάρος. Είναι σωστό να προγραμματίζεται η ανύψωση. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί μηχανική βοήθεια? Πού θα τοποθετηθεί το βάρος? Θα χρειαστεί βοήθεια? Οποιοδήποτε εμπόδιο, όπως άχρηστα υλικά περιτυλίγματος πρέπει να απομακρυνθούν. Όταν θα καλυφθεί μεγάλη απόσταση είναι σωστό να υπέρξει ενδιάμεση διακοπή της μεταφοράς, με τη τοποθέτηση του βάρους σε κάποιο τραπέζι ή πάγκο στο ενδιάμεσο της διαδρομής.

Το βάρος πρέπει να βρίσκεται κοντά στη μέση του εργαζόμενου. Το βάρος πρέπει να βρίσκεται κοντά στο σώμα κατά τη διάρκεια της ανύψωσης. Η πιο βαριά πλευρά του βάρους είναι αυτή που θα πρέπει να βρίσκεται πιο κοντά στο σώμα. Αν δεν είναι δυνατή η προσέγγιση στο βάρος, τότε αυτό θα πρέπει να σπρώχνεται προς το σώμα του εργαζόμενου πριν γίνει οποιαδήποτε προσπάθεια για ανύψωσή του.

Πρέπει να υιοθετείται σταθερή θέση. Τα πέλματα του εργαζόμενου πρέπει να βρίσκονται σε απόσταση, με το ένα πόδι ελαφρά προς τα εμπρός για διατήρηση της ισορροπίας (κατά μήκος του φορτίου, αν αυτό βρίσκεται στο έδαφος). Ο εργαζόμενος θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος να μετακινήσει τα πόδια του κατά τη διάρκεια της ανύψωσης για να διατηρήσει την ισορροπία του. Στενά ρούχα και ακατάλληλα υποδήματα θα πρέπει να αποφεύγονται, εφόσον μπορεί να δυσκολέψουν την όλη προσπάθεια ανύψωσης.

Ο εργαζόμενος πρέπει να κρατά το βάρος σταθερά. 'Όπου είναι δυνατόν, το βάρος πρέπει να είναι όσο πιο κοντά στο σώμα. Ο εργαζόμενος πρέπει να κρατά το βάρος σταθερά.΄Οπου είναι δυνατόν This may be better than gripping it tightly with hands only.

Μια καλή αρχή συνδέεται με μια καλή στάση. Στην αρχή της ανύψωσης, ελαφρύ λύγισμα της πλάτης, της λεκάνης και των γονάτων είναι προτιμητέο από την πλήρη κάμψη της πλάτης (σκύψιμο) ή της λεκάνης και των γονάτων.

Δεν πρέπει να κάμπτεται η πλάτη κατά την ανύψωση. Αυτό μπορεί να συμβεί αν τα πόδια αρχίσουν να ισιώνουν πριν ξεκινήσει η ανύψωση του φορτίου.

Είναι προτιμότερο να αποφεύγεται η στρέψη της πλάτης ή η κλίση προς το πλάι, ειδικά όταν η πλάτη είναι κυρτή. Οι ώμοι πρέπει να κρατούνται στο ίδιο ύψος και να έχουν την ίδια κατεύθυνση με τη λεκάνη. Στροφή με τη μετακίνηση των ποδιών είναι προτιμότερη από τη ταυτόχρονη στρέψη και ανύψωση.

 

 

 

 

Το κεφάλι θα πρέπει να είναι όρθιο κατά τη διακίνηση. Ο εργαζόμενος θα πρέπει να κοιτάζει εμπρός, όχι κάτω προς το φορτίο, από τη στιγμή που το έχει πιάσει με σταθερά.

Ο εργαζόμενος πρέπει να κινείται ήρεμα. Το φορτίο δε θα πρέπει να μετακινείται απότομα, εφόσον κάτι τέτοιο δυσκολεύει τον εργαζόμενο να κρατά την ισορροπία του και αυξάνει την πιθανότητα τραυματισμού.

Τοποθέτησε κάτω, και μετά ρύθμισε. Αν είναι απαραίτητη η τοποθέτηση του βάρους σε συγκεκριμένη θέση με ακρίβεια, πρώτα πρέπει να τοποθετηθεί κάτω και μετά να συρθεί στη συγκεκριμένη θέση..

Είναι σημαντικό οι εργαζόμενοι να θυμούνται ότι δεν πρέπει να σηκώνουν ή να χειρίζονται βάρη μεγαλύτερα από εκείνα που μπορούν εύκολα να κουμαντάρουν. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο τι κάποιος μπορεί να σηκώσει και στο τι μπορεί να σηκώσει με ασφάλεια. Αν ο εργαζόμενος δεν είναι σίγουρος, πρέπει πάντα να ζητά βοήθεια και συμβουλή.

 

7.4.2.   Ασφαλές Σπρώξιμο και Τράβηγμα

Γενικά το σπρώξιμο είναι ασφαλέστερο από το τράβηγμα, δεδομένου ότι ο εργαζόμενος μπορεί να δει πάνω από το φορτίο και μπορεί να ελέγχει την κίνησή του.  ΟΙ εργαζόμενοι πρέπει πάντα να χρησιμοποιούν εξοπλισμό για το χειρισμό των φορτίων.

• Εξοπλισμός για το χειρισμό των φορτίων. Βοηθήματα όπως χειράμαξα και τρόλεϊ πρέπει να έχουν χερούλια σε ύψη μεταξύ ώμων και μέσης. Ο εξοπλισμός πρέπει να είναι καλά συντηρημένος, με τροχούς που κινούνται ομαλά. Όταν αγοράζονται καινούργια τρόλεϊ, πρέπει να είναι καλής ποιότητας με μεγάλης διαμέτρου τροχούς, φτιαγμένους από κατάλληλο υλικό και μεγάλης αντοχής. Η δύναμη που θα πρέπει να ασκείται για να μετακινηθεί ένα φορτίο πάνω σε μια επίπεδη, ομαλή επιφάνεια, με τη χρήση καλο-συντηρημένου εξοπλισμού είναι 2% του βάρους του φορτίου. Για παράδειγμα, αν η μάζα του φορτίου είναι 400 κιλά, τότε η δύναμη που απαιτείται είναι 80 N. Η απαιτούμενη δύναμη είναι πολλή μεγαλύτερη αν για παράδειγμα οι τροχοί του εξοπλισμού που χρησιμοποιείται δεν είναι στη σωστή θέση ή ο εξοπλισμός δεν είναι καλά συντηρημένος.
• Κλίσεις. Οι εργαζόμενοι πρέπει να ζητήσουν τη βοήθεια άλλου εργαζομένου αν πρέπει να μετακινήσουν ένα φορτίο πάνω σε κλίση ή ράμπα, εφόσον που πρέπει να ασκηθούν για σπρώξιμο ή τράβηγμα είναι πολύ μεγάλες.
• Ανώμαλες επιφάνειες. Η μετακίνηση φορτίου πάνω σε μαλακές και ανώμαλες επιφάνειες απαιτεί μεγαλύτερες δυνάμεις. Πάνω σε μια ανώμαλη επιφάνεια, η δύναμη που απαιτείται για να ξεκινήσει η μετακίνηση ενός φορτίου είναι περίπου 10% του βάρους του φορτίου, αν και αυτό το επίπεδο μπορεί να μειωθεί αν χρησιμοποιούνται μεγάλοι τροχοί. Το μαλακό έδαφος μπορεί να είναι χειρότερο.
• Στάση και βάδισμα. Για να διευκολύνουν το σπρώξιμο ή το τράβηγμα, ο εργαζόμενος πρέπει να θυμάται ότι τα πόδια πρέπει να βρίσκονται μακριά από το φορτίο, και να κινείται όχι γρηγορότερα από ταχύτητα βαδίσματος. Αυτό θα βοηθήσει τον εργαζόμενο να μη νοιώσει γρήγορα κουρασμένος.

 

7.4.      Στοιχεία κλειδιά για την αποφυγή ή μείωση των κινδύνων της χειρωνακτικής διακίνησης φορτίων

 

Μέτρα	Μέσα
Ελαχιστοποίηση της χειρωνακτικής διακίνησης φορτίων	Επανασχεδιασμός των διαδικασιών ή των δραστηριοτήτων Χρήση μεταφορικού μέσου όπου είναι δυνατόν
Αυτοματoποίηση  ή Μηχανοποίηση	Χρήση μηχανικών λύσεων για την εργασία, όπως: μηχανικές συσκευές ανύψωσης, χειροκίνητες συσκευές ανύψωσης, μηχανοκίνητες ταινίες μεταφοράς, καροτσάκια και φορτηγά, εργαλεία ανύψωσης
Μέτρα που σχετίζονται με το φορτίο	Μείωση του μεγέθους ή του βάρους του φορτίου Τροποποιήσεις ώστε το φορτίο να καταστεί πιο εύκολο στη διαχείριση με τα χέρια Αύξηση της σταθερότητας του φορτίου
Μέτρα που σχετίζονται με την εργασία	Μείωση της ανύψωσης και της μεταφοράς με τεχνικές σπρωξίματος, τραβήγματος ή κύλισης Αποφυγή της ανάγκης για χειρισμό σε καθιστή στάση Κράτημα των φορτίων κοντά στο σώμα Χρήση των μυών των ποδιών παρά των χεριών και των ώμων Περιορισμός της συχνότητας της ανύψωσης Παροχή διαλείμματα ξεκούρασης Εισαγωγή της εκ περιτροπής εργασίας μεταξύ των εργαζομένων
Μέτρα που σχετίζονται με το περιβάλλον εργασίας	Παροχή επαρκούς χώρου χειρισμού Παροχή επίπεδων και σταθερών πατωμάτων Μείωση των απότομων αλλαγών του επιπέδου εργασίας Παροχή επαρκούς φωτισμού Παροχή περιβάλλοντος με κατάλληλη θερμοκρασία και εξαερισμό

 

Περιεχόμενα

 

 

M0-EL.8         Εκτίμηση του Εργασιακού ʼγχους

 

Το εργασιακό άγχος ορίζεται ως οι επιζήμιες φυσικές και συναισθηματικές επιπτώσεις που εμφανίζονται είτε όταν οι απαιτήσεις της εργασίας δε συνάδουν με τις δυνατότητες, τα διαθέσιμα μέσα ή τις ανάγκες του εργαζομένου, είτε από τις συνθήκες εργασίας.  Το εργασιακό άγχος μπορεί να οδηγήσει σε επιπτώσεις της υγείας είτε ακόμη και σε τραυματισμούς.  Το συνεχές εργασιακό άγχος αποτελεί σημαντική αιτία πρόκλησης καταθλιπτικών καταστάσεων.  Το άγχος μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε εργαζόμενο και να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε  εργασιακό περιβάλλον ανεξάρτητα από το μέγεθος της επιχείρησης, το πεδίο δραστηριοτήτων, ή τη μορφή εργοδότησης.  Η αντιμετώπιση του εργασιακού άγχους μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη αποδοτικότητα, να βελτιώσει τα επίπεδα εργασιακής ασφάλειας και υγείας, με αποτέλεσμα το οικονομικό και κοινωνικό όφελος όλων των εμπλεκομένων.

 

Μ0-ΕΛ.8.1      Νομοθετικό Πλαίσιο

 

Αν και η Οδηγία Πλαίσιο 89/391/ΕΕC και οι επιμέρους Οδηγίες δεν αναφέρουν ρητά τον όρο «εργασιακό άγχος», το περιεχόμενο πολλών Οδηγιών ανακλά την πρόθεση του νομοθέτη να καλύψει όλες τις πτυχές της ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων, όπως η φυσική, πνευματική και/ή κοινωνική ευημερία.  Συγκεκριμένα:

 

Η Οδηγία για τις Οθόνες Οπτικής Απεικόνισης (5^η επιμέρους Οδηγία), στο άρθρο 3(1) στην ανάλυση για τις οθόνες αναφέρει ότι: «Οι εργοδότες είναι υποχρεωμένοι να κάνουν ανάλυση των οθονών οπτικής απεικόνισης  που χρησιμοποιούνται με σκοπό την εκτίμηση των συνθηκών ασφάλειας και υγείας για τους χρήστες τους, ειδικά σε σχέση με τους πιθανούς κινδύνους στην όραση, τα φυσικά προβλήματα και τα προβλήματα διανοητικού άγχους.

 

Η Οδηγία περί Μητρότητας (10^η επιμέρους Οδηγία), στο άρθρο 3(2) αναφέρει ότι η Επιτροπή θα πρέπει να καθιερώσει κατευθυντήριες γραμμές για την εκτίμηση παραγόντων και διαδικασιών που θεωρούνται επικίνδυνες για την ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων.  Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές πρέπει να καλύπτουν «κινήσεις και στάσεις εργασίας, πνευματική και φυσική κούραση και άλλες μορφές φυσικού και συναισθηματικού άγχους που συνδέονται με την εκτελεσθείσα εργασία».

 

Η Οδηγία περί Οργάνωσης του χρόνου (93/104/EC) αναφέρεται σε πλήθος περιπτώσεων οργάνωσης του χρόνου εργασίας που μπορεί να οδηγήσουν σε εργασιακό άγχος, αν δεν εφαρμοστούν κατάλληλα, όμως σαφής αναφορά στο εργασιακό άγχος μπορεί να βρεθεί στο άρθρο 8, το οποίο αφορά «τη διάρκεια της νυκτερινής βάρδιας», και το οποίο αναφέρει:…..εργαζόμενοι σε βάρδια, των οποίων η εργασία εμπεριέχει επικίνδυνες καταστάσεις φυσικής ή πνευματικής υπερέντασης δεν πρέπει να εργάζονται περισσότερες από 8 ώρες σε οποιαδήποτε περίοδο 24 ωρώ, στη διάρκεια της οποίας εργάζονταν σε νυκτερινή βάρδια».

 

Επιπρόσθετα, σε αναγνώριση της ευρύτερης οικονομικής και κοινωνικής αξίας που συνεπάγεται η αντιμετώπιση του εργασιακού άγχους, οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι (ETUC, UNICE/UEAPME and CEEP) υπέγραψαν συμφωνία (στις 8/10/2004) με στόχο την παροχή προς τους εργοδότες και τους εργαζόμενους ενός πλαισίου για τον προσδιορισμό και πρόληψη ή διαχείριση προβλημάτων που συνδέονται με το εργασιακό άγχος.

 

Μ0-ΕL.8.2      Οργάνωση της Εκτίμησης του Κινδύνου

 

Το εργασιακό άγχος μπορεί να προληφθεί και οι ενέργειες προς την κατεύθυνση της μείωσής τους είναι οικονομικά αποδοτικές.  Η εκτίμηση του κινδύνου για το εργασιακό άγχος περιλαμβάνει τις ίδιες βασικές αρχές, βήματα και διαδικασίες όπως και για όλες τις υπόλοιπες επικίνδυνες καταστάσεις σε ένα χώρο εργασίας (Βλ. Κεφάλαιο Μ0-ΕL.4).  Η συμμετοχή των εργαζομένων και/ή των αντιπροσώπων τους αποτελεί σημαντικό παράγοντα επιτυχίας της όλης διαδικασίας.  Ο εκτιμητής θα πρέπει να διαπιστώσει τα αίτια του άγχους, τις ομάδες των εργαζομένων που επηρεάζονται, και να προχωρήσει σε συγκεκριμένες εισηγήσεις  για την εξάλειψη της επικίνδυνης κατάστασης.

 

Καταστάσεις οι οποίες θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως δείκτες ότι το εργασιακό άγχος είναι πρόβλημα που πιθανόν υφίσταται στον υπό εξέταση οργανισμό είναι τα ακόλουθα, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (έντυπο Νο 22):

 

Στον οργανισμό	Στα άτομα
Συμμετοχή: Συστηματική απουσία, αναστάτωση του προσωπικού, περιορισμένη τήρηση ωραρίου, προβλήματα πειθαρχίας, απειλές, επιθετική συμπεριφορά, απομόνωση	Συμπεριφορά: Κατάχρηση καπνίσματος, αλκοολούχων ποτών ή φαρμάκων, βία, απειλές, παρενοχλήσεις
Απόδοση: Περιορισμένη αποδοτικότητα ή περιορισμένη ποιότητα προϊόντων ή υπηρεσιών, ατυχήματα, λάθη, περιορισμένες αποφάσεις	Ψυχολογικά: προβλήματα ύπνου, αυξημένη ανησυχία, κατάθλιψη, έλλειψη συγκέντρωσης, ερεθιστικότητα, προβλήματα στις οικογενειακές σχέσεις, εξάντληση
Κόστος: Αυξημένο κόστος λόγω αποζημιώσεων ή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, συχνές αναφορές στις υπηρεσίες υγείας	Υγεία: Προβλήματα πλάτης, καρδιάς, έλκος πεπτικού συστήματος, υπέρταση, περιορισμένο ανοσοποιητικό σύστημα

 

Πριν την έναρξη της εκτίμησης του κινδύνου, ο αξιολογητής θα πρέπει να λάβει υπόψη του τις παραπάνω ενδείξεις και να ελέγξει τα σχετικά αρχεία του οργανισμού.  Επιπρόσθετες πληροφορίες που είναι απαραίτητο να συλλέξει αφορούν:

 

• Τις υπάρχουσες πολιτικές σε σχέση με την ιεραρχία, τις προαγωγές, τα συμβόλαια, την ανάθεση καθηκόντων και υπευθυνοτήτων μέσα στον οργανισμό
• Τις υπάρχουσες πολιτικές για την επίλυση διαφορών
• Τα ωράρια εργασίας
• Το τρόπο διαχείρισης των αλλαγών οργάνωσης και του τρόπου επικοινωνίας των αλλαγών αυτών προς τους εργαζόμενους
• Τις υποθέσεις βίας, παρενόχλησης και απειλών που έχουν διαπιστωθεί
• Τις καταγραμμένες απουσίες (αίτια και συχνότητα)
• Την εκπαίδευση που έχει δοθεί στους εργαζόμενους με στόχο την απόκτηση γνώσεων και ικανοτήτων για τη διεκπεραίωση των καθηκόντων τους

8.3.Παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την αξιολόγηση του εργασιακού άγχους

 

Παράγοντας	Κύρια θέματα
Περιεχόμενο εργασίας και οργάνωση εργασίας	Ξεκάθαρα καθήκοντα και ευθύνες του εργαζομένου Ποικιλομορφία και ενδιαφέρον εργασίας Συγκρουόμενοι ρόλοι Ανάπτυξη γνώσεων, ικανοτήτων και δεξιοτήτων Βαθμός πρωτοβουλιών Απαιτούμενες τεχνικές ικανότητες Παρεχόμενες ευκαιρίες για υιοθέτηση μεθόδου εργασίας, ρυθμού και βελτίωσης προϊόντος Καταμερισμός εργασίας (διαλείμματα, διακοπές, κυλιόμενα καθήκοντα, απουσίες εργαζομένων, προσωρινοί εργάτες) Επανάληψη δραστηριοτήτων και στόχων
Σύστημα αξιολόγησης της εργασίας και του εργαζόμενου	Επίπεδο ελέγχου και οργάνωσης της προσωπικής εργασίας από τον εργαζόμενο Ύπαρξη συστήματος συστηματικής αυτο-αξιολόγησης Συμμετοχή του εργαζόμενου στη διαδικασία αξιολόγησης
Σχέσεις	Νοοτροπία και κοινωνικό κλίμα (συνεργασία, κατανόηση, αμοιβαίος σεβασμός) Διαχείριση συγκρούσεων - Στήριξη στην επίλυση προβλημάτων (ιεραρχία, συνάδελφοι) Επίπεδο επικοινωνίας με συναδέλφους, διοίκηση, περιφερειακά τμήματα Ποιότητα επικοινωνίας (ελευθερία για επικοινωνία για οποιοδήποτε θέμα στη διάρκεια της εργασίας, διαθέσιμα μέσα επικοινωνίας (τηλέφωνο, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, κλπ)) Διαθεσιμότητα κοινωνικών ευκολιών (καφετέρια, τραπεζαρία, κλπ)
Διαχείριση Χρόνου	Υπερβολικός φόρτος εργασίας ή υπο-απασχόληση Προγραμματισμός (επιπλέον χρόνος, διακοπές, ανάπαυση) Ασθένεια και απουσίες (υφιστάμενη πολιτική) Νυκτερινή εργασία ΄Ατυπες ώρες εργασίας
Επαγγελματική Αβεβαιότητα	Επαγγελματική ανάπτυξη και προοπτικές Ευκαιρίες προαγωγής Συμβόλαιο και μισθός
Σεβασμός της Ατομικής Ακεραιότητας	Παρενόχληση (σεξουαλική και ηθική) Βία (σωματική και ψυχολογική) Μη ανεκτικότητα (ρατσισμός, θρησκεία) Απομόνωση, διαφορετική μεταχείριση
Γενικό Περιβάλλον Εργασίας	Εργαλεία, εξοπλισμός, χώροι εργασίας και επιφάνειες εργασίας Φωτισμός και εξαερισμός Θόρυβος και δονήσεις Χειρωνακτική διακίνηση φορτίων Έκθεση σε χημικούς και βιολογικούς παράγοντες Ψηλή ή χαμηλή θερμοκρασία και υγρασία
Ισορροπία Μεταξύ Επαγγελματικής και Προσωπικής Ζωής
Εκπαίδευση και Στήριξη	Παροχή εκπαίδευσης στους νέο-εισερχόμενους και υπεργολάβους Παροχή εκπαίδευσης σε προσωπικό η εργασία των οποίων έχει αλλάξει Παροχή κοινωνικής στήριξης και ενθάρρυνσης

 

8.4.      Στοιχεία κλειδιά για την αποφυγή ή μείωση των κινδύνων του εργασιακού άγχους

 

Μέτρα	Μέσα
Μέτρα Διαχείρισης και Επικοινωνίας	Ξεκάθαροι στόχοι της εταιρείας Ξεκάθαροι ρόλοι και στόχοι του εργαζόμενου Ξεκάθαρες διαδικασίες που σχετίζονται με το προσωπικό Παροχή επαρκούς στήριξης από τη διοίκηση για άτομα και ομάδες Συνδυασμός ευθύνης και ελέγχου της εργασίας Βελτίωση της οργάνωσης εργασίας, των διαδικασιών, των συνθηκών και του περιβάλλοντος εργασίας Εκπόνηση διαδικασίας εκτίμησης κινδύνου
Οργάνωση Εργασίας	Προσαρμογή της εργασίας στο άτομο Αποφυγή επαναλαμβανόμενης και μονότονης εργασίας Υιοθέτηση προγράμματος εργασίας που να προσαρμόζεται στις ατομικές ανάγκες, όπου είναι δυνατό
Εκπαίδευση και Στήριξη	Εκπαίδευση διευθυντών και εργαζομένων για ευαισθητοποίηση και κατανόηση του εργασιακού άγχους, των πιθανών αιτιών που το προκαλούν και του τρόπου αντιμετώπισής του Έγκαιρη παροχή πολύτιμης πληροφόρησης, και διαβούλευση με τους εργαζόμενους και τους εκπροσώπους τους σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ και την εθνική νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις και πρακτικές