Η ΝΕΟΛΑΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΤΡΟΧΙΑ- ΙΣΟΤΙΜΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΑΝΔΡΕΑΣ Φ. ΜΑΤΣΑΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΣΕΚ

Περιεχόμενα

 

Εισαγωγή……………………………………………………………………………...4

 

I. Συνδικαλισμός……………………………………………………………………..7

 

I.i Κοινωνικός Διάλογος στην Κύπρο………………………………………………...7

I.ii Οι Οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων………………………………………...10

I.iii ΣΕΚ………………………………………………………………………………12

I.iv Κοινωνική ενσωμάτωση – Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και της ΣΕΚ…….16

I.v ΣΕΣ (ETUC)……………………………………………………………………...18

I.vi Νεολαία ΣΕΚ…………………………………………………………………….19

I.vii Νεολαία ΣΕΣ (ETUC-Youth)…………………………………………………...23

 

II. Ευρωπαϊκή Ένωση………………………………………………………………24

 

ΙΙ.i Γενική ανασκόπηση………………………………………………………………24

II.ii Τα κράτη μέλη…………………………………………………………………...26

ΙΙ.iii Θεσμικά Όργανα της Ε.Ε……………………………………………………….26

II.iv Η Ευρωπαϊκή διάσταση της νεολαίας…………………………………………..27

II.v Προγράμματα για νέους…………………………………………………………29

II.vi Ευρωπαϊκό Σύνταγμα…………………………………………………………...30

 

III. Νομοθεσία (εναρμονισμένη)……………………………………………………33

 

III.i Ο περί προστασίας των νέων κατά την απασχόληση Νόμος του 2001…………33

III.ii Ο περί του αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη του 1996……….33 (Κυρωτικός) Νόμος του 2000

III.iii Ο περί της προστασίας των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση     αφερεγγυότητας του εργοδότη Νόμος του 2001……………………………………..34

III.iv Ο περί γονικής άδειας και άδειας για λόγους ανωτέρας βίας Νόμος του 2002..35

III.v Ο περί εργοδοτουμένων με μερική απασχόληση (απαγόρευση δυσμενούς μεταχείρισης) Νόμος του 2002………………………………………………………35

III.vi Ο περί ενημέρωσης του εργοδοτούμενου από τον εργοδότη για τους όρους που διέπουν τη σύμβαση ή τη σχέση εργασίας Νόμος του 2000…………………………35

III.vii Ο περί της οργάνωσης του χρόνου εργασίας Νόμος του 2002………………..35

III.viii Ο περί ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στην απασχόληση και την επαγγελματική εκπαίδευση Νόμος του 2002………………………………………...35

III.ix Ο περί καταβολής ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για την ίδια εργασία ή για εργασία στην οποία αποδίδεται ίση αξία Νόμος του 2002…………...36

III.x Ο περί προστασίας της μητρότητας Νόμος του 1997…………………………..36

III.xi Ο περί ασφάλειας και υγείας στην εργασία Νόμος του 1996…………….……36

III.xii Ο περί επιτροπών ασφάλειας στην εργασία Κανονισμοί του 1997…………...36

 

IV. Λευκό Βιβλίο Ε.Ε για τους νέους………………………………………………37

 

V. Βασικές θέσεις Νεολαίας ΣΕΚ (Συμπεράσματα/πορίσματα Προγράμματος).39

 

V.I Συμπεράσματα/ πορίσματα Προγράμματος……………………………………..39

V.I.i Απασχόληση……………………………………………………………………39

V.I.ii Συμμετοχή……………………………………………………………………..40

V.I.iii Kινητικότητα………………………………………………………………….41

V.I.iv Συμπερασματικά………………………………………………………………42

 

V.II ʼλλες βασικές θέσεις νεολαίας ΣΕΚ…………………………………………...42

V.II.i Ναρκωτικά- Ζητείται λύση στο πρόβλημα……………………………………42

V.II.ii  Νεαρά άτομα με αναπηρίες………………………………………………….44

V.II.iii Ανάγκη επαγγελματικής αγωγής…………………………………………….45

 

Επίλογος……………………………………………………………………………..49

 

Εισαγωγή

 

Σε μια εποχή όπου τα πάντα κινούνται γύρω μας με τρομερά γρήγορους ρυθμούς, η παγκοσμιοποίηση επιβάλλει την αλληλοεξάρτηση των εθνικών οικονομιών, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει την πορεία διεύρυνσης και ολοκλήρωσής της, οι νέοι άνθρωποι ψάχνουν να βρουν τη δική τους θέση στην κοινωνία σε όλα τα επίπεδα και τομείς.

 

Ένα γενικό στοιχείο το οποίο πηγάζει και μέσα από διάφορες έρευνες, είναι η ελλιπής ενημέρωση και η μειωμένη γνώση των πολιτών σχετικά με τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά τους μέσα στο νέο Ευρωπαϊκό πλαίσιο.

 

Με βάση έρευνα της Νεολαίας της ΣΕΚ η οποία ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2004, μόλις ένα ποσοστό της τάξης του 35% των νέων εργαζομένων γνωρίζει τα δικαιώματά του, όπως αυτά προκύπτουν μετά την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε.

 

Η ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε δημιούργησε μια σειρά από αλλαγές και διαφοροποιήσεις σε όλα τα κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά και συνδικαλιστικά επίπεδα. Παράλληλα όμως, δημιούργησε και μια σειρά από προκλήσεις και προοπτικές αναβάθμισης των δικαιωμάτων που απολαμβάνουν οι Κύπριοι εργαζόμενοι, ως αποτέλεσμα της εναρμόνισης της Kυπριακής νομοθεσίας με το Κοινοτικό Κεκτημένο, ιδιαίτερα στα θέματα που αφορούν την Απασχόληση και τις Κοινωνικές Υποθέσεις .

 

Η ΣΕΚ αλλά και το σύνολο των κοινωνικών εταίρων της Κύπρου, φρόντισαν ώστε να ολοκληρωθεί έγκαιρα η εναρμόνιση με το Κοινοτικό Κεκτημένο (με βάση τις προενταξακές μας δεσμεύσεις), προς αποφυγή της δημιουργίας προβλημάτων κοινωνικής, συνδικαλιστικής και οικονομικής φύσεως, κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου. Βέβαια θα πρέπει να διευκρινίσουμε πως η εναρμόνιση αποτελεί μια διαδικασία χωρίς τέλος, καθώς η Ε.Ε δεν μπορεί να θεωρηθεί και δεν είναι, μια στατική οντότητα, αλλά τουναντίον, εξελίσσεται συνεχώς δημιουργώντας νέες υποχρεώσεις εναρμόνισης.

 

Τα νέα δεδομένα δημιουργούν την ανάγκη για μεγαλύτερη αναβάθμιση του ρόλου των συνδικαλιστικών οργανώσεων, τόσο σε ότι αφορά τη συμμετοχή τους στον κοινωνικό διάλογο, όσο και στην παρακολούθηση της ορθής εφαρμογής των νομοθεσιών που αφορούν τους εργαζόμενους. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι Κύπριοι εργαζόμενοι μπορούν να νοιώθουν ακόμα περισσότερη κατοχύρωση στο νέο περιβάλλον που δημιουργεί η Ε.Ε .

 

Μερικά σημεία που θα βοηθήσουν στην αναβάθμιση των εργαζομένων, ως αποτέλεσμα της ένταξης της Κύπρου στην Ε.Ε, υπό την προϋπόθεση βέβαια πως θα μπορέσουμε να μετουσιώσουμε τη θεωρία σε πράξη, είναι τα εξής:

 

• Ελεύθερη διακίνηση εργαζομένων στην Ε.Ε χωρίς οποιανδήποτε διάκριση σε ότι αφορά την απασχόληση, ανταμοιβή και άλλες συνθήκες και όρους εργασίας

 

• Επιβολή αυστηρής νομοθεσίας και κανονισμών στη ρύθμιση των συνθηκών ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας
• Οικονομική στήριξη μέσα από τα Ευρωπαϊκά Κοινωνικά Ταμεία για εισαγωγή της δια βίου εκπαίδευσης/κατάρτισης, που συμβάλλει  στη δημιουργία νέων  και καλύτερων θέσεων εργασίας, καθώς επίσης και στη διεκδίκηση περαιτέρω επαγγελματικής ανέλιξης

 

• Απαγόρευση κάθε μορφής διάκρισης σε βάρος των εργαζομένων για λόγους που σχετίζονται ανάμεσα σε άλλα, με το φύλο, αναπηρίες, φυλή, εθνική καταγωγή, θρησκεία και ηλικία

 

• Κατοχύρωση της προστασίας ενάντια στη σεξουαλική παρενόχληση

 

• Προώθηση μέτρων για τη δημιουργία συμφιλίωσης της οικογένειας με την εργασία μέσα από την ύπαρξη ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής (ευέλικτο ωράριο, γονική άδεια κλπ)

 

• Προώθηση συνθηκών μεγαλύτερου ανταγωνισμού και αύξησης της παραγωγικότητας, έτσι ώστε να προκύπτουν περισσότερες και καλύτερες υπηρεσίες οι οποίες θα προσφέρονται σε χαμηλότερες τιμές προς όφελος του εργαζόμενου καταναλωτή

 

• Αναβάθμιση του κοινωνικού διαλόγου μεταξύ των εκπροσώπων των εργαζομένων και των εργοδοτών και ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας

 

• Κατοχύρωση του δικαιώματος των εργαζομένων για πληροφόρηση και διαβούλευση, καθώς και των βασικών τους δικαιωμάτων σε περίπτωση ομαδικών απολύσεων, μεταβίβασης της επιχείρησης, αφερεγγυότητας του εργοδότη, όπως επίσης και κατά την εργασία σε μερική ή προσωρινή απασχόληση ή σε εργασία ορισμένου χρόνου

 

• Κατοχύρωση επίσης της συμμετοχής των εργαζομένων στις Επιτροπές Ασφάλειας στην εργασία και στις Ευρωπαϊκές Επιτροπές Επιχειρήσεων

 

Με βάση τα πιο πάνω, προκύπτει το συμπέρασμα πως, η θέση του Κύπριου εργαζόμενου μπορεί να αναβαθμιστεί  ως αποτέλεσμα της ένταξης στην Ε.Ε και η ΣΕΚ θα λειτουργήσει καταλυτικά έτσι ώστε η πρακτική εφαρμογή του Κεκτημένου να συμβάλει στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου.

 

Αυτό το οποίο είναι απαραίτητο να αναφερθεί και να τονιστεί επανειλημμένα, είναι το γεγονός ότι εναπόκειται σε μεγάλο βαθμό στα ίδια τα Κράτη Μέλη κατά πόσο θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις νέες προκλήσεις αξιοποιώντας σωστά τις προοπτικές που δημιουργεί η ένταξη στην Ε.Ε. Από εκεί και πέρα, δημιουργείται μια ιδιαίτερα μεγάλη ανάγκη εφαρμογής και παρακολούθησης της νομοθεσίας και των συλλογικών συμβάσεων.

 

Μια σημαντική πρόκληση για όλους τους κοινωνικούς εταίρους, οι οποίοι έχουν τον δικό τους λόγο να εκφράσουν και ρόλο να διαδραματίσουν στο πλαίσιο των νέων δεδομένων που δημιουργούνται και του κοινωνικού διαλόγου ως αποτέλεσμα της τριμερούς συνεργασίας.

 

Τέλος, θα πρέπει να αναφερθεί πως το παρών εγχειρίδιο αποτελεί μέρος ενός Ευρωπαϊκού Προγράμματος για τη νεολαία, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στο οποίο συμμετείχε η νεολαία της ΣΕΚ, η νεολαία της GWU από τη Μάλτα και η νεολαία της ΓΣΕΕ από την Ελλάδα. Η συλλογική δουλειά και η Ευρωπαϊκή διάσταση του Προγράμματος αυτού, καταδεικνύουν το σημαντικό έργο που επιτελεί η νεολαία της ΣΕΚ, τόσο σε εθνικό όσο και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.

I. Συνδικαλισμός

 

Η ευρύτερη έννοια του συνδικαλισμού με απλά λόγια αποτυπώνεται και αντανακλάται μέσα από την  οργάνωση των εργαζομένων, αλλά και άλλων συνόλων (μαθητών, φοιτητών, αθλητών κλπ), για διεκδίκηση και προάσπιση των συμφερόντων, δικαιωμάτων και διεκδικήσεών τους.

 

Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό, το γεγονός ότι ο συνδικαλισμός αποτελεί τρόπο έκφρασης και διεκδίκησης των δικαιωμάτων και απαιτήσεών μας, σε κάθε έκφανση της κοινωνικής, επαγγελματικής, μαθητικής/ φοιτητικής, πολιτικής, οικονομικής και όποιας άλλης δραστηριότητας στη ζωή μας. Με άλλα λόγια, ο συνδικαλισμός αποτελεί μια επιλογή και ένα δικαίωμα για όσους πιστεύουν πως η ισχύς πηγάζει μέσα από την ένωση και τη συλλογική προσπάθεια.

 

Για να μπορέσουμε να αντιληφθούμε την έννοια του συνδικαλισμού και τον ρόλο που διαδραματίζει στον τόπο μας, είναι σημαντικό όπως γίνει μια περιληπτική αναφορά στο σύστημα εργασιακών σχέσεων στην Κύπρο, στους βασικούς πρωταγωνιστές της τριμερούς συνεργασίας και του κοινωνικού διαλόγου, όπως επίσης και για τη Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ΣΕΣ), η οποία αποτελεί το ουσιαστικότερο συνδικαλιστικό όργανο έκφρασης της βούλησης των εργαζομένων σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.

 

I.i Κοινωνικός Διάλογος στην Κύπρο

 

Μέχρι το 1960, η Κύπρος αποτελούσε αποικία της Μεγάλης Βρετανίας, όπου η αποικιακή διοίκηση έλεγχε όλο το φάσμα της οικονομίας. Οι εργασιακές σχέσεις περιορίζονταν στη συλλογική διαπραγμάτευση, η οποία όμως εμφανίστηκε προς το τέλος της αποικιοκρατίας, στοιχείο που αποτελούσε τη βασική αιτία συχνών συγκρούσεων.

 

Η Κύπρος απέκτησε την ανεξαρτησία της το 1960, με την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ το 1962, το νέο Κράτος με τη σύμφωνη γνώμη των κοινωνικών εταίρων δημιούργησε τη «βασική συμφωνία για την επίλυση των εργατικών διαφορών», η οποία αποτέλεσε τον προπομπό του «Κώδικα Βιομηχανικών Σχέσεων», ο οποίος υφίσταται μέχρι σήμερα. Έτσι, από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, δημιουργήθηκε, έγινε αποδεκτός και εφαρμόστηκε ο κοινωνικός διάλογος μέσα στα πλαίσια της τριμερούς συνεργασίας (κυβέρνηση, συνδικαλιστικές οργανώσεις και εργοδότες).

 

Η πρακτική που εφαρμόζεται από την Κυβέρνηση στηρίζεται στη βάση του από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους καθορισμού της κυβερνητικής πολιτικής. Επιπρόσθετα, η Κυβέρνηση συνήθως υιοθετεί τις συμφωνίες που γίνονται μεταξύ των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των εργοδοτών. Ο κοινωνικός διάλογος γίνεται επίσης σεβαστός από το κοινοβούλιο το οποίο συμβουλεύεται τους κοινωνικούς εταίρους για όλα τα σημαντικά θέματα που τους ενδιαφέρουν και υιοθετεί, όταν αυτό είναι εφικτό, τις συμφωνίες που έχουν επιτευχθεί ανάμεσα στους κοινωνικούς εταίρους και στην κυβέρνηση, ενώ επικυρώνει χωρίς τροποποιήσεις όλα τα νομοσχέδια που είναι αποτέλεσμα του κοινωνικού διαλόγου.

 

Θα ήταν ενδεικτικά χαρακτηριστικό ως προς τον ρόλο του κοινωνικού διαλόγου και των κοινωνικών εταίρων, να αναφερθεί ότι όλη η εναρμονιστική διαδικασία σε επίπεδο εργασιακών σχέσεων, αποτέλεσε αντικείμενο επεξεργασίας και συναπόφασης των κοινωνικών εταίρων, μέσα από τις τεχνικές επιτροπές οι οποίες οριστικοποίησαν τα τελικά προσχέδια νομοθεσίας που εγκρίθηκαν από την Κυπριακή Βουλή.

 

Ο Κώδικας Βιομηχανικών Σχέσεων, ο οποίος υπογράφηκε το 1977, αναγνωρίζει το δικαίωμα της οργάνωσης, τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τους εργοδότες, τονίζοντας τη σημασία της συλλογικής διαπραγμάτευσης και της κοινής διαβούλευσης μέσα σε πνεύμα καλής πίστης και εμπιστοσύνης. Επιβεβαιώνεται επίσης, ότι ο βασικός τρόπος καθορισμού των μισθών και των όρων απασχόλησης είναι μέσω των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων και καθορίζει επίσης, διαδικασίες για την επίλυση των διαφορών. Δεν θα ήταν υπερβολή να αναφέρουμε ότι η αρχή του κοινωνικού διαλόγου σε σχέση με την τριμερή μορφή του Κώδικα Βιομηχανικών Σχέσεων, βοήθησε σημαντικά στην επίτευξη μακρόχρονης βιομηχανικής (εργατικής) ειρήνης. Είναι απαραίτητο επίσης να τονίσουμε ότι ο Κώδικας Βιομηχανικών Σχέσεων δεν έχει καμία νομική ισχύ, αφού αποτελεί συμφωνία κυρίων, η οποία όμως γίνεται παραδοσιακά αποδεκτή από όλες τα μέρη που συμμετέχουν στη διαδικασία εφαρμογής των εργασιακών σχέσεων.

 

Το σύστημα διαχείρισης των εργασιακών σχέσεων στον τομέα της εργατικής και της κοινωνικής ασφάλισης, είναι εξαιρετικά τριμερές, ενώ η τριμερής συνεργασία επιτυγχάνεται μέσα από ένα δίκτυο συμβουλευτικών σωμάτων, επιτροπών και συμβουλίων, μονίμων και άτυπων (ad hoc).  Αυτό το δίκτυο, ασχολείται με διάφορα εργασιακά και κοινωνικά θέματα, όπως για παράδειγμα την απασχόληση, τις συνθήκες εργασίας, την κατάρτιση, την ασφάλεια και υγεία στην εργασία, την κοινωνική ασφάλιση και την πρόνοια.

 

Επίσης, οι διμερείς σχέσεις είναι σημαντικές στην Κύπρο και η συλλογική διαπραγμάτευση (σε κλαδικό και επιχειρησιακό επίπεδο) αποτελεί τη ραχοκοκαλιά  του συστήματος εργασιακών σχέσεων, καθώς οι πλείστοι όροι και συνθήκες απασχόλησης καθορίζονται μέσα από τις συλλογικές συμβάσεις.

 

Ο κοινωνικός διάλογος στην Κύπρο αποτελεί μια μακροχρόνια και καλά καθιερωμένη πρακτική ανάμεσα στην κυβέρνηση, τους εργοδότες και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, έχοντας θέσει και τις βάσεις των κοινωνικών και εργασιακών πολιτικών της χώρας. Ο κοινωνικός διάλογος έχει γίνει αποδεκτός από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, από την αρχή της δημιουργίας του στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Η Κύπρος έχει μακρά παράδοση δυνατών εργατικών και εργοδοτικών οργανώσεων, ενώ πέραν του 70% του εργατικού δυναμικού είναι οργανωμένο σε συνδικαλιστικές οργανώσεις.

 

Το σύστημα εργασιακών σχέσεων και η διαδικασία επίλυσης διαφορών, όπως καθορίζεται από τον Κώδικα Βιομηχανικών Σχέσεων, έχoυν συμβάλει στην επικράτηση της υφιστάμενης εργατικής ειρήνης στην Κύπρο. Είναι πασιφανές πως το παρών σύστημα έχει εφαρμοστεί με επιτυχία. Αυτό ήταν αποτέλεσμα, αφενός μεν του σεβασμού που επέδειξαν οι κοινωνικοί εταίροι προς τον Κώδικα Βιομηχανικών Σχέσεων και αφετέρου της υπευθυνότητας σε σχέση με την πιστή τήρηση των συλλογικών συμβάσεων οι οποίες συνομολογήθηκαν ελεύθερα και δεν αποτελούν νομικό έγγραφο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν έχουν υπάρξει και οι μεμονωμένες εξαιρέσεις σε αυτή την επιτυχημένη πρακτική.

 

Μέσα στα πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου, έχουν δημιουργηθεί διάφορα τριμερή συμβουλευτικά σώματα, εκ των οποίων τα πιο σημαντικά είναι το Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα και η Οικονομική Συμβουλευτική Επιτροπή, ενώ πρόσφατα έχει δημιουργηθεί και η Εθνική Επιτροπή για την Απασχόληση η οποία έχει ετοιμάσει το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Απασχόληση. ʼλλες επιτροπές, λειτουργούν συμβουλευτικά προς τους υπουργούς της κυβέρνησης, όπως για παράδειγμα για θέματα ασφάλειας και υγείας και παιδείας.

 

Το Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα αποτελείται από εκπροσώπους της κυβέρνησης, των εργοδοτικών και των συνδικαλιστικών οργανώσεων και συνεδριάζει σε τακτά διαστήματα με συγκεκριμένη ατζέντα προς συζήτηση. Το Σώμα αυτό συμβουλεύει τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων σε θέματα που αφορούν την κοινωνική ασφάλιση, την κοινωνική κατοχύρωση, την κοινωνική πρόνοια, τις συνθήκες εργασίας, την κατάρτιση, την ασφάλεια και υγεία κλπ. Η πλειοψηφία των εισηγήσεων, καταλήγουν σε εργατική πολιτική ή και νομοθεσία.

 

Η Οικονομική Συμβουλευτική Επιτροπή συνέρχεται σε ετήσια βάση και η προεδρεία της ανήκει στον Υπουργό Οικονομικών. Αυτή η Επιτροπή αποτελείται από τους εκπροσώπους των συνδικαλιστικών οργανώσεων, των εργοδοτικών οργανώσεων, όπως επίσης και από άλλους αξιωματούχους και ιδρύματα, όπως για παράδειγμα τον Υπουργό Εμπορείου και Βιομηχανίας, τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, τον Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες. Στις συναντήσεις, διοχετεύεται πληροφόρηση σχετικά με όλες τις παραμέτρους της Κυπριακής οικονομίας, ανταλλάσσονται απόψεις και γίνεται διαβούλευση σχετικά με τους μελλοντικούς σχεδιασμούς για τη δημιουργία ενός βελτιωμένου οικονομικού περιβάλλοντος.

 

Στην ίδια φιλοσοφία με τις πιο πάνω Επιτροπές λειτουργεί και η Εθνική Επιτροπή για την Απασχόληση, η οποία επιλαμβάνεται θεμάτων που αφορούν την προώθηση της απασχόλησης σε εθνικό επίπεδο, την αναβάθμιση των προγραμμάτων και της πρόσβασης σε επαγγελματική κατάρτιση, την καταπολέμηση της ανεργίας, την εξασφάλιση της ισότητας και την κατάργηση οποιασδήποτε μορφής δυσμενούς διάκρισης και γενικά τη δημιουργία ενός εργασιακού περιβάλλοντος στο οποίο θα υπάρχουν όσο το δυνατό λιγότερα προβλήματα.

 

Τέλος, πληθώρα άτυπων (ad hoc) επιτροπών δημιουργείται ανάλογα με τις εξελίξεις και τις εκάστοτε ανάγκες, έτσι ώστε τα διάφορα θέματα να συζητούνται και να επεξεργάζονται μέσα στα πλαίσια της τριμερούς συνεργασίας. Θα ήταν εξίσου χρήσιμο να αναφερθεί ότι ο κοινωνικός διάλογος αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης, με στόχο και προοπτική τη διεύρυνσή του στην κοινωνία των πολιτών. Με αυτό το δεδομένο και ως αποτέλεσμα αυτής της πορείας, είναι σημαντικό το γεγονός ότι η Κύπρος έχει ήδη δημιουργήσει σταθερές βάσεις και μηχανισμούς για την προώθηση της τριμερούς συνεργασίας.

 

 

 

I.ii Οι Οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων

 

Θα πρέπει πρωτίστως να επανατονιστεί ότι η Κύπρος παρουσιάζει μια μακρά παράδοση σε ότι αφορά τη δύναμη των συνδικαλιστικών και εργοδοτικών οργανώσεων, με τη συνδικαλιστική πυκνότητα να ξεπερνά σήμερα το 70% του εργατικού δυναμικού.

 

Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις στην Κύπρο οργανώνονται κυρίως ανά κλάδο και όχι ανά επάγγελμα και ανήκουν σε ισχυρές ομοσπονδίες ή συνομοσπονδίες από τις οποίες οι πιο σημαντικές είναι οι ακόλουθες:

 

Η Συνομοσπονδία Εργαζομένων Κύπρου - ΣΕΚ (μέλος της ICFTU και της ETUC)

Η Παγκύπρια Εργατική Ομοσπονδία – ΠΕΟ και

Η Δημοκρατική Εργατική Ομοσπονδία Κύπρου – ΔΕΟΚ

 

Από τις πιο πάνω συνδικαλιστικές οργανώσεις, μόνο η ΣΕΚ είναι ανεξάρτητη από οποιαδήποτε πολιτικά κόμματα σε ότι αφορά τον καθορισμό της πολιτικής και της έκφρασης των θέσεών της, γεγονός που συμβάλλει στην ενίσχυση της αυτονομίας της. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η ΣΕΚ διακήρυξε από την ίδρυσή της, πως θα διαφυλάξει την ανεξαρτησία της και ότι θα προσπαθήσει να δημιουργήσει συνεργασία με άλλες συνδικαλιστικές οργανώσεις στο νησί έτσι ώστε να προωθήσει τα συμφέροντα των εργαζομένων.

 

Η ανεξαρτησία της αυτή έχει αναγνωριστεί από τη Διεθνή Συνομοσπονδία Ελεύθερων Εργατικών Συνδικάτων (ICFTU) και τη Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ETUC), με αποτέλεσμα να αποτελεί τη μόνη Ε/Κ συνδικαλιστική οργάνωση η οποία είναι μέλος σε αυτές τις δύο σημαντικές συνδικαλιστικές οργανώσεις.

 

Τέσσερις συνδικαλιστικές ομάδες διαπραγματεύονται ανεξάρτητα μαζί με την κυβέρνηση, σχετικά με τον δημόσιο τομέα:

 

ΠΑΣΥΔΥ (Δημόσιοι Υπάλληλοι)

ΠΟΕΔ (Δάσκαλοι)

ΟΕΛΜΕΚ (Καθηγητές)

ΟΛΤΕΚ (Καθηγητές τεχνικής εκπαίδευσης)

 

Επιπλέον, οι τραπεζικοί υπάλληλοι, έχουν τη δική τους ανεξάρτητη κλαδική συνδικαλιστική οργάνωση, την ΕΤΥΚ η οποία διαπραγματεύεται μαζί με τον Σύνδεσμο Τραπεζών.

 

Είναι επίσης σημαντικό να αναφερθεί πως οι συνδικαλιστικές οργανώσεις παρουσιάζουν ένα ψηλό επίπεδο μεταξύ τους συνεργασίας σε ότι αφορά τα εργασιακά ζητήματα. Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι παρά τις διαφορές που υπάρχουν σε ιδεολογικό και όχι μόνο επίπεδο, η ΣΕΚ και η ΠΕΟ συνεργάζονται σε ικανοποιητικό βαθμό στα εργασιακά θέματα, σε σχέση με την ανανέωση των συλλογικών συμβάσεων (διαπραγμάτευση και συνομολόγηση), καθώς επίσης και σε ότι αφορά την ανάληψη συλλογικών μέτρων δράσης όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο. Σε ότι αφορά τα γενικά κοινωνικά και οικονομικά θέματα που είτε άμεσα είτε έμμεσα επηρεάζουν τους εργαζόμενους, αποτελεί δεδομένο πως η ΣΕΚ, η ΠΕΟ και η ΠΑΣΥΔΥ, συζητούν μεταξύ τους τα θέματα και αποφασίζουν κατά πόσο είναι απαραίτητο να συγκαλέσουν Πανσυνδικαλιστική συνάντηση έτσι ώστε να παρθούν συλλογικές αποφάσεις.

 

Αντίστοιχα, οι εργοδότες οργανώνονται στους ακόλουθους βιομηχανικούς συνδέσμους:

 

Την Ομοσπονδία Εργοδοτών και Βιομηχάνων – ΟΕΒ (μέλος της I.O.E και της UNICE)

Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο – ΚΕΒΕ (μέλος του U.E.A.P.M.E και του Eurochambers)

 

Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, επιδιώκουν την επίτευξη του στόχου τους για παροχή βοήθειας και στήριξης προς τους εργαζόμενους, με τρεις βασικούς τρόπους:

 

• Με τη συμμετοχή τους στον καθορισμό της κυβερνητικής πολιτικής μέσα από τις συμβουλευτικές επιτροπές και σώματα

 

• Επηρεάζοντας την κοινή γνώμη

 

• Με συλλογική διαπραγμάτευση για συνομολόγηση και εφαρμογή συλλογικών συμβάσεων

 

Οι βασικοί στόχοι των εργοδοτικών συνδέσμων στην Κύπρο είναι οι ακόλουθοι:

 

• Η προστασία και η προώθηση του συστήματος της ιδιωτικής επιχείρησης και της ελεύθερης οικονομίας

 

• Η προώθηση της οικονομικής και βιομηχανικής ανάπτυξης

 

• Η κατοχύρωση και η προώθηση των συμφερόντων των μελών τους

 

Η πολιτική της Κυπριακής Δημοκρατίας σε σχέση με τις βιομηχανικές σχέσεις η οποία προωθείται και εφαρμόζεται από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, στοχεύει στην προώθηση υγιών βιομηχανικών σχέσεων, καθώς και στη διατήρηση της βιομηχανικής ειρήνης. Ο πρωταρχικός ρόλος της Κυβέρνησης είναι η κατοχύρωση αποδεχτής ισορροπίας δυνάμεων ανάμεσα στους εργαζόμενους και τους εργοδότες και η πολιτική των βιομηχανικών σχέσεων προωθείται μέσω:

 

• Της κατοχύρωσης της ελευθερίας στην οργάνωση

 

• Της παρότρυνσης σε ότι αφορά την ανάπτυξη ισχυρών εργατικών και εργοδοτικών οργανώσεων και την υιοθέτηση της τριμερούς συνεργασίας

 

• Της προώθησης της ελεύθερης συλλογικής διαπραγμάτευσης
• Της δημιουργίας ιδρυμάτων και διαδικασιών για την αποτροπή και διευθέτηση εργατικών διαφορών

 

• Της παροχής τεχνικής βοήθειας και συμβουλής προς τις οργανώσεις και ανεξάρτητα άτομα

 

Σε μια περίοδο όπου τα πάντα κινούνται γύρω μας με έντονους ρυθμούς, η αλληλοεξάρτηση των οικονομιών γίνεται όλο και μεγαλύτερη και η Ε.Ε διευρύνεται και ταυτόχρονα εμβαθύνεται όλο και περισσότερο, επιβάλλεται όπως είμαστε προσεκτικοί και σε εγρήγορση. Η ΣΕΚ, έχοντας συναίσθηση της ευθύνης που της αναλογεί ως η μεγαλύτερη συνδικαλιστική οργάνωση στην Κύπρο, έχει έγκαιρα αντιληφθεί και υποδείξει προς όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, πως το υφιστάμενο σύστημα εργασιακών σχέσεων θα πρέπει να βελτιωθεί, έτσι ώστε αφενός μεν να μπορεί να προσαρμοστεί στις εξελίξεις και αφετέρου να συνεχίσει να λειτουργεί με επιτυχία και χωρίς προβλήματα.

 

Το σύστημα που βασίστηκε στον αμοιβαίο σεβασμό όλων των κοινωνικών εταίρων, λειτούργησε αποτελεσματικά κατά την περίοδο όπου η κυκλοφορία αγαθών, εργατικού δυναμικού και κεφαλαίου ήταν περιορισμένη και η ίδια η οικονομία ελεγχόμενη και αυτοπροστατευόμενη.

 

Σήμερα, όπου η Κύπρος αποτελεί μέρος της Ε.Ε, με νέα δεδομένα, προκλήσεις, υποχρεώσεις και προοπτικές και μέσα σε ένα έντονα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, το σύστημα των εργασιακών σχέσεων χρειάζεται ανανέωση. Χρειάζεται ένα νέο ή βελτιωμένο σύστημα που να μπορεί να προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον όπου τα κύρια χαρακτηριστικά του είναι η φιλελευθεροποίηση της αγοράς και η ελεύθερη κυκλοφορία εργαζομένων, αγαθών και κεφαλαίου.

 

Όλες οι αλλαγές βέβαια, θα πρέπει να είναι αποτέλεσμα ποιοτικού κοινωνικού διαλόγου δίνοντας το δικαίωμα σε όλους τους εταίρους να εκφράσουν τις απόψεις, τους προβληματισμούς και τις ανησυχίες τους, καθώς επίσης τις θέσεις και τις εισηγήσεις τους.

 

Έχει αποδειχθεί πολλές φορές στο παρελθόν ότι οι σπασμωδικές και επιφανειακές προσεγγίσεις όχι μόνο δεν επιφέρουν οποιεσδήποτε βελτιωτικές αλλαγές, αλλά τουναντίον θέτουν σε κίνδυνο τη λειτουργία υφιστάμενων συστημάτων. Η ωριμότητα που έχει επιδειχθεί μέχρι σήμερα από τους κοινωνικούς εταίρους, θα πρέπει να είναι το βασικό στοιχείο μέσα από το οποίο θα συναποφασιστούν και θα προκύψουν οι όποιες βελτιωτικές αλλαγές.

 

I.iii ΣΕΚ

 

Σταθερός και αναλλοίωτος στόχος της Συνομοσπονδίας Εργαζομένων Κύπρου (ΣΕΚ) αποτελεί η συνεχής βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων. Με υπεύθυνη ανεπηρέαστη και ανεξάρτητη πολιτική, μακρυά από κομματικές ή άλλες δεσμεύσεις και σκοπιμότητες, η ΣΕΚ από της ίδρυσης της το 1944 αγωνίζεται για Ελευθερία, Δικαιοσύνη, Ισότητα και Κοινωνική Πρόοδο.

Η ΣΕΚ αποτελείται από 7 ομοσπονδίες οι οποίες καλύπτουν όλο το φάσμα της αγοράς εργασίας στην Κύπρο και εκπροσωπείται σε παγκύπρια κλίμακα μέσα από τα Ελεύθερα Εργατικά Κέντρα και τα σωματεία της.

Ως μέλος της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ελεύθερων Εργατικών Συνδικάτων (ICFTU) και της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ETUC), η ΣΕΚ διαδραμάτισε σημαίνοντα ρόλο στη χάραξη συνδικαλιστικής πολιτικής και κοινωνικών στόχων, ενώ προετοίμασε τους εργαζόμενους για ομαλή είσοδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία αποτελεί πλέον γεγονός από την 1 Μαϊου 2004.

Η ΣΕΚ δίκαια αισθάνεται υπερηφάνεια για την επιτυχία της Κύπρου να ενταχθεί στην οικογένεια των 450 εκατομμυρίων πολιτών αφού ήταν από τους πρώτους φορείς που υποστήριξε ένθερμα, από την αρχή την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση γιατί πίστευε ότι αυτή η πορεία θα συνέβαλε καθοριστικά στην Κοινωνική, Οικονομική και Πολιτική στήριξη της Κύπρου.

Η ΣΕΚ αισθάνεται δικαιωμένη για τις θέσεις που πρότασσε και πιστεύει ακράδαντα ότι η υπεύθυνη και συνετή πορεία που θα ακολουθήσει η Κύπρος μέσα στην Ενωμένη Ευρώπη, θα δημιουργήσει τις συνθήκες εκείνες που θα επιτρέψουν μια δίκαιη και λειτουργική λύση στο Κυπριακό πρόβλημα.

Παρά το γεγονός ότι η σημασία της συνδικαλιστικής οργάνωσης παραμένει διαχρονικά αναλλοίωτη, σήμερα, με τη σημαντική  βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων, με τη θεαματική επέκταση των κοινωνικών ωφελήματων και τη γενική πρόοδο της κοινωνίας, είναι σημαντικό να αναφερθεί σε τι εξυπηρετεί τους εργαζόμενους, άνδρες και γυναίκες, η συνδικαλιστική οργάνωσή τους.

Διατηρώντας συνεχώς μια πιο ισχυρή ΣΕΚ και γενικά ένα πιο δυνατό συνδικαλιστικό κίνημα στον τόπο μας, είμαστε έτοιμοι να περιφρουρούμε τα κεκτημένα μας έναντι οποιασδήποτε επιβουλής.

• Η ΣΕΚ έχει τις γνώσεις και την πείρα των διαπραγματεύσεων για να επιτυγχάνει συνεχώς τη δικαιότερη κατανομή του εθνικού πλούτου και των οικονομικών βαρών.

• Η ΣΕΚ διαθέτει τους μηχανισμούς για γρήγορη επίλυση των προβλημάτων των εργαζομένων και συνεχή παρακολούθηση της εφαρμογής της συλλογικής σύμβασης.

• Η ΣΕΚ διαθέτει  τους μηχανισμούς, την πείρα και την επιρροή για αντιμετώπιση των επιπτώσεων και των προκλήσεων που δημιουργεί η νέα τεχνολογία.

• Η ΣΕΚ διαθέτει τις γνώσεις και την ειδίκευση για προστασία της ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων στους χώρους εργασίας.

• Η ΣΕΚ διαθέτει κατάλληλα στελεχωμένα τμήματα μελετών, ερευνών, Ευρωπαϊκών θεμάτων, νομικών, διαφώτισης και συνεχούς επιμόρφωσης, που της δίνουν ανεκτίμητα στοιχεία, πληροφορίες και ειδικεύσεις οι οποίες είναι αναγκαίες και απαραίτητες στις σύγχρονες διαπραγματεύσεις και γενικά στις εργασιακές σχέσεις.

• Η ΣΕΚ είναι μια ζωντανή και σύγχρονη οργάνωση που έχει τη διορατικότητα και τη θέληση να μελετά για να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει τις συνεχείς προκλήσεις του 21ου αιώνα και της ένταξης της Κύπρου στην Ενωμένη Ευρώπη.

• Η ΣΕΚ με τη συμμετοχή της σε διάφορα διεθνή και Ευρωπαϊκά σώματα, με την επιρροή και τη δύναμη που έχει, συμβάλλει στη συνεχή βελτίωση της οικονομικής και κοινωνικής θέσης των εγαζομένων.

• Η ΣΕΚ, με τη δύναμη και τα μέσα που της δίνουν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι έχει καθιερώσει και προσφέρει μια σειρά από υπηρεσίες στα μέλη της, μέσω των οποίων βελτιώνεται το βιοτικό επίπεδο και η ποιότητα της ζωής τους.

Για την όσο το δυνατό καλύτερη προσφορά υπηρεσιών προς τα μέλη και τους εργαζόμενους γενικότερα, η ΣΕΚ έχει δημιουργήσει τα ακόλουθα Τμήματα:

 

ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Η Συνδικαλιστική Σχολή λειτουργεί από το 1979 και προσφέρει κατάρτιση και εκπαίδευση πάνω σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων στους αξιωματούχους, οργανωτικούς γραμματείς, μέλη τοπικών επιτροπών, μέλη επιτροπών ασφαλείας και γενικά σε στελέχη της ΣΕΚ σε όλα τα επίπεδα της συνδικαλιστικής δραστηριότητας.

ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

Συλλέγει, επεξεργάζεται και τροφοδοτεί το Κίνημα με όλες τις απαραίτητες οικονομικές πληροφορίες, στοιχεία και στατιστικές και διεξάγει οικονομικές μελέτες και έρευνες.

ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΦΩΝΗ      

Για τη σωστή και αδιάκοπη πληροφόρηση των μελών και της κοινωνίας γενικότερα, κυκλοφορεί κάθε εβδομάδα το εκφραστικό όργανο του κινήματος «Εργατική Φωνή», με τις επίσημες θέσεις και δραστηριότητες της ΣΕΚ, καλύπτοντας επίσης Ευρωπαϊκά και διεθνή θέματα.

ΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

Η ΣΕΚ είναι σε θέση να παρέχει νομικές συμβουλές προς τα μέλη και να διασφαλίζει την άρτια εκπροσώπησή τους στο Δικαστήριο Εργατικών διαφορών.

ΤΜΗΜΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

Για την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενες γυναίκες, λειτουργεί στο Kίνημα το Τμήμα Εργαζομένων Γυναικών, με μια πολυδιάστατη δραστηριότητα, η οποία δεν περιορίζεται μόνο στα επαγγελματικά θέματα, αλλά επεκτείνεται και στην κοινωνική δραστηριότητα, στην επιμόρφωση και στη διαφώτιση.

ΤΜΗΜΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

Το Τμήμα Εργαζόμενης Νεολαίας, είναι εκείνο που προετοιμάζει το μέλλον του Κινήματος. Φροντίζει για την προώθηση και επίλυση των προβλημάτων που απασχολούν τη νεολαία, τόσο επαγγελματικά, όσο και κοινωνικά, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη αναβάθμιση στο μέλλον.

ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ

Το Τμήμα Συνταξιούχων προωθεί την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι παλαίμαχοι της εργασίας, παρέχει υποστήριξη και βοήθεια σχετικά με τις συντάξεις και μεριμνά για τη ψυχαγωγία των συνταξιούχων με εκδρομές, παραθερισμό κλπ.

ΤΜΗΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ

Το Τμήμα προσεγγίζει τα θέματα που αφορούν την ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων στους χώρους εργασίας. Ετοιμάζει διαφωτιστικό υλικό με βάση τις πρόνοιες της νομοθεσίας και παρακολουθεί την τήρησή τους, στους χώρους εργασίας.

ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

Στο Τμήμα γίνεται παρακολούθηση και μελέτη των Ευρωπαϊκών εξελίξεων στην κοινωνική πολιτική και στην απασχόληση, έτσι ώστε η ΣΕΚ να μπορεί να λειτουργεί έχοντας άμεση ενημέρωση για τις τρέχουσες εξελίξεις σε Ευρωπαϊκό και Διεθνές επίπεδο.

ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ (ΙΚΕΜ)

Το Ίδρυμα αυτό προωθεί τη μελέτη και την τεκμηρίωση διαφόρων θεμάτων κοινωνικής και εργατικής φύσεως και διεξάγει ημερίδες πάνω σε ένα μεγάλο φάσμα θεμάτων που σχετίζονται με την ευρύτερη πολιτική της ΣΕΚ.

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ

Παρακολουθεί, μελετά, ερευνά και δίνει φωνή στους εργαζόμενους ως καταναλωτές.

Π.Α.Σ.Ε.Κ.

Η αθλητική υπηρεσία της ΣΕΚ με στόχο την εξασφάλιση του δικαιώματος των εργαζομένων για άθληση, με ευρύτατες δραστηριότητες στην Κύπρο και το εξωτερικό.

Επίσης, όπως έχει ήδη αναφερθεί, η ΣΕΚ είναι ένας από τους κύριους κοινωνικούς εταίρους της Κύπρου.  Είναι επίσης το μοναδικό μέλος της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ΣΕΣ-ETUC) από τις Ε/Κ συνδικαλιστικές οργανώσεις, αντιπροσωπεύοντας τα συμφέροντα των εργαζομένων της Κύπρου στα Ευρωπαϊκά δρώμενα.  Από την 1η Μαΐου 2004 που η Κύπρος έχει γίνει πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ΣΕΚ υπό την ιδιότητα του μέλους της ΣΕΣ, συμμετέχει με αξιωματούχους της και σε διάφορους οργανισμούς της Ένωσης.

• Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ETUC) www.etuc.org

(εκτενέστερη αναφορά γίνεται στη συνέχεια)

•Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (EESC) www.esc.eu.int/pages/en/home.asp

(εκτενέστερη αναφορά γίνεται στη συνέχεια)

•Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας (European Foundation) www.eurofound.ie/

Το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας, είναι ένας τριμερής φορέας της ΕΕ, που ιδρύθηκε με σκοπό να παρέχει έγκυρη καθοδήγηση και συμβουλές στους υπεύθυνους για την κοινωνική πολιτική, να αξιολογεί και να αναλύει τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, να παρέχει ενημέρωση σχετικά με τις εξελίξεις και τις τάσεις, ιδίως αυτές που συνεπάγονται αλλαγές και να συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής.

•Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP) www.cedefop.eu.int/

Είναι ο Ευρωπαϊκός οργανισμός που βοηθά αυτούς που χαράσσουν και εφαρμόζουν πολιτικές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τις οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων στην Ευρώπη, έτσι ώστε να προβαίνουν σε καταλληλότερες επιλογές όσον αφορά τον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης.

•Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) http://agency.osha.eu.int/index_el.htm

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία έχει ως στόχο να καταστήσει τους χώρους εργασίας στην Ευρώπη ασφαλέστερους, υγιέστερους και παραγωγικότερους. Ο Ευρωπαϊκός Oργανισμός δρα καταλυτικά στο πλαίσιο της ανάπτυξης, συγκέντρωσης, ανάλυσης και διάδοσης πληροφοριών που βελτιώνουν την κατάσταση της επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας στην Ευρώπη.

•Ευρω-Μεσογειακή Συνεργασία (The Euro-Mediterranean Partnership) http://europa.eu.int/comm/external_relations/euromed/

• Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ILO)  www.ilo.org

•Διεθνής Συνομοσπονδία Ελευθέρων Εργατικών Συνδικάτων (ICFTU) www.icftu.org

 

I.iv Κοινωνική ενσωμάτωση – Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και της ΣΕΚ

 

Θα ήταν καλό να αναφερθεί ότι μέσα στα πλαίσια της τριμερούς συνεργασίας, οι κοινωνικοί εταίροι καταβάλλουν από κοινού προσπάθειες έτσι ώστε να προωθηθεί ο στόχος της κοινωνικής ένταξης, έχοντας δώσει την απαραίτητη προσοχή και σημασία στην κοινωνία των πολιτών.

 

Η ΣΕΚ από την πλευρά της, δίνει ιδιαίτερη προτεραιότητα στα θέματα που αφορούν στην κατάργηση των διακρίσεων και στη δημιουργία συνθηκών κοινωνικής ενσωμάτωσης.

 

Συγκεκριμένα, η ΣΕΚ ως μέλος της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ΣΕΣ), παρουσιάζει έντονη δράση σε ότι αφορά τις εκστρατείες που γίνονται σε Ευρωπαϊκό επίπεδο προς αυτή την κατεύθυνση. Παράλληλα, έχει συμβάλει στον καταρτισμό θέσεων της ΣΕΣ σε σχέση με την κοινωνική ενσωμάτωση.

 

Προς αυτή την κατεύθυνση και για καλύτερη προώθηση των στόχων της, η ΣΕΚ έχει δημιουργήσει τμήματα εργαζομένων γυναικών, νεολαίας και συνταξιούχων, καθώς και διάφορες δομές μέσα από τις οποίες προσεγγίζονται θέματα που αφορούν την κοινωνική ένταξη και επανένταξη.

 

Πιο συγκεκριμένα, το Τμήμα Γυναικών της ΣΕΚ συμμετέχοντας στον Εθνικό Μηχανισμό για την Ισότητα, πραγματοποιεί διάφορες εκδηλώσεις, έρευνες, μελέτες, σεμινάρια και δραστηριότητες με στόχο την κοινωνική ενσωμάτωση των γυναικών.

 

Τα σεμινάρια που υλοποιεί το Τμήμα σε συνεργασία με τη Συνδικαλιστική Σχολή της ΣΕΚ, αφορούν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως για παράδειγμα τη νομοθεσία για την ισότητα, την Κύπρια εργαζόμενη στο σύγχρονο και Ευρωπαϊκό εργασιακό περιβάλλον, συνδικαλιστική εκπαίδευση κλπ. Πρόσφατα το Τμήμα έχει πραγματοποιήσει έρευνα για τη μητρότητα στην εργασία και το βαθμό στον οποίο υπάρχει διάκριση στις έγκυες στο χώρο εργασίας. Επίσης, εκδίδεται σύντομα ενημερωτικό βιβλιαράκι στο οποίο θα γίνεται επεξήγηση σε απλή μορφή, της εναρμονιστικής νομοθεσίας εναντίον των διακρίσεων και των ανισοτήτων σε βάρος των γυναικών.

 

Το Τμήμα Νεολαίας της ΣΕΚ, συμμετέχει ενεργά σε όλες τις δραστηριότητες της Νεολαίας της ΣΕΣ και εκπροσωπείται στις Επιτροπές Οικονομικών και Απασχόλησης και Μετανάστευσης και Ενσωμάτωσης. Η Νεολαία έχει συμμετάσχει πρόσφατα σε Πρόγραμμα της ΣΕΣ για την κοινωνική ενσωμάτωση των νέων, των γυναικών και των μεταναστών, ενώ πραγματοποίησε επίσης διεθνές πρόγραμμα σε συνεργασία με το Ίδρυμα Κοινωνικών και Εργατικών Μελετών (ΙΚΕΜ) της ΣΕΚ και με επιχορήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με στόχο την προώθηση θεμάτων απασχόλησης, συμμετοχής και κινητικότητας των νέων στη νέα διευρυμένη Ευρώπη, έτσι ώστε η κοινωνική τους ενσωμάτωση να γίνεται πιο εύκολα δυνατή (στα πλαίσια αυτού του Προγράμματος εκδίδεται και το παρών εγχειρίδιο). Επίσης, έχει πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με το Τμήμα Γυναικών και σε συντονισμό με το Αντιναρκωτικό Συμβούλιο και τον Οργανισμό Νεολαίας, ημερίδα κατά των ναρκωτικών. Τέλος, το Τμήμα διεξάγει διάφορα σεμινάρια, μέρος των οποίων αφορά θέματα κοινωνικής ένταξης των νέων και προώθησης του Λευκού Βιβλίου της Ε.Ε για τους νέους.

 

Το Τμήμα συνταξιούχων διοργανώνει κατά διαστήματα δραστηριότητες, μέσα από τις οποίες προωθείται η κοινωνική ενσωμάτωσή τους στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Μέσα από τις πολιτικές του διεκδικήσεις, το Τμήμα προωθεί την αναβάθμιση των συντάξεων και των κοινωνικών ωφελημάτων των συνταξιούχων, σε βαθμό που να βελτιώνεται η δυνατότητα μεγαλύτερης οικονομικής συμμετοχής τους στην κοινωνία.

 

Σε μια προσπάθεια της ΣΕΚ για μεγαλύτερη συνεισφορά στη διαδικασία κοινωνικής ενσωμάτωσης διαφόρων ομάδων του πληθυσμού και των εργαζομένων, έχει ιδρύσει Τμήμα για τα θέματα των Ποντίων εργαζομένων, το οποίο έχει στελεχωθεί με Πόντιους συναδέλφους, ενώ παράλληλα έχει ιδρυθεί πρόσφατα, Γραφείο παρακολούθησης των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι Κοινοτικοί εργαζόμενοι στην Κύπρο. Το Γραφείο αυτό δημιουργήθηκε έτσι ώστε να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που δημιουργούνται από την προσπάθεια εκμετάλλευσης των κοινοτικών εργαζομένων στην Κύπρο. Ήδη έχει ξεκινήσει επαφή και συνεργασία με συνδικαλιστικές οργανώσεις στο εξωτερικό για από κοινού αντιμετώπιση των προβλημάτων και στήριξη των κοινοτικών εργαζομένων, κατοχυρώνοντας ταυτόχρονα και το ντόπιο εργατικό δυναμικό.

 

Παράλληλα, η ΣΕΚ παρακολουθεί στενά τα θέματα και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ξένοι εργάτες και καταβάλλει τεράστιες προσπάθειες έτσι ώστε να μειωθεί το πρόβλημα και να γίνει σεβαστή η εφαρμογή των συλλογικών συμβάσεων.

 

Επίσης η ΣΕΚ δίνει ιδιαίτερη σημασία και προτεραιότητα στα θέματα που αφορούν τους Τ/Κ εργαζόμενους και για το λόγο αυτό βρίσκεται σε στενή επαφή και συνεργασία με την ΤΟΥΡΚΣΕΝ. Η συνεργασία των Ε/Κ και των Τ/Κ συνδικαλιστικών οργανώσεων γίνεται ακόμα πιο έντονη μέσα στα πλαίσια του Πανσυνδικαλιστικού Φόρουμ στο οποίο συμμετέχουν όλες οι συνδικαλιστικές οργανώσεις της Κύπρου (Ε/Κ και Τ/Κ).

 

Η ΣΕΚ, μέσα στα πλαίσια της συμμετοχής της στη ΣΕΣ, εκπροσωπείται στην Επιτροπή Οικονομικών και Απασχόλησης, η οποία μεταξύ άλλων παρακολουθεί την Ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση σε σχέση με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων. Επίσης, εκπροσωπείται στην Επιτροπή Συντονισμού των Συλλογικών Διαπραγματεύσεων και Συμμετοχής των Εργαζομένων, στην Ομάδα Εργασίας για τη Δια Βίου Εκπαίδευση, στην Ομάδα για την Κοινωνική Προστασία και στην Ομάδα για τη Μετανάστευση και την Ενσωμάτωση, η οποία ασχολείται με θέματα ίσης μεταχείρισης και κοινωνικής ενσωμάτωσης όλων των εργαζομένων ανεξάρτητα από την προέλευσή τους, τη θρησκεία, το φύλο, την ηλικία και το χρώμα.

 

Η ΣΕΚ, έχει θέσει ως πάγια πολιτική της την προώθηση της απασχόλησης, της δια βίου μάθησης, κατάρτισης και επανακατάρτισης, της στέγασης, της πολιτικής υγείας, της κοινωνικής προστασίας και γενικά όλων των θεμάτων που αφορούν άμεσα την κοινωνία των πολιτών και υποβοηθούν στην πιο ουσιαστική ενσωμάτωση των εργαζομένων στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

 

Με αυτή την πολιτική φιλοσοφία, η ΣΕΚ έχει συμμετάσχει πρόσφατα στην εκστρατεία της ΣΕΣ για την προώθηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες, καθώς επίσης και στην εκστρατεία για τη δημιουργία μιας πιο κοινωνικής Ευρώπης, η οποία θα έχει ως επίκεντρο τον άνθρωπο. Τέλος, μέσα από εξειδικευμένα σεμινάρια με ακαδημαϊκή υποστήριξη από το εξωτερικό, προσεγγίζει διάφορα θέματα που αφορούν την κοινωνική πολιτική και ενσωμάτωση, έτσι ώστε να μπορέσει να επιτελέσει με μεγαλύτερη επιτυχία και σε ουσιαστικότερο βαθμό, το ρόλο της ως εκφραστής, δημιουργός και φορέας κοινωνικής πολιτικής.

 

I.v ΣΕΣ (ETUC)

 

Η Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων-ΣΕΣ, ιδρύθηκε το 1973, σε μια προσπάθεια να ενώσει και να στηρίξει τις συνδικαλιστικές διεκδικήσεις των Ευρωπαίων εργαζομένων. Αποτελείται από 76 οργανώσεις μέλη σε 34 χώρες της Δυτικής, της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, καθώς και από 11 βιομηχανικές ομοσπονδίες, εκπροσωπώντας συνολικά 60 εκατομμύρια εργαζόμενους.

 

Η ΣΕΣ είναι ένα ενωμένο αλλά ταυτόχρονα και πλουραλιστικό σώμα, το οποίο καθορίζει την πολιτική της ανεξάρτητα από οποιεσδήποτε εξωγενείς παρεμβολές, μέσα από τις δομές της και κυρίως το Συνέδριο και την Εκτελεστική Επιτροπή.

 

Ως αποτέλεσμα της συνεχούς πορείας για Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και του ρόλου που διαδραματίζει η Ε.Ε σε θέματα που αφορούν τους εργαζόμενους, η ανάγκη για μεγαλύτερη συνδικαλιστική συνεργασία σε Ευρωπαϊκό επίπεδο είναι επιβεβλημένη, έτσι ώστε να υπάρχει ενιαίος λόγος και συλλογική δράση. Αυτή η εξέλιξη και ταυτόχρονα η αναγκαιότητα, έχει δώσει ένα αναβαθμισμένο ρόλο στη ΣΕΣ, μέσα στο Ευρωπαϊκό περιβάλλον, καθώς αποτελεί τη μόνη συνδικαλιστική οργάνωση η οποία συμμετέχει στον Ευρωπαϊκό κοινωνικό διάλογο, διαδραματίζοντας το δικό της ρόλο στον καθορισμό Ευρωπαϊκής πολιτικής και νομοθεσίας.

 

Έτσι, μέσα στο νέο διαμορφούμενο περιβάλλον και ως αποτέλεσμα της συμμετοχής της σε διάφορα επίπεδα, η ΣΕΣ επιδιώκει την αύξηση της επιρροής της στα διάφορα σώματα λήψης αποφάσεων της Ε.Ε και την περαιτέρω αναβάθμιση του Ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου. Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι, με την αναγνώριση του δικαιώματος των κοινωνικών εταίρων για διαπραγμάτευση συμφωνιών πλαισίου σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, η ΣΕΣ έχει υπογράψει τρεις τέτοιες συμφωνίες, οι οποίες έχουν επικυρωθεί από το Συμβούλιο Υπουργών της Ε.Ε, λαμβάνοντας τη μορφή Ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Συγκεκριμένα, οι τρεις αυτές συμφωνίες/ νομοθεσίες, αφορούν τη γονική άδεια, τη μερική απασχόληση και τα συμβόλαια καθορισμένου χρόνου (τακτής προθεσμίας).

 

Παράλληλα, η ΣΕΣ δραστηριοποιεί τις οργανώσεις μέλη της, τόσο σε εθνικό όσο και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, έτσι ώστε να μπορεί να ασκεί πίεση και να επηρεάζει τις εξελίξεις προς την κατεύθυνση των συμφερόντων και των δικαιωμάτων των εργαζομένων και της κοινωνίας γενικότερα.

 

Το έργο της ΣΕΣ υποβοηθείται από τα διάφορα Τμήματα που ασχολούνται με θέματα έρευνας, κατάρτισης και επιμόρφωσης, ασφάλειας και υγείας, γυναικών και νεολαίας, σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοποίησης που αφορά μεταξύ άλλων, την οικονομική και την κοινωνική πολιτική, καθώς και την πολιτική απασχόλησης, τις εργασιακές σχέσεις και τον κοινωνικό διάλογο, την ισότητα και την κατάργηση κάθε μορφής διάκρισης στην εργασία και στην κοινωνία ευρύτερα, την πληροφόρηση και διαβούλευση, την κοινωνική ενσωμάτωση και το μέλλον της Ευρώπης.

 

Τέλος, θα ήταν ίσως σημαντικό να αναφερθεί πως η ΣΕΣ δίνει τεράστια σημασία στην ενημέρωση των μελών της και στη δημιουργία αμφίδρομου προβληματισμού και παραγωγής σκέψης, διοργανώνοντας πληθώρα σεμιναρίων σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, στα οποία μπορούν να συμμετέχουν εκπρόσωποι των οργανώσεων μελών της.

 

Εν κατακλείδι, θα πρέπει να τονιστεί η σημασία της συλλογικής συνδικαλιστικής δράσης σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς οι ραγδαίες εξελίξεις επηρεάζουν όλους τους πολίτες της Ένωσης. Είναι γι' αυτό που ο ρόλος της ΣΕΣ παραμένει σημαντικός και επιβεβλημένος έτσι ώστε να νοιώθουμε ως εργαζόμενοι πως η φωνή μας ενώνεται μέσα από τις δομές της με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους, στηρίζοντας και συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας πιο κοινωνικής και φιλικής προς τον πολίτη Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

I.vi Νεολαία ΣΕΚ

 

Το να απευθύνεται κάποιος σε νέους, ανεξαρτήτως ηλικίας, είναι σαν να απευθύνεται στο μέλλον - είναι ουσιαστικά σαν να κοιτάζει το ίδιο το μέλλον στα μάτια. Κι' είναι αυτή η ειλικρινής σχέση που δημιουργεί κανείς με τη νεολαία που ανοίγει τους δρόμους για νέες δημιουργίες και κατακτήσεις, έτσι ακριβώς όπως επιβάλλει η σύγχρονη κοινωνία με τις προκλήσεις, τα προβλήματα, αλλά και τις προοπτικές που δημιουργεί.

 

Η νεολαία δεν αποτελεί μια αφηρημένη και αόριστη έννοια. Τουναντίον θα έλεγα ότι, οι νέοι είναι αυτοί που σε μεγάλο βαθμό και σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν προδιαγράψει την εξελικτική πορεία της ιστορίας των εθνών και των ανθρώπων.

 

Είναι σημαντικό να τονίσουμε την προσπάθεια που γίνεται από τη Νεολαία της ΣΕΚ  για προσέγγιση και δραστηριοποίηση των άμισθων συνδικαλιστικών στελεχών. Μια προσπάθεια μέσα από την οποία  εμπλέκεται η βάση της ΣΕΚ και τα μέλη που εκπροσωπούν καθημερινά το κίνημά μας στους χώρους εργασίας.

 

Το Τμήμα Εργαζόμενης Νεολαίας της ΣΕΚ συνεχίζει να στηρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλονται σε όλα τα επίπεδα οργάνωσης και δραστηριοποίησης, έτσι ώστε να μπορέσουμε  να επιτύχουμε τους στόχους και οραματισμούς μας, προσεγγίζοντας με επιτυχία τις προκλήσεις που βρίσκονται μπροστά μας και συμβάλλοντας ως εργαζόμενη νεολαία στην επίτευξη των εργατικών, κοινωνικών  και εθνικών στόχων της ΣΕΚ.

 

Όπως είναι ήδη γνωστό, το Τμήμα Εργαζόμενης Νεολαίας της ΣΕΚ έχει ως στόχο του την προώθηση και επίλυση των προβλημάτων που απασχολούν τους εργαζόμενους νέους. Μέσα από τις διάφορες εκδηλώσεις και δραστηριότητες του Τμήματος, τόσο στην Κύπρο (το Τμήμα δραστηριοποιείται με τμήματα νεολαίας σε όλες τις επαρχίες) όσο και στο εξωτερικό (το Τμήμα συμμετέχει ενεργά στα σώματα και στις δραστηριότητες της Νεολαίας της ΣΕΣ), γίνεται προσπάθεια για ανάπτυξη της συνεργασίας και της αλληλεγγύης ανάμεσα στους νέους, στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πιο ομαλή ένταξη και δραστηριοποίησή τους τόσο στην αγορά εργασίας όσο και στο κοινωνικό σύνολο  ευρύτερα.

 

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, χρειάζεται να δουλέψουμε ακόμα πιο έντονα για να δημιουργηθούν οι συνθήκες και οι προϋποθέσεις εκείνες που θα προωθήσουν και αναβαθμίσουν το επίπεδο του επαγγελματικού προσανατολισμού, θα ενισχύσουν την πρόσβαση στην εργασία και θα αναπτύξουν και επεκτείνουν ακόμα περισσότερο το θεσμό της επαγγελματικής κατάρτισης για διευκόλυνση της ένταξης και επανένταξης των νέων στην αγορά εργασίας.

 

Επιπρόσθετα θα πρέπει να ασκήσουμε μεγαλύτερη πίεση στους αρμόδιους φορείς σχετικά με το θέμα της ανεξέλεγκτης πλέον εργοδότησης νόμιμων και παράνομων ξένων εργατών, όπως επίσης και της συγκαλυμμένης υπό το φοιτητικό μανδύα εισαγωγής φτηνών εργατικών χεριών, καθώς η διαιώνιση τέτοιων φαινομένων δημιουργεί αρνητικές προεκτάσεις για τους νέους σε σχέση με την απασχόλησή τους.

 

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι και κυρίως οι νέοι στην Ευρώπη σήμερα, είναι οι διάφορες μορφές επισφαλούς εργοδότησης. Η εργοδότηση αυτή χαρακτηρίζεται από την αστάθεια και την έλλειψη συνδικαλιστικών και εργατικών δικαιωμάτων. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρονται οι εργαζόμενοι αυτοί, αποτελούν το εργατικό δυναμικό στη λογική του «κλήνεξ»- τους χρησιμοποιούμε και μετά τους πετάμε όταν δεν τους χρειαζόμαστε.

 

Σε αυτή τη λογική και μπροστά σε αυτή την πρόκληση, επιβάλλεται όπως αντιδράσουμε και λειτουργήσουμε καταλυτικά, έτσι ώστε να πετύχουμε την κατοχύρωση της αξιοπρέπειας και του σεβασμού των εργαζομένων στο χώρο εργασίας τους. Το συνδικαλιστικό κίνημα θα πρέπει να αποτελέσει μέρος της λύσης και όχι του προβλήματος, αναβαθμίζοντας έτσι και τον ρόλο αλλά και την επιρροή μας στην κοινωνία . 

 

Παράλληλα, θα πρέπει να εντείνουμε τις προσπάθειές μας για θετική προδιάθεση των νέων ως προς τη ΣΕΚ και το Τμήμα Νεολαίας ειδικότερα, έτσι ώστε αφενός μεν να ενδυναμώσουμε το Τμήμα και το Κίνημά μας αριθμητικά και αφετέρου να μπορούμε πιο εύκολα και αποτελεσματικά να διοχετεύουμε τα μηνύματά μας στην κοινωνία σε όλα τα επίπεδα.

 

Οι νέοι σήμερα διεκδικούμε το δικαίωμα της συμμετοχής στη λήψη των αποφάσεων, μια διεκδίκηση που παίρνει πανευρωπαϊκή διάσταση μέσα και από το Λευκό Βιβλίο της Ε.Ε για τη νεολαία. Διεκδικούμε παράλληλα το δικαίωμα στην πληροφόρηση στα θέματα που αφορούν και ενδιαφέρουν τους νέους, ενώ εντοπίζουμε την έλλειψη συγκροτημένης και επαρκούς ενημέρωσης στα θέματα που αφορούν την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε, μια αναγκαιότητα επιβεβλημένη για την όσο το δυνατό πιο ομαλή μετάβασή μας στα νέα δεδομένα. 

 

Σε μια εποχή όπου οι αξίες και οι θεσμοί καταπατούνται υποβαθμιζόμενοι και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια τίθεται σε δευτερεύουσα μοίρα, εμείς οφείλουμε να υψώσουμε το ανάστημά μας και να δώσουμε το δικό μας αγώνα για εθνική, κοινωνική και εργασιακή αναδίπλωση. 

 

Σύμφωνα με τον σοφό Κλεόβουλο, «η νεολαία σε όλα έχει επίδοση». Είναι στο χέρι μας λοιπόν να το επαληθεύσουμε για ακόμα μία φορά, έτσι ώστε να μπορέσουμε να αρθούμε στο ύψος των περιστάσεων, ατενίζοντας με αισιοδοξία το μέλλον, το οποίο σε τελική ανάλυση εμείς θα κλιθούμε να δημιουργήσουμε. Ελευθερία, Ισότης, Δικαιοσύνη είναι τα διαχρονικά σύμβολα και οι επιδιώξεις της ΣΕΚ, για τα οποία θα αγωνιστούμε ως νέοι και ωραίοι Έλληνες.

Η Νεολαία της ΣΕΚ στηρίζει τα δικαιώματα των νέων εργαζομένων και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη εμπλοκή τους στις εξελίξεις που παρατηρούνται να επισυμβαίνουν με ραγδαίους ρυθμούς, τόσο στον τόπο μας όσο και στην ίδια την Ε.Ε. Στόχοι που για να μπορέσουν να υλοποιηθούν πλήρως, θα χρειαστεί σίγουρα τη συμμετοχή και τη συμβολή όσο το δυνατό περισσότερων νέων, έτσι ώστε το αποτέλεσμα να είναι παράγωγο συλλογικής δουλειάς και κοινού οραματισμού.

                                                     

Είναι επαναλαμβανόμενα επιβεβαιωμένο, ότι τα δεδομένα και τα προβλήματα που δημιουργούνται στην αγορά εργασίας και η απομάκρυνση των νέων από τον συνδικαλισμό αλλά και από τα υπόλοιπα οργανωμένα σύνολα, κάνουν την ανάγκη για  ουσιαστική παρουσία της συνδικαλιστικής νεολαίας να είναι πιο επιβεβλημένη και την αναβάθμιση του ρόλου και της σημασίας της, ίσως μια πιο επιτακτική αναγκαιότητα.

 

Στο παρών εγχειρίδιο, θα ήταν χρήσιμο ίσως, να προσεγγίσουμε το θέμα της σχέσης που θα πρέπει να αναπτυχθεί ανάμεσα στους νέους εργαζόμενους και τις συνδικαλιστικές νεολαίες, όπως επίσης και στους τρόπους επικοινωνίας, προσέγγισης και ενθάρρυνσης της συμμετοχής τους, με απώτερο στόχο τη δημιουργία μιας σωστής, αμφίδρομης και εποικοδομητικής σχέσης.

 

Αν κάνουμε μια στατιστική ανάλυση των στοιχείων που υπάρχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως επίσης και των εκτιμήσεων που έχουμε στη διάθεσή μας μέσα και από την πρακτική εμπειρία για την ισχύουσα κατάσταση στην Κύπρο, θα παρατηρήσουμε ότι ένα σημαντικό ποσοστό τόσο των νεοεισερχομένων στην αγορά εργασίας, όσο και των νέων εργαζομένων γενικότερα, παραμένουν είτε ανοργάνωτοι, είτε μακριά από τη συμμετοχή τους στη συνδικαλιστική δραστηριοποίηση. Παράλληλα, ένα επίσης μη αμελητέο ποσοστό, παρουσιάζει είτε άγνοια είτε μη ολοκληρωμένη αντίληψη ως προς τους λόγους για τους οποίους έχει αποφασίσει να αποτελεί μέλος κάποιας συνδικαλιστικής οργάνωσης.

 

Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι, με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας που διεξήγαγε το Τμήμα Νεολαίας της ΣΕΚ, μόλις ένα ποσοστό της τάξης του 50% των νέων συμμετέχει στις συνδικαλιστικές οργανώσεις, ποσοστό πολύ πιο κάτω από τη συνδικαλιστική πυκνότητα στην Κύπρο, ενώ είναι επίσης ενδεικτικό το στοιχείο ότι το 68% των νέων εργαζομένων παραμένει χωρίς κατάρτιση.

 

Ενώ το συνδικαλιστικό κίνημα, τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Κύπρο καταβάλλει μεγάλη προσπάθεια έτσι ώστε να αυξηθεί η επιρροή του στις αλλαγές που επισυμβαίνουν στην παγκόσμια οικονομία και να τεθούν οι σωστές βάσεις για περισσότερη κοινωνική παρέμβαση με στόχο το μέλλον, παρατηρείται δυστυχώς μια μείωση τόσο στο ποσοστό συνδικαλιστικής οργάνωσης των νέων, όσο και στον αριθμό των νέων που αναλαμβάνουν συνδικαλιστική πρωτοβουλία ως τοπικοί επίτροποι και γενικά ως συνδικαλιστικοί εκπρόσωποι στο χώρο εργασίας.

 

Μήπως οι πιο πάνω παρατηρήσεις προκύπτουν ως αποτέλεσμα της ανόδου του μορφωτικού επιπέδου των νέων και της ανάγκης διαφοροποίησης του τρόπου προσέγγισής τους; Μήπως ίσως, η μορφή των εργασιακών σχέσεων σε πολλές περιπτώσεις και οι διαφοροποιήσεις που παρατηρούνται στην αγορά εργασίας να αποτελούν αποτρεπτικούς παράγοντες σε σχέση με τη συνδικαλιστική διάθεση του νέου εργαζόμενου;

 

Ανεξάρτητα από τις υποθετικές προσεγγίσεις και τον προβληματισμό που χρειάζεται να γίνεται έτσι ώστε να μας οδηγεί στην παραγωγή σκέψης και στη χάραξη πολιτικής, τα πιο πάνω στοιχεία καταδεικνύουν την ανάγκη για μεγαλύτερη και πιο συγκροτημένη προσέγγιση κυρίως των νέων εργαζομένων, έτσι ώστε να ενημερωθούν σωστά για την πραγματική διάσταση του ρόλου του συνδικαλιστικού κινήματος. Με τον τρόπο αυτό, θα δημιουργήσουν συνειδητά και τεκμηριωμένα θετική προδιάθεση για τον συνδικαλισμό, με ταυτόχρονη αντίληψη του ρόλου και του έργου των συνδικάτων, η οποία θα τους δημιουργήσει εξελικτικά, συνδικαλιστική συνείδηση.

 

Σε μια εποχή όπου επιζητείται η εξειδίκευση και η τεκμηρίωση, ως αντιστάθμισμα της άγνοιας και του προκατειλημμένου προβληματισμού, είμαστε υποχρεωμένοι να προσεγγίσουμε τους νέους μιλώντας με τη δική τους γλώσσα και δίνοντας τους εκείνα τα κίνητρα και τις προκλήσεις που θα τους οδηγήσουν και θα τους φέρουν πιο κοντά στο συνδικαλισμό.

 

Μέσα σε αυτό το πνεύμα, το συνδικαλιστικό κίνημα, λαμβάνοντας υπόψη του και αξιοποιώντας τις εμπειρίες, τους προβληματισμούς αλλά και τις εισηγήσεις τόσο των νέων εργαζομένων στην Κύπρο, όσο και στο εξωτερικό, θα πρέπει να κατευθύνει τις προτεραιότητές του προς τη νεολαία, έτσι ώστε να δημιουργηθεί μια νέα προοπτική με στόχο το μέλλον.

 

Με αυτή τη λογική, οι πιο κάτω εισηγήσεις μπορούν να επεξεργαστούν ανάλογα, έτσι ώστε να τεθεί ένα συγκεκριμένο πλαίσιο δράσης:

 

• Θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην επιμόρφωση και ενημέρωση των νέων, έτσι ώστε να ξεφύγουν από τη λογική της ατομικότητας, υιοθετώντας αυτή της ομαδικότητας. Παράλληλα θα πρέπει να γίνει προσπάθεια αναβάθμισης της επαγγελματικής συνείδησης των νέων έτσι ώστε να αντιμετωπίζουν την εργασία τους μέσα από το φακό της μονιμότητας υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι υπάρχουν και οι απαιτούμενες συνθήκες εργασίας.

 

• Είναι σημαντικό όπως η εικόνα του συνδικαλιστικού κινήματος γίνει πιο φιλική προς τους νέους, υιοθετώντας ένα νέο πρόσωπο και λόγο, έτσι ώστε να ταυτίζονται πιο εύκολα και άμεσα με αυτό.

 

• Οι νέοι εργαζόμενοι, ιδιαίτερα όσοι απασχολούνται σε συνθήκες επισφαλούς εργοδότησης, χρειάζεται να νοιώσουν μια πιο διεκδικητική παρουσία του συνδικαλιστικού κινήματος, τόσο στο χώρο εργασίας όσο και ευρύτερα.

 

• Να δημιουργηθούν περισσότερες προϋποθέσεις για μεγαλύτερη εμπλοκή των νέων στις συνδικαλιστικές διαδικασίες, μέσα και από την υιοθέτηση μιας νέας ατζέντας που να καλύπτει σε πιο μεγάλο βαθμό τις ανάγκες και τις προτεραιότητες των νέων, δίνοντας παράλληλα κίνητρα προς τους νέους για συνδικαλιστική εγγραφή και δραστηριοποίησή τους.

 

• Η έγκαιρη και σωστή αξιοποίηση των ευκαιριών που παρέχει η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και η παροχή ευκαιριών συμμετοχής των νέων σε Ευρωπαϊκά προγράμματα και δραστηριότητες, θα αποτελέσει ένα ακόμη κίνητρο για μεγαλύτερη εμπλοκή των νέων στο συνδικαλισμό.

 

Εν κατακλείδι, θα ήταν καλό ίσως να υπενθυμίσουμε ότι μαγικές φόρμουλες δεν υπάρχουν. Αυτή που πάντοτε βρίσκεται διαθέσιμη μπροστά μας είναι η προοπτική, νοουμένου ότι θα μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες που μας παρουσιάζονται μέσα από τη λογική της θετικής προσέγγισης των προκλήσεων.

 

Σε μια περίοδο όπου η Κύπρος βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο και που η ίδια η Ε.Ε θέτει τις βάσεις για την οικοδόμηση του μέλλοντός της, το συνδικαλιστικό κίνημα με την πρωτοπορία της ΣΕΚ και της Νεολαίας της, μπορεί να καταρρεύσει τους μύθους που προσπαθούν διάφοροι να δημιουργήσουν εξυπηρετώντας αλλότρια συμφέροντα και να αναπτύξει ακόμη περισσότερο τη συνδικαλιστική δυναμική, προσεγγίζοντας και αξιοποιώντας σωστά το νέο σε ηλικία ανθρώπινο δυναμικό. Μέσα από αυτή την προσέγγιση, θα μπορέσουν να σταλούν τα απαιτούμενα μηνύματα για ανανέωση, προοπτική και σταθερή πορεία προς το μέλλον.

 

I.vii Νεολαία ΣΕΣ (ETUC-Youth)

 

Η Νεολαία της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων-ΣΕΣ, αποτελεί τον εκπρόσωπο των νέων εργαζομένων σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Στόχος της, όπως βέβαια και κάθε  οργάνωσης νεολαίας, είναι η επιρροή στο έργο της ΣΕΣ με τρόπο που να λαμβάνονται υπόψη και να προωθούνται οι θέσεις και ο ρόλος των νέων εργαζομένων μέσα από τις αποφάσεις και τις πολιτικές της.

 

Η Νεολαία της ΣΕΣ, διοργανώνει σε τακτά διαστήματα διάφορες δραστηριότητες, έτσι ώστε να μπορεί να εμπλέκει τα μέλη της αφενός και αφετέρου να δημιουργεί τις δυνατότητες και τις προοπτικές επεξεργασίας διαφόρων θεμάτων με στόχο τον καταρτισμό συγκεκριμένης πολιτικής για τη νεολαία σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.

 

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η Νεολαία της ΣΕΚ παρουσιάζει έντονη δραστηριοποίηση στα σώματα λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Νεολαίας, με συμμετοχή της τόσο στην Επιτροπή και στο Προεδρείο, όσο και στις διάφορες δραστηριότητές της (σεμινάρια, εκστρατείες κλπ).

 

Όπως η ΣΕΣ, έτσι και η Νεολαία της λειτουργεί καταλυτικά στη δημιουργία ενιαίας έκφρασης των θέσεων και διεκδικήσεων των νέων εργαζομένων, ενδυναμώνοντας το βαθμό της αλληλεγγύης και της αποτελεσματικότητας των συνδικαλιστικών οργανώσεων.

 

 

ΙΙ. Ευρωπαϊκή Ένωση

 

Ένα στοιχείο το οποίο καθορίζει πλέον την πορεία των πραγμάτων στην Κύπρο, αποτελεί η ένταξή μας στη διευρυμένη οικογένεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ένταξη αυτή, όπως ήδη έχει αναφερθεί θέτει πολλές υποχρεώσεις, καθορίζοντας ταυτόχρονα και πολλά δικαιώματα, σε ότι αφορά το Κράτος, τους διάφορους φορείς και σώματα, τα οργανωμένα σύνολα, τους κοινωνικούς εταίρους και φυσικά τους ίδιους τους πολίτες, σε μια προσπάθεια μεγαλύτερης εμπλοκής της κοινωνίας των πολιτών στις διαδικασίες ενημέρωσης, συμμετοχής και λήψης απόφασης.

 

Για να μπορέσουμε να εκτιμήσουμε καλύτερα την εξέλιξη αυτή, να προβληματιστούμε ως προς τις προοπτικές βελτίωσης πολλών πραγμάτων, να αξιώσουμε περισσότερη και ουσιαστικότερη εφαρμογή των δεσμεύσεων και δικαιωμάτων μας, είναι σημαντικό όπως ενημερωθούμε και γνωρίσουμε την ίδια την Ε.Ε ως προς το τι αποτελεί, τι πρεσβεύει και πως λειτουργεί.

 

ΙΙ.i Γενική ανασκόπηση 

 

Η Ε.Ε αποτελεί μια ομάδα κρατών τα οποία λειτουργούν σε δημοκρατικές βάσεις, έχοντας θέσει ως βασικές προτεραιότητές τους,  την υπεράσπιση και προώθηση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη σταθερότητα, την ειρήνη και την αειφόρο ανάπτυξη. Παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή διεύρυνση και εμβάθυνση με στόχο τη μελλοντική ολοκλήρωση, δημιουργεί συνθήκες αλλά και υποχρεώσεις αλληλοεξάρτισης ανάμεσα στα κράτη μέλη, εντούτοις είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι διατηρείται ταυτόχρονα η γλωσσική, πολιτιστική και όποια άλλη ιδιαιτερότητα του κάθε κράτους ξεχωριστά, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή την ημερομηνία ένταξής του στην  Ε.Ε.  

 

Η Ευρώπη αποτελεί μια Ήπειρο η οποία παρουσιάζει πολλές διαφορετικές παραδόσεις και γλώσσες, διατηρώντας όμως κοινές βασικές αξίες ανάμεσα στους λαούς της. Μέσα από αυτό το δεδομένο, η Ε.Ε προωθεί την ανάδειξη αυτών των ιδιαιτεροτήτων, στη λογική του ισότιμου σεβασμού όλων των μελών της. Θα ήταν σημαντικό να αναφερθεί ως απόδειξη αυτής της ομοιόμορφης συμμετοχής, το γεγονός ότι η Κύπρος συμμετέχει στην Ε.Ε με ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις με τα υπόλοιπα 24 κράτη μέλη της Ένωσης.

 

Η Ε.Ε αρχίζει να παρουσιάζει την ιστορική της διαδρομή μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και την ανάγκη των λαών της Ευρώπης για κατοχύρωση της ειρήνης μέσα από μια ευρύτερη συνεργασία ανάμεσα στα Ευρωπαϊκά κράτη. Έτσι, το 1950 αρχίζουν να γίνονται πιο συγκεκριμένα βήματα και προτάσεις, ως προς την προβαλλόμενη συνεργασία, με την πρόταση των Ρόμπερτ Σούμαν και Ζαν Μονέ για την ιδέα της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ξεκινώντας από τους τομείς του άνθρακα και του χάλυβα οι οποίοι την εποχή εκείνη διαδραμάτιζαν σημαντικό ρόλο στις Ευρωπαϊκές οικονομίες αλλά και στη στρατιωτική και όχι μόνο βιομηχανία.

 

Οι όποιες προσπάθειες για πολιτική και αμυντική ενοποίηση εκείνη την περίοδο, έπεσαν στο κενό καθώς οι συνθήκες δεν ήταν ακόμα ώριμες για ένα τέτοιο εγχείρημα. Έτσι, αποφασίστηκε η τροχιοδρόμηση της οικονομικής συνεργασίας, με την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (ΕΟΚ) το 1957, μια συνθήκη η οποία τέθηκε σε εφαρμογή το 1958. Από τότε και έπειτα, ακολουθήθηκε μια πορεία συνεχούς διεύρυνσης και εμβάθυνσης της ίδιας της Κοινότητας και των δομών της, με αποκορύφωμα ίσως τη συνθήκη του Μάαστριχτ η οποία υπογράφηκε το 1992 και τέθηκε σε ισχύ το 1993, δημιουργώντας την Ε.Ε και εισάγοντας νέες μορφές συνεργασίας και ανάπτυξης.

 

Μέσα από αυτή τη συνθήκη, δημιουργήθηκε μια νέα δομή βασισμένη σε τρεις πυλώνες πολιτικής και οικονομικής συνεργασίας και ανάπτυξης, σε ότι αφορά τον κοινοτικό τομέα, την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας και την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις.

 

Η πορεία αυτή υποβοήθησε στην επίτευξη της οικονομικής ολοκλήρωσης με την εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος (Ευρώ) το 2002, στις 12 από τις τότε 15 χώρες μέλη, ενώ σύντομα αναμένεται η υιοθέτηση του Ευρώ από τις νεοενταχθείσες χώρες μέλη. Μία άλλη σημαντική εξέλιξη η οποία βρίσκεται όμως υπό διαδικασία επικύρωσης από όλα τα κράτη μέλη, είναι το προτεινόμενο σύνταγμα για την Ευρώπη, το οποίο παρά το γεγονός ότι δεν παρουσιάζει το ιδανικότερο δυνατό κείμενο, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μια θετική εξέλιξη στην οποία θα μπορέσει να στηριχθεί μια μελλοντική ενδεχόμενη πολιτική ενοποίηση και το οποίο θα δώσει την ευκαιρία για τη συνέχιση της θετικής πορείας της Ένωσης, καθώς και τη δυνατότητα περισσότερης βελτίωσής του στο μέλλον.

 

Οι στόχοι που τίθενται από την Ε.Ε έχουν ως προτεραιότητά τους τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών, με τη δημιουργία της ενιαίας Ευρωπαϊκής αγοράς, την εισαγωγή του Ευρώ και την παράλληλη ενίσχυση της προσπάθειας για καταστολή του οργανωμένου εγκλήματος.

 

Παρά το γεγονός ότι αρχικά η Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αφορούσε κυρίως θέματα εμπορίου και οικονομίας, τα θετικά βήματα ανάπτυξής της, την βοήθησαν έτσι ώστε να ασχολείται με ένα ευρύ φάσμα θεμάτων τα οποία σχετίζονται και επηρεάζουν την καθημερινή ζωή του Ευρωπαίου πολίτη, όπως είναι ενδεικτικά η γεωργία, η οικονομική και περιφερειακή ανάπτυξη, η απασχόληση, η κοινωνική πολιτική και η προώθηση της ισότητας, η προστασία του περιβάλλοντος, η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες και οι μεταφορές.

 

Χαρακτηριστική είναι η Διακήρυξη των Αθηνών το 2003 κατά την οποία υπογράφηκε η συνθήκη προσχώρησης των νέων κρατών, στην οποία αναφέρεται ότι η Ένωση αντιπροσωπεύει το κοινό εγχείρημα των κρατών μελών για να μοιραστούν το μέλλον τους ως κοινότητα αξιών. Η τοποθέτηση αυτή σε σχέση με την ευρύτερη ανάπτυξη της Ένωσης, παραπέμπει ουσιαστικά στον οραματισμό του Ζιαν Μονε για μια ένωση μεταξύ των ανθρώπων.

 

Βέβαια πολλά είναι αυτά που θα πρέπει να γίνουν ακόμα έτσι ώστε η Ε.Ε να επιβεβαιώσει τον ανθρωποκεντρικό και κοινωνικό της χαρακτήρα. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε όμως πως βρίσκεται σε μια πορεία εξέλιξης μέσα από την οποία χρειάζεται να γίνονται συμβιβασμοί και υποχωρήσεις από όλους τους εταίρους και όλες τις πλευρές, έτσι ώστε να μπορέσει να ολοκληρωθεί το οικοδόμημα αυτό με επιτυχία και με όσο το δυνατό λιγότερες απώλειες.

 

 

 

II.ii Τα κράτη μέλη

 

Η Ε.Ε αναπτύχθηκε και διευρύνθηκε μέσα από μια συνεχή πορεία και σε διάφορα χρονικά διαστήματα, ανάλογα με τις συνθήκες της δεδομένης στιγμής και σε συνάρτηση με τις διάφορες πολιτικές συγκυρίες και σε κάποιες περιπτώσεις λαμβάνοντας υπόψη τις σκοπιμότητες προώθησης συμφερόντων αλλά ταυτόχρονα και διατήρησης των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών ισορροπιών, τόσο στην ίδια την Ευρώπη όσο και ευρύτερα.

 

Η πρώτη ομάδα μελών της τότε ΕΟΚ, δημιουργήθηκε το 1958 αποτελούμενη από 6 χώρες οι οποίες θεωρούνται και τα ιδρυτικά μέλη της Ένωσης. Συγκεκριμένα, αναφερόμαστε στη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, το Βέλγιο, την Ολλανδία και το Λουξεμβούργο.

 

Η πρώτη διεύρυνση των κρατών μελών έγινε το 1973, αποτελούμενη από τη Δανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, ακολουθούμενη από την ένταξη της Ελλάδας το 1981. Στη συνέχεια η διεύρυνση συμπεριέλαβε την Ισπανία και την Πορτογαλία το 1986, ενώ ακολουθεί η ένταξη της Σουηδίας, της Φινλανδίας και της Αυστρίας το 1995.

 

Η μεγαλύτερη και πιο πρόσφατη διεύρυνση στην ιστορία της Ε.Ε, πραγματοποιήθηκε την 1^η Μαίου 2004, με την προσχώρηση της Κύπρου, της Μάλτας, της Εσθονίας, της Σλοβενίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Σλοβακίας, της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Ουγγαρίας και της Πολωνίας.

 

Τα επόμενα βήματα διεύρυνσης συμπεριλαμβάνουν τη Βουλγαρία και την Ρουμανία, ενώ στο μέλλον αναμένεται να εξεταστούν οι περιπτώσεις της Κροατίας και υπό πολλές προϋποθέσεις της Τουρκίας, ενώ στο απώτερο μέλλον δεν αποκλείεται να δούμε και άλλες χώρες να εκφράζουν ουσιαστικό ενδιαφέρον για ένταξή τους στην Ε.Ε.

 

Θα ήταν καλό να αναφερθεί ότι για να ενταχθεί ένα κράτος στην Ε.Ε, θα πρέπει να είναι δημοκρατικό, να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα καθώς και τα δικαιώματα των μειονοτήτων, να διαθέτει βιώσιμη και ανταγωνιστική σε επίπεδο Ένωσης οικονομία της αγοράς, καθώς και να μπορεί να ενσωματώσει τους Ευρωπαϊκούς νόμους στην εθνική του νομοθεσία.

 

ΙΙ.iii Θεσμικά Όργανα της Ε.Ε

 

Η Ε.Ε είναι ένας υπερεθνικός οργανισμός, ο οποίος αποτελείται από διάφορα θεσμικά όργανα, ενώ οι αποφάσεις της λαμβάνονται με διάφορες νομοθετικά ρυθμιζόμενες διαδικασίες, οι οποίες συναποτελούν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, ενώ για την έκδοση της κοινοτικής νομοθεσίας χρειάζεται ως επί τω πλείστων η συνεργασία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

Οι κανόνες και οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων στην Ε.Ε θεσπίζονται από τις Συνθήκες, ενώ υπάρχουν τρεις βασικές διαδικασίες θέσπισης νέων νόμων, αυτές της διαβούλευσης, της σύμφωνης γνώμης και της συναπόφασης.

 

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί το βασικό σώμα άμεσης αντιπροσώπευσης των Ευρωπαίων πολιτών καθώς εκλέγεται απευθείας από αυτούς, σε ταυτόχρονες εκλογές για όλα τα κράτη μέλη. Οι κύριες αρμοδιότητές του εμπίπτουν στη νομοθετική διαδικασία, όπως επίσης και σε θέματα προϋπολογισμού και ελέγχου. Το Κοινοβούλιο αποτελείται σήμερα από 732 συνολικά Ευρωβουλευτές, ενώ η Κύπρος έχει εκλέξει 6 αντιπροσώπους.

 

Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι το σώμα αντιπροσώπευσης των μεμονωμένων κρατών μελών, στο οποίο συμμετέχουν οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων, επικουρούμενοι από τους αντίστοιχους Υπουργούς Εξωτερικών και τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στο σώμα αυτό, (Σύνοδος Κορυφής), καθορίζονται οι γενικοί πολιτικοί προσανατολισμοί της Ένωσης.

 

Το Συμβούλιο Υπουργών αποτελείται από τους αρμόδιους Υπουργούς του κάθε κράτους μέλους, ανάλογα με το προς συζήτηση θέμα, ενώ κάθε κράτος ασκεί την προεδρία εκ  περιτροπής ανά εξάμηνο, με ισότιμο τρόπο. Το Συμβούλιο είναι αρμόδιο για ένα αριθμό σημαντικών θεμάτων και ασκεί εξουσία σε θέματα προϋπολογισμού από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ λαμβάνει επίσης αποφάσεις για θέματα εξωτερικής πολιτικής.

 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είναι ο μηχανισμός μέσα από τον οποίο προασπίζονται τα συμφέροντα της Ένωσης, προτείνοντας και εφαρμόζοντας νομοθεσία, προασπίζοντας τις Συνθήκες, καθώς επίσης υλοποιώντας τον κοινοτικό προϋπολογισμό και διαχειριζόμενη τα διάφορα  Ευρωπαϊκά προγράμματα.

 

Με πολύ απλά λόγια, τα προαναφερθείσα θεσμικά όργανα αποτελούν τους άξονες παραγωγής των πολιτικών και της νομοθεσίας (οδηγίες, κανονισμοί και αποφάσεις) που εφαρμόζονται στην Ε.Ε.

 

Παράλληλα, το Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων διασφαλίζει την ομοιόμορφη ερμηνεία, την αποτελεσματική εφαρμογή και τήρηση της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας, ενώ το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει και διασφαλίζει τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση των εσόδων και των δαπανών της Ε.Ε.

 

Επίσης, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αντικατοπτρίζει την κοινωνία των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, εκδίδοντας γνώμες για θέματα σχετικά με την οικονομική και την κοινωνική πολιτική. Επιπρόσθετα, η Επιτροπή των Περιφερειών εκπροσωπεί την τοπική αυτοδιοίκηση και την περιφερειακή διοίκηση, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα η οποία έχει την ευθύνη για την Ευρωπαϊκή νομισματική πολιτική, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων χρηματοδοτώντας τα επενδυτικά σχέδια της Ένωσης, ενώ τέλος ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής προστατεύει τους πολίτες αλλά και τους διάφορους οργανισμούς της Ένωσης σε θέματα κακής διοίκησης.

 

II.iv Η Ευρωπαϊκή διάσταση της νεολαίας

 

Η Νεολαία της ΣΕΚ, μέσα στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής της δραστηριοποίησης συμμετείχε πρόσφατα στο Συνδικαλιστικό Φόρουμ στο Παρίσι με θέμα «Η Ευρώπη είναι ανοικτή στον κόσμο», εκπροσωπώντας τη Νεολαία των Ευρωπαϊκών Συνδικάτων. Το Φόρουμ διοργάνωσε η Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ETUC) σε συνεργασία με τα Γαλλικά συνδικάτα μέλη της.

 

Στόχος του Φόρουμ, στο οποίο συμμετείχε η ηγεσία των Ευρωπαϊκών Συνδικάτων και της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ελευθέρων Εργατικών Συνδικάτων (ICFTU) καθώς και εκπρόσωποι των εθνικών συνομοσπονδιών, ήταν η συζήτηση θεμάτων που αφορούν και επηρεάζουν άμεσα τους εργαζόμενους και το συνδικαλιστικό κίνημα ευρύτερα, ενόψει και των αλλαγών που επέρχονται σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.

 

Η Νεολαία της ΣΕΚ, μέσα από την έντονη δραστηριοποίησή της σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και έχοντας εμπλακεί ενεργά στη συζήτηση για την ανάγκη εξεύρεσης τρόπων προσέγγισης των επερχόμενων αλλαγών, στέλνει το μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν αποτελεί ένα απομονωμένο οχυρό, αλλά αντίθετα είναι ανοικτή στον κόσμο έχοντας και μία παγκόσμια διάσταση και ρόλο να διαδραματίσει.

 

Παράλληλα, τονίζεται ότι τα Ευρωπαϊκά Συνδικάτα και οι οργανώσεις μέλη τους, έχουν άποψη και προτάσεις να θέσουν, στην προσπάθεια αναχαίτισης των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σήμερα, αποτελώντας σημαντικό εταίρο και παράγοντα στη μελλοντική εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

Μέσα στα πλαίσια αυτά, καθορίζονται οι βασικές και άμεσες προτεραιότητες δράσης, οι οποίες καταγράφονται ως εξής:

 

• Ανάπτυξη του κοινωνικού προσώπου της διευρυμένης και ενοποιημένης Ευρώπης

 

• Δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας, με τελικό στόχο τη δημιουργία συνθηκών πλήρους απασχόλησης

 

• Ενδυνάμωση της κοινωνικής δικαιοσύνης

 

• Προσέγγιση και αντιμετώπιση της παγκοσμιοποίησης, με τρόπο που να λειτουργεί θετικά προς τον άνθρωπο

 

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι η όλη συζήτηση σε επίπεδο Ευρωπαϊκών Συνδικάτων, σχετικά με τις αποφάσεις που αφορούν τη μελλοντική πορεία των εξελίξεων στην Ευρώπη, γίνονται με τη συμμετοχή και την ουσιαστική εμπλοκή των νέων, στέλλοντας το μήνυμα ότι το μέλλον σχεδιάζεται μαζί με αυτούς που θα το βιώσουν πιο άμεσα.

 

Ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζονται σήμερα, είναι αυτό της επισφαλούς εργοδότησης, το οποίο χαρακτηρίζει συνήθως τη μορφή εργασίας των νέων στην Ευρώπη, δημιουργώντας συνθήκες και δεδομένα ανασφάλειας, εκμετάλλευσης και άγχους, καθώς στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων δεν προσφέρεται οποιαδήποτε κατοχύρωση ή προστασία προς τους εργαζόμενους.

 

Τα χαρακτηριστικά της επισφαλούς εργοδότησης καταγράφονται συνήθως στις μορφές μερικής απασχόλησης, στα εστιατόρια ταχείας εξυπηρέτησης (fast food), στην εποχιακή εργασία, καθώς επίσης και στις άτυπες μορφές εργοδότησης γενικότερα.

 

Στις περιπτώσεις αυτές παρατηρείται η έλλειψη βασικών εργασιακών δικαιωμάτων και καταπάτηση της προσωπικής και επαγγελματικής αξιοπρέπειας και σεβασμού. Με αυτά τα δεδομένα, το συνδικαλιστικό κίνημα θα πρέπει να αγωνιστεί ακόμα πιο έντονα για κατοχύρωση ενός αξιοπρεπούς επιπέδου σε ότι αφορά τους κατώτατους μισθούς και τα γενικότερα ωφελήματα. Παράλληλα, οι εργαζόμενοι κάτω από αυτές τις συνθήκες εργοδότησης θα πρέπει να γνωρίσουν το ρόλο, τη δραστηριότητα και τις διεκδικήσεις των συνδικαλιστικών οργανώσεων και πάνω απ' όλα να νοιώσουν και να πιστέψουν ότι έχουν το δικαίωμα να προστατεύσουν και να υπερασπιστούν τους εαυτούς και τα δικαιώματά τους.

 

Είναι με βάση αυτά τα δεδομένα που η ουσιαστική παρουσία της συνδικαλιστικής νεολαίας γίνεται πιο επιβεβλημένη και η αναβάθμιση του ρόλου και της σημασίας της, ίσως μια πιο επιτακτική αναγκαιότητα. Η σχέση που θα πρέπει να αναπτυχθεί ανάμεσα στους νέους εργαζόμενους και στις συνδικαλιστικές νεολαίες, όπως επίσης και οι τρόποι επικοινωνίας, προσέγγισης και ενθάρρυνσης της συμμετοχής τους, θα πρέπει να απασχολήσει σοβαρά όλους μας.

 

Στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως, θα πρέπει να τονίσουμε ότι επιβάλλεται η όσο το δυνατό πιο στενή παρακολούθηση και εισηγητική παρέμβαση στον περαιτέρω σχεδιασμό, αλλά και στην εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Απασχόλησης και παράλληλα της Εθνικής Στρατηγικής Απασχόλησης, έτσι ώστε να ληφθούν πιο σοβαρά υπόψη τα προβλήματα των νέων εργαζόμενων.

 

Τέλος, θα πρέπει να ενδυναμωθεί η αριθμητική και ποιοτική παρουσία του συνδικαλιστικού κινήματος, να προωθηθεί η παροχή επαγγελματικής κατάρτισης με στόχο τη βελτίωση των δεξιοτήτων των εργαζομένων, να δημιουργηθούν συγκεκριμένες και σαφείς πολιτικές για τη νεολαία, όπως επίσης και συντονισμένη δράση για καταπολέμηση της επισφαλούς εργοδότησης, της διαφθοράς και της μαύρης αγοράς εργασίας, ενώ απαιτείται ταυτόχρονα και η αναγκαία νομοθετική ρύθμιση που θα κατοχυρώνει τις συλλογικές συμβάσεις και τα ωφελήματα των εργαζομένων. 

 

II.v Προγράμματα για νέους

 

Η Ε.Ε μέσα από τις διάφορες πολιτικές που εφαρμόζει, προωθεί τη συμμετοχή των νέων, την κινητικότητά τους, την εκπαίδευση και τη διά βίου μάθηση και κατάρτισή τους, μέσα από μία σειρά εξειδικευμένων προγραμμάτων.

 

Το Πρόγραμμα Νεολαίας της Ε.Ε για παράδειγμα, ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή συνεργασία ανάμεσα στους νέους ανθρώπους. Μέσα από το Πρόγραμμα, γίνονται ανταλλαγές νεολαίας, οι οποίες προσφέρουν τη δυνατότητα και την ευκαιρία σε νέους να γνωρίσουν και να προσεγγίσουν κοινά θέματα, ανταλλάσοντας διαφορετικές απόψεις και εμπειρίες.

 

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πιο κάτω ιστοσελίδες μέσα από τις οποίες μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να βρουν χρήσιμες πληροφορίες για τα διάφορα Ευρωπαϊκά προγράμματα:

 

• Πρόγραμμα δράσης για τη νεολαία 2000-2006

      (http://europa.eu.int/scadplus/leg/el/cha/cl 1603.htm)

 

• Πρόγραμμα εκπαίδευσης (Λεονάρντο)

      (http://www.europa.eu.int/comm/education/leonardo/leonardo2­_en.html)

                                                                          

• Πρόγραμμα εκπαίδευσης Σωκράτης

      (http://europa.eu.int/comm/education/programmes/socrates/socrates_el.html)

 

Μέσα από το Πρόγραμμα αυτό προωθείται η εκπαίδευση σε όλους τους τομείς και ενθαρρύνεται η έρευνα και η καινοτομία. Το Πρόγραμμα αυτό αποτελείται από οκτώ διαφορετικά μέρη:

 

1.      Comenius (σχολική εκπαίδευση)

2.      Erasmus (ανώτερη εκπαίδευση)

3.      Grundtvig (εκπαίδευση ενηλίκων)

4.      Lingua (εκμάθηση Ευρωπαϊκών γλωσσών)

5.      Minerva (πληροφόρηση και επικοινωνία για τις τεχνολογίες της εκπαίδευσης)

6.      Παρακολούθηση και καινοτομία των εκπαιδευτικών συστημάτων και πολιτικών

7.      Κοινή δράση με άλλα Ευρωπαϊκά προγράμματα

8.      Συνοδευτικά μέτρα, πχ διασκέψεις και συμπόσια

 

• Πρόγραμμα έρευνας

      (http://europa.eu.int/comm/research/fp6/index_el.html)

 

• Ευρωπαϊκή Πύλη για την Επαγγελματική Κινητικότητα

       (http://europa.eu.int/eures/index.jsp)

 

• Πληροφορίες για θέματα Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

       (http://europa.eu.int/pol/socio/index_el.htm)

 

II.vi Ευρωπαϊκό Σύνταγμα

 

Σε μια από τις μεταπτυχιακές μου μελέτες το 1996, είχα αναφέρει πως η κατάρρευση της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Κοινότητας (EDC) και της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας (EPC) το 1954, δεν ενταφίασε την προοπτική πολιτικής ενοποίησης της Ευρώπης, αλλά απλώς τη μετέθεσε σε κάποια άλλη χρονική στιγμή, όταν οι συνθήκες θα ήταν πιο ώριμες για κάτι τέτοιο.

 

Λίγα χρόνια πριν την κατάρρευση, το 1950 συγκεκριμένα, ένας από τους πατέρες της Ευρώπης ο Σούμαν, δήλωνε πολύ σωστά όπως αποδείχθηκε και στη συνέχεια, ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να ολοκληρωθεί αμέσως ή σύμφωνα με ένα και μοναδικό γενικό σχέδιο, αλλά θα οικοδομηθεί μέσα από συγκεκριμένα και σημαντικά επιτεύγματα τα οποία θα πρέπει πρώτα να δημιουργούν μια «de facto αλληλεγγύη».

 

Μέσα από αυτή τη λογική, η προσπάθεια για πολιτική ενοποίηση δεν εγκαταλείφθηκε αλλά αντίθετα προωθήθηκε προς την κατεύθυνση της οικονομικής ενοποίησης. Παράλληλα, η μέχρι σήμερα αδυναμία της Ε.Ε να λειτουργήσει με άμεσο και ενιαίο τρόπο στις διάφορες κρίσεις, είτε μέσα στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ηπείρου (Γιουγκοσλαβία, Αλβανία, Ίμια), είτε εκτός (Κόλπος, Φώκλαντ, Ιράκ), καταδεικνύει ότι μία ουσιαστική και αποτελεσματική Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (CFSP) θα μπορέσει να υπάρξει μόνο όταν και εφόσον δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την πολιτική ενοποίηση της Ε.Ε.

 

Σήμερα, η συζήτηση και η διάθεση που επιδεικνύεται για συνταγματική ρύθμιση της Ε.Ε δείχνει την πορεία που θα ακολουθηθεί στο μέλλον, όσο και αν τίποτα δεν θα πρέπει να θεωρείται στατικό και δεδομένο σε ότι αφορά την εξελικτική διαδρομή της Ε.Ε.

 

Το σχέδιο συντάγματος που αποτελεί τον προπομπό της Συνταγματικής Συνθήκης της Ευρώπης, θέτει τη βάση για περαιτέρω συζήτηση, με στόχο τη δημιουργία μιας «κοινής Ευρωπαϊκής πατρίδας». Μιας πατρίδας η οποία δεν θα μειώνει τη σημασία της εθνικής πατρίδας, της «μεγάλης Ελλάδας» όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωστής Στεφανόπουλος, όπως ακριβώς δεν θα μειώνει τη σημασία της Κυπριακής Δημοκρατίας ή οποιουδήποτε άλλου κράτους μέλους της Ε.Ε.

 

Με άλλα λόγια, το συγκεκριμένο σχέδιο αποτελεί τη βάση εκκίνησης για τη μελλοντική πολιτική ενοποίηση της Ε.Ε, μια εξέλιξη η οποία θα πρέπει να θεωρείται αναπόφευκτη μετά και την ολοκλήρωση της οικονομικής ενοποίησης. Σε αντίθετη περίπτωση, η Ε.Ε θα συναντήσει στο δρόμο της συμπληγάδες, χωρίς να είναι σίγουρο κατά πόσο θα μπορέσει να ακολουθήσει το παράδειγμα του Ιάσωνα και των Αργοναυτών.

 

Παρά το γεγονός ότι, η πρόταση δεν ανταποκρίνεται πλήρως στις συνδικαλιστικές προσδοκίες, καθώς το πολιτικό περιεχόμενο δεν είναι ιδιαίτερα ευνοϊκό, εντούτοις θα πρέπει να παρατηρήσουμε πως έχει γίνει μεγάλη πρόοδος σε σχέση με βασικά σημεία της συνδικαλιστικής ατζέντας. Βασικά θέματα της συνταγματικής συνθήκης, όπως για παράδειγμα αυτό της αναγνώρισης του ρόλου των κοινωνικών εταίρων, των αρχών της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ισότητας και της αλληλεγγύης, όπως επίσης και του στόχου της δημιουργίας συνθηκών πλήρους απασχόλησης και της αειφόρου ανάπτυξης, βρίσκονται σε συνταύτιση με τις συνδικαλιστικές θέσεις.

 

Αντίθετα, παρά το γεγονός ότι η ενσωμάτωση του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός, η συμπερίληψη όρων που επιδέχονται ερμηνεία, πιθανόν να μειώσει τα πρακτικά οφέλη προς τους εργαζόμενους και τους πολίτες γενικότερα. Ταυτόχρονα, η αποτυχία επίτευξης σημαντικής προόδου σε θέματα οικονομικής διακυβέρνησης και η επέκταση της ενισχυμένης πλειοψηφίας στη λήψη αποφάσεων, είναι μόνο μερικές από τις πτυχές που ενδεχομένως να επηρεάσουν αρνητικά την κοινωνική διάσταση του συντάγματος.

 

Σίγουρα, το σχέδιο συντάγματος παρουσιάζει πολλές ατέλειες και επιδέχεται πολλών βελτιωτικών εισηγήσεων. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο πρώην Γ.Γ της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ΣΕΣ) συν. Αιμίλιο Καπάλιο ο οποίος εκπροσώπησε τα Ευρωπαϊκά συνδικάτα στη Συντακτική Συνέλευση η οποία επεξεργάστηκε το όλο κείμενο της Συνθήκης, «τουλάχιστο σε σχέση με το κοινωνικό μέρος του Συντάγματος υπάρχει ακόμα πολύ δουλειά να γίνει». Βέβαια θα πρέπει να σημειωθεί πως το Σύνταγμα της Ευρώπης δεν αντικαθιστά τα εθνικά συντάγματα των κρατών μελών, αλλά καθορίζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορεί να ενεργεί η Ε.Ε.

 

Το Σύνταγμα της Ευρώπης διαιρείται σε τέσσερα μέρη, αυτό που ορίζει τις αξίες, τους στόχους, τις αρμοδιότητες, τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε, το δεύτερο που περιλαμβάνει τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, το τρίτο μέρος το οποίο περιγράφει τις πολιτικές και την εσωτερική και εξωτερική δράση καθώς και τη λειτουργία της Ένωσης και τέλος το τέταρτο στο οποίο περιέχονται γενικές και τελικές διατάξεις, όπως είναι οι διαδικασίες έγκρισης και αναθεώρησης του Συντάγματος.

 

Σε αυτό το στάδιο όμως και στα πλαίσια της παρούσας έκδοσης, δεν θα πρέπει να μείνουμε προσκολλημένοι στα σημεία του συντάγματος και στην υλοποίησή τους. Θα πρέπει αντίθετα να το αντιμετωπίσουμε ως μια καινούρια πρόκληση και προοπτική και ως ένα ακόμα βήμα προς τον μη αναστρέψιμο δρόμο της Ευρώπης που οδηγεί στην πολιτική ολοκλήρωση και ενοποίηση. Έτσι κι' αλλιώς, το προτεινόμενο Σύνταγμα (το οποίο έχει ήδη εγκριθεί από τους αρχηγούς των Ευρωπαϊκών κρατών) θα τεθεί προς έγκριση από όλα τα κράτη μέλη (σε κάποιες περιπτώσεις κατευθείαν από τον πολίτη και σε κάποιες άλλες έμμεσα μέσω των εθνικών κοινοβουλίων) χωρίς να είναι απόλυτα βέβαιη η καθολική αποδοχή του. Βέβαια είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η προοπτική που δημιουργεί είναι τεράστια, παρά τις αδυναμίες  που παρουσιάζει και ενδεχόμενη απόρριψή του πιθανόν να δημιουργήσει αμφιβολίες σε σχέση με την μελλοντική πορεία της Ε.Ε

 

III. Νομοθεσία (Εναρμονισμένη)

 

Είναι σημαντικό να αναφέρουμε πως η νομοθεσία που διέπει τις εργασιακές σχέσεις και την κοινωνική πολιτική της Ε.Ε, έχει βοηθήσει στην αναβάθμιση της Κυπριακής νομοθεσίας η οποία ομολογουμένως παρουσίαζε πολλά κενά και ελλείψεις. Πάγια πολιτική και διεκδίκηση της ΣΕΚ είναι η νομοθετική ρύθμιση των βασικών προνοιών των συλλογικών συμβάσεων, οι οποίες αποτελούν συμφωνία κυριών, έτσι ώστε να κατοχυρώνεται σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό η εφαρμογή τους. Μια τέτοια εξέλιξη θα εμπλουτίσει ακόμα περισσότερο την Κυπριακή νομοθεσία, παρέχοντας περισσότερη κάλυψη και κατοχύρωση στους εργαζόμενους.

 

Για τους σκοπούς του παρόντος εγχειριδίου, έχουν επιλεγεί δώδεκα νομοθεσίες οι οποίες αφορούν άμεσα ή και έμμεσα τους νέους εργαζόμενους, ως ενδεικτικά παραδείγματα της υφιστάμενης νομοθετικής αναβάθμισης.

 

III.i Ο περί προστασίας των νέων κατά την απασχόληση Νόμος του  2001 (Ν.48(I)/2001)

 

Ο Νόμος αυτός καλύπτει την απασχόληση νέων από κάθε εργοδότη και καθορίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τόσο του εργοδοτούμενου όσο και του εργοδότη. Σε γενικές γραμμές, κάθε εργοδότης πρέπει να λαμβάνει και έχει την υποχρέωση να λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια και η υγεία στην εργασία, καθώς και να κατοχυρώνεται η ανάπτυξή τους.

 

III.ii Ο περί του αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη του 1996 (Κυρωτικός) Νόμος του 2000 (Ν.27(ΙΙΙ)/2000)

 

Στο Νόμο αυτό, καταγράφονται 31 ʼρθρα στα οποία αναφέρονται συγκεκριμένα βασικά δικαιώματα των εργαζομένων. Ως πιο ενδεικτικά, παρουσιάζονται τα πιο κάτω σημεία:

 

• Κάθε πρόσωπο θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να εξασφαλίζει τη διαβίωσή του με εργασία που αναλαμβάνει ελεύθερα.

 

• Όλοι οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα σε δίκαιους όρους εργασίας

 

• Όλοι οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα σε ασφαλείς και  υγιεινές συνθήκες εργασίας.

 

• Όλοι οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα σε δίκαιη αμοιβή, που να εξασφαλίζει σ' αυτούς και τις οικογένειές τους ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο.

 

• Όλοι οι εργαζόμενοι και οι εργοδότες έχουν δικαίωμα να συνεταιρίζονται ελεύθερα στα πλαίσια εθνικών ή διεθνών οργανώσεων, για την προστασία των οικονομικών και κοινωνικών συμφερόντων τους.

 

• Όλοι οι εργαζόμενοι και οι εργοδότες έχουν δικαίωμα για συλλογικές διαπραγματεύσεις.

 

• Όλες οι εργαζόμενες γυναίκες, σε περίπτωση μητρότητας έχουν δικαίωμα για ειδική προστασία.

 

• Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα για κατάλληλα μέσα επαγγελματικής κατάρτισης.

 

• Όλοι οι εργαζόμενοι και τα εξαρτώμενα μέλη της οικογένειάς τους έχουν δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλεια.

 

• ʼτομα με ειδικές ανάγκες έχουν δικαίωμα για αυτονομία, κοινωνική ένταξη και συμμετοχή στη ζωή της κοινότητας.

 

• Τα παιδιά και τα νεαρά άτομα έχουν δικαίωμα για κατάλληλη κοινωνική, νομική και οικονομική προστασία.

 

• Όλοι οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα σε ίσες ευκαιρίες και ίση μεταχείριση σε θέματα απασχόλησης και επαγγέλματος, χωρίς διάκριση που να βασίζεται στο φύλο.

 

• Οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα να ενημερώνονται και να διαβουλεύονται στο επίπεδο της επιχείρησης.

 

• Οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα να συμμετέχουν στον καθορισμό και στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και του εργασιακού περιβάλλοντος στην επιχείρηση.

 

• Όλοι οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα για αξιοπρέπεια στην εργασία.

 

• Όλα τα πρόσωπα με οικογενειακές υποχρεώσεις που εργάζονται ή επιθυμούν να εργαστούν, έχουν δικαίωμα να απασχολούνται χωρίς διάκριση και χωρίς, κατά το δυνατόν, η εργασία τους να συγκρούεται με τις οικογενειακές τους υποχρεώσεις.

 

• Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων στις επιχειρήσεις έχουν δικαίωμα για προστασία κατά επιβλαβών ενεργειών και για παροχή διευκολύνσεων για την εκπλήρωση των καθηκόντων τους.

 

• Όλοι οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα να ενημερώνονται και να διαβουλεύονται στις διαδικασίες συλλογικών απολύσεων.

 

III.iii Ο περί της προστασίας των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση     αφερεγγυότητας του εργοδότη Νόμος του 2001 (Ν.25(Ι)/2001)

 

Ο νόμος αυτός καλύπτει όλους τους εργοδοτούμενος εκτός από πρόσωπα που απασχολούνται από την Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας και πληρωμή δικαιούνται οι εργοδοτούμενοι των οποίων η απασχόληση τερματίστηκε λόγω του ότι ο εργοδότης τους έγινε αφερέγγυος και οι οποίοι απασχολήθηκαν για τουλάχιστον 26 συνεχείς εβδομάδες πριν την ημερομηνία επέλευσης της αφερεγγυότητας.

 

III.iv Ο περί γονικής άδειας και άδειας για λόγους ανωτέρας βίας Νόμος του 2002 (Ν.69(Ι)/2002)

 

Κάθε γονέας (πατέρας και μητέρα) ο οποίος έχει συμπληρώσει συνεχή απασχόληση έξι μηνών στον ίδιο εργοδότη, δικαιούται συνολική άδεια χωρίς απολαβές μέχρι 13 εβδομάδες ο καθένας με σκοπό τη φροντίδα κάθε παιδιού που γεννούν ή υιοθετούν.

 

Επίσης, κάθε εργοδοτούμενος δικαιούται μετά από αίτησή του που υποβάλλει στον εργοδότη το συντομότερο δυνατό, να παίρνει άδεια χωρίς αποδοχές, συνολικής διάρκειας επτά ημερών τον χρόνο για λόγους ανωτέρας βίας και οι οποίοι σχετίζονται με επείγοντα οικογενειακά προβλήματα υγείας, καθιστώντας την άμεση παρουσία του εργοδοτούμενου ως απαραίτητη.

 

III.v Ο περί εργοδοτουμένων με μερική απασχόληση (απαγόρευση δυσμενούς μεταχείρισης) Νόμος του 2002 (Ν.76(Ι)/2002)

 

Σκοπός του Νόμου είναι η εξάλειψη των διακρίσεων σε βάρος των εργοδοτουμένων με μερική απασχόληση, δίνοντας τους το δικαίωμα των ισότιμων όρων, συνθηκών απασχόλησης, ισότιμης μεταχείρισης και προστασίας με αυτή που παρέχεται στους συγκρίσιμους εργοδοτούμενος με πλήρη απασχόληση. Αυτά τα δικαιώματα συμπεριλαμβάνουν μεταξύ άλλων, το δικαίωμα της οργάνωσης, της συλλογικής διαπραγμάτευσης, όπως και τον μισθό και τα υπόλοιπα ωφελήματα.

 

III.vi Ο περί ενημέρωσης του εργοδοτούμενου από τον εργοδότη για τους όρους που διέπουν τη σύμβαση ή τη σχέση εργασίας Νόμος του 2000 (Ν.100(Ι)/2000)

 

Σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία, κάθε εργοδότης είναι υποχρεωμένος να γνωστοποιεί γραπτώς στον κάθε εργοδοτούμενό του τους βασικούς όρους της σύμβασης ή της σχέσης εργασίας.

 

III.vii Ο περί της οργάνωσης του χρόνου εργασίας Νόμος του 2002 (Ν.63(Ι)/2002)

 

Μέσα από το Νόμο αυτό καθορίζονται οι ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας όσον αφορά την οργάνωση του χρόνου εργασίας. Συγκεκριμένα και μεταξύ άλλων, καθορίζει την ελάχιστη ημερήσια ανάπαυση, την ελάχιστη εβδομαδιαία ανάπαυση, τη μέγιστη εβδομαδιαία διάρκεια εργασίας, τα προβλεπόμενα διαλείμματα, την ετήσια άδεια, καθώς και τις ειδικές πρόνοιες για εργαζόμενους νύχτα και για εργαζόμενους σε βάρδιες.

 

III.viii Ο περί ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στην απασχόληση και την επαγγελματική εκπαίδευση Νόμος του 2002 (Ν.205(Ι)/2002

 

Σκοπός του παρόντος Νόμου, είναι η εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε ότι αφορά την πρόσβασή τους σε επαγγελματικό προσανατολισμό, επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και τους όρους και τις συνθήκες παροχής τους.

 

 

III.ix Ο περί καταβολής ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για την ίδια εργασία ή για εργασία στην οποία αποδίδεται ίση αξία Νόμος του 2002 (Ν.177(Ι)/2002)

 

Κάθε εργοδότης είναι υποχρεωμένος να παρέχει ίση αμοιβή σε άνδρες και γυναίκες εργοδοτούμενους, για ίδια εργασία και για εργασία ίσης αξίας, ανεξάρτητα από το φύλο του εργοδοτούμενου, ενώ τα κριτήρια καθορισμού της αμοιβής θα πρέπει να τίθενται με τρόπο που να αποκλείουν διακρίσεις βασισμένες στο φύλο.

 

III.x Ο περί προστασίας της μητρότητας Νόμος του 1997 (Ν.100(Ι)/97)

 

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, μισθωτή η οποία παρουσιάζει πιστοποιητικό εγγεγραμμένου ιατρού στο οποίο βεβαιώνεται και καθορίζεται η εβδομάδα κατά την οποία αναμένεται ο τοκετός, έχει δικαίωμα σε άδεια μητρότητας.

 

Η συνολική διάρκεια της άδειας μητρότητας ανέρχεται σε δεκαέξι συναπτές εβδομάδες, από τις οποίες οι εννέα λαμβάνονται υποχρεωτικά στην περίοδο η οποία αρχίζει τη δεύτερη εβδομάδα πριν από την εβδομάδα του αναμενόμενου τοκετού.

                                                 

III.xi Ο περί ασφάλειας και υγείας στην εργασία Νόμος του 1996 (Ν.89(Ι)/96)

 

Ο βασικός αυτός Νόμος για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία, σε συνδυασμό με μια σειρά από υποστηρικτικές και τροποιητικές νομοθεσίες και κανονισμούς, προωθεί τη βελτίωση και αναβάθμιση των συνθηκών και των μέσων διασφάλισης της ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία.

 

III.xii Ο περί επιτροπών ασφάλειας στην εργασία Κανονισμοί του 1997 (Κ.Δ.Π.134/97)

 

Με βάση τους Κανονισμούς αυτούς, καθορίζεται η υποχρέωση του εργοδότη για σύσταση επιτροπής ασφάλειας και υγείας στην επιχείρησή του. Η εκλογή των αντιπροσώπων ασφάλειας και υγείας στην επιχείρηση διοργανώνεται από τον εργοδότη ή αντιπρόσωπό του, ανάμεσα στους εργοδοτούμενος και σε συνεργασία με τους εκπροσώπους τους. Μέσα από τους Κανονισμούς αυτούς ρυθμίζονται τα καθήκοντα και οι αρμοδιότητες των αντιπροσώπων ασφάλειας, καθώς και οι υποχρεώσεις του εργοδότη σε σχέση με την εύρυθμη λειτουργία των επιτροπών αυτών.

IV. Λευκό Βιβλίο Ε.Ε για τους νέους

 

Έχουμε αναφέρει επανειλημμένα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αρχίσει να παρουσιάζει ένα πιο κοινωνικό και φιλικό προς τον πολίτη πρόσωπο, μετουσιώνοντας σε πράξη τα οράματα του Ζιαν Μονέ, για μια Ευρώπη των πολιτών. Η πορεία αυτή της Ε.Ε, αποτυπώνεται και μέσα από το Λευκό Βιβλίο για τη νεολαία, η οποία αποτελεί αναμφισβήτητα το μέλλον και την προοπτική της ενοποιημένης Ευρώπης η οποία βαδίζει προς την ολοκλήρωση.

 

Η ανάγκη για μεγαλύτερη συμμετοχή των νέων και αναβάθμισης του ρόλου και της συνεισφοράς τους σε αυτή τη διαδικασία της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, οδήγησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη δημιουργία του Λευκού Βιβλίου, το οποίο θα πρέπει να αναφέρουμε ότι δεν αποτελεί οδηγία, ώστε να έχει νομική ισχύ, αλλά ένα χρήσιμο και σημαντικό εργαλείο έτσι ώστε να τεθούν οι σωστές βάσεις για επένδυση στη νεολαία και ουσιαστικά στο ίδιο το μέλλον.

 

Μέσα από το Λευκό Βιβλίο, δίνονται οι κατευθυντήριες γραμμές έτσι ώστε να μπορέσει να υλοποιηθεί και να μετουσιωθεί σε πράξη και έργο το συνθηματικό μήνυμα, «με τους νέους για τους νέους». Βασική παράμετρος του Βιβλίου, είναι η ευκαιρία που θα πρέπει να δοθεί στους νέους για συμμετοχή τους στη δημόσια ζωή, στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για να μπορέσουν να γίνουν στη συνέχεια, ενεργοί και αυτόνομοι πολίτες. Με βάση αυτό το δεδομένο, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση και προτεραιότητα στην ουσιαστική συμμετοχή των νέων, ως μέσο εξάλειψης του κοινωνικού αποκλεισμού και της όποιας διάκρισης, κατοχυρώνοντας ταυτόχρονα, εξασφαλισμένη πρόσβαση στην αγορά εργασίας και σε αξιοπρεπή ποιότητα ζωής. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση και κατάρτιση για να μπορέσουν να βελτιώσουν και ενδυναμώσουν τις προοπτικές τους για ένα καλύτερο μέλλον.

 

Παράλληλα, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η άποψη των νέων προτού ληφθούν οποιεσδήποτε αποφάσεις τους αφορούν και επηρεάζουν, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, θα ήταν καλό να υπενθυμίσουμε ότι το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης βασίζεται στην εμπλοκή των νέων και γι΄ αυτό θα πρέπει να έχουν λόγο όσον αφορά τις μελλοντικές εξελίξεις.

 

Όπως έχει ήδη αναφερθεί, το Λευκό Βιβλίο αποτελεί ένα εργαλείο, η σωστή χρήση του οποίου μπορεί να αποβεί ωφέλιμη για τους νέους. Για να μπορέσει όμως να αξιοποιηθεί τόσο από την πολιτεία όσο και από την ίδια την κοινωνία, θα πρέπει να τεθεί ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας και συντονισμού όσον αφορά την πολιτική για τους νέους, τόσο σε Ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, ακόμη μεγαλύτερη αναβάθμιση του ρόλου του Οργανισμού Νεολαίας και επέκταση της συμμετοχής και συμβολής των νέων και σε άλλες δραστηριότητες και πολιτικές, πέραν των θεμάτων νεολαίας.

 

Παράλληλα, θα πρέπει να υπάρξει ενδυνάμωση των τμημάτων νεολαίας σε όλους τους φορείς και οργανώσεις, μέσα και από τη δημιουργία των σωστών δομών, έτσι ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται στον αναβαθμισμένο τους ρόλο και να προσεγγίζουν με επιτυχία τις προκλήσεις και τις προοπτικές.   

 

Περαιτέρω όμως, οι κοινωνικοί εταίροι έχουν ένα σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν στην υιοθέτηση και εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών και πλαισίων του Λευκού Βιβλίου, η προώθηση του οποίου σε εθνικό επίπεδο, θα μπορούσε να γίνει μέσα από τις διαδικασίες του κοινωνικού διαλόγου.

 

Καταλήγοντας, θα ήταν καλό να τονιστεί ότι η προώθηση των θεμάτων που αφορούν τους νέους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από τον τρόπο που οι ίδιοι οι νέοι διεκδικούν αυτά που πραγματικά δικαιούνται. Είναι θετικό το γεγονός ότι ο Οργανισμός Νεολαίας Κύπρου, σε συνεργασία με όλες τις οργανώσεις νεολαίας συμπεριλαμβανομένης και της Νεολαίας της ΣΕΚ, αξιοποίησε το Λευκό Βιβλίο της Ε.Ε, έτσι ώστε αφενός μεν να υπάρξει ενημέρωση και κοινός προβληματισμός και αφετέρου να δημιουργηθεί ενιαία πολιτική δράσης, μέσα από την οποία να δίνεται «μια νέα πνοή για την Ευρωπαϊκή νεολαία», τόσο σε Ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η εθνική αυτή στρατηγική νεολαίας της Κύπρου, αναμένεται να ολοκληρωθεί σύντομα, έτσι ώστε να μπορέσει να αποτελέσει σημαντικό εγχειρίδιο στις οργανώσεις νέων, στην προσπάθειά τους για προώθηση και υλοποίηση των στόχων τους.

 

V. Βασικές θέσεις Νεολαίας ΣΕΚ (Συμπεράσματα/ πορίσματα Προγράμματος)

 

V.I Συμπεράσματα/ πορίσματα Προγράμματος

 

Μέσα από την εργαστηριακής μορφής συνάντηση σε σχέση με την υλοποίηση του Προγράμματος, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι από τη Νεολαία της ΣΕΚ, τη Νεολαία της ΓΣΕΕ (Ελλάδος) και της GWU (Μάλτας), έχουν εξαχθεί στις συζητήσεις που έγιναν, συμπεράσματα σε σχέση με τις τρεις θεματικές ενότητες του Προγράμματος.

 

Η πρώτη θεματική ενότητα αφορά την απασχόληση, τη δημιουργία δηλαδή εκείνων των απαραίτητων συνθηκών για την καταστολή της ανεργίας και την ποσοτική αλλά ταυτόχρονα και ποιοτική προσέγγιση της αγοράς εργασίας. Η δεύτερη, έχει να κάνει με τη συμμετοχή των νέων στα σώματα και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, έτσι ώστε να αποκτούν τα απαιτούμενα κίνητρα εμπλοκής στα κοινά, στα διάφορα οργανωμένα σύνολα και στην κοινωνία γενικότερα. Τέλος, η τρίτη θεματική ενότητα αφορά το δικαίωμα της κινητικότητας των εργαζομένων και την κατοχύρωση των δικαιωμάτων τους τα οποία πηγάζουν ή δημιουργούνται μέσα από αυτό το νέο στοιχείο.

 

Τα συμπεράσματα, έχουν τη μορφή τόσο του εντοπισμού και της παράθεσης  των διαφόρων προβλημάτων, όσο και της κατάθεσης απόψεων και εισηγήσεων  που στοχεύουν στη θετική προσέγγιση των αρνητικών δεδομένων.

 

V.I.i Απασχόληση

 

• Η ανεργία αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που επηρεάζουν την απασχόληση και ένα από τα βασικά κριτήρια σε σχέση με την πορεία της ίδιας της απασχόλησης.

 

• Μη επαρκής κατάρτιση/ επανακατάρτιση. Μια διαπίστωση η οποία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε σχέση με την απασχόληση, καθώς η κατάρτιση δημιουργεί τις προϋποθέσεις ένταξης και επανένταξης στην αγορά εργασίας, αυξάνοντας επίσης τις δυνατότητες επαγγελματικής ανέλιξης.

 

• Ανάγκη σχολικού επαγγελματικού προσανατολισμού, έτσι ώστε να δημιουργείται έγκαιρα η σωστή προετοιμασία των νέων σχετικά με τη μελλοντική τους επαγγελματική πορεία και δραστηριοποίηση.

 

• Προσαρμογή εκπαιδευτικού συστήματος στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, έτσι ώστε να αποφεύγεται η απόλυτα ανεξέλεγκτη επαγγελματική τροχοδρόμηση, η οποία μπορεί να δημιουργεί αύξηση της ανεργίας και της υποαπασχόλησης.

 

• Επανένταξη γυναικών στην αγορά εργασίας, η οποία θα υποβοηθήσει στη μείωση του αδρανούντος γυναικείου εργατικού δυναμικού και θα καλύψει μέσα από την κατάλληλη επανακατάρτιση, αρκετές από τις ανάγκες της εγχώριας αγοράς εργασίας.

 

• Προστασία της εργασίας, μέσα από την κατοχύρωση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και τη βελτίωση των συνθηκών και του περιβάλλοντος της εργασίας.

• Εξειδικευμένη πολιτική νεολαίας, η οποία θα στοχεύει στην κατοχύρωση και προώθηση των δικαιωμάτων, των ανησυχιών και των δυνατοτήτων των νέων, μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο πολιτικής δράσης το οποίο θα προωθείται τόσο από την ίδια την πολιτεία όσο και από τα οργανωμένα σύνολα και φορείς.

 

• Πιο ενεργός συνδικαλιστική εμπλοκή, έτσι ώστε να νιώσουν οι εργαζόμενοι ότι το συνδικαλιστικό κίνημα στην ολότητά του, τόσο σε εθνικό όσο και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, μπορούν να στηρίξουν και να προωθήσουν τις ανάγκες και τα οράματα των νέων εργαζομένων, μέσα από μια πιο πρακτική και συγκεκριμένη πολιτική και προσέγγιση.

 

V.I.ii Συμμετοχή

 

• Απουσία των νέων από οργανώσεις και οργανωμένα σύνολα, με αποτέλεσμα η στάση αυτή να μειώνει τις πιθανότητες αλλά ταυτόχρονα και τις δυνατότητες προώθησης των θέσεων και των συμφερόντων τους.

 

• Η έλλειψη κινήτρων συμμετοχής και ταυτόχρονα η μη ισότιμη συμμετοχή τους στα διάφορα σώματα λήψης αποφάσεων, δημιουργεί μια αρνητική προδιάθεση σε σχέση με τη συμμετοχή των νέων σε όλα τα επίπεδα, είτε νεολαίας είτε και ευρύτερα.

 

• Η αρνητική διάκριση και η υποτίμηση των δυνατοτήτων των νέων, αποτελούν στοιχεία απομάκρυνσής τους από κάθε συλλογική δραστηριότητα οποιασδήποτε μορφής και φύσης.

 

• Οι περιορισμένες ευκαιρίες ανέλιξης αποτελούν ακόμα ένα σημαντικό παράγοντα ο οποίος οδηγεί στην αδρανοποίηση των νέων και ουσιαστικά στην περιθωριοποίησή τους σε ότι αφορά τη δράση τους στα κοινά.

 

• Ανάγκη δημιουργίας εθνικής πολιτικής, η οποία θα δίνει κίνητρα και ευκαιρίες στους νέους, μέσα από θεσμοθετημένα όργανα, έτσι ώστε να δραστηριοποιούνται και να συμμετέχουν ενεργά και ουσιαστικά.

 

• Συγκεκριμένη εκστρατεία μέσα από Ευρωπαϊκά σώματα ( όπως για παράδειγμα τη Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων), η οποία θα στοχεύει στην όσο το δυνατό μεγαλύτερη εμπλοκή και συμμετοχή των νέων, δημιουργώντας παράλληλα ένα δίκτυο συνεργασίας και αλληλοστήριξης σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος.

 

• Παράλληλα, θα πρέπει να δοθεί περισσότερη πληροφόρηση σε ότι αφορά τις δυνατότητες και τις ευκαιρίες συμμετοχής και να αυξηθούν τα κίνητρα μέσα από τα οποία θα δημιουργούνται οι προϋποθέσεις συμμετοχικής ανάμιξης και δημοκρατικής εμπλοκής.

 

• Προώθηση της συμμετοχής μέσα από τις ίδιες τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, τόσο σε επίπεδο ευρύτερης προσέγγισης στα πλαίσια της δημιουργίας κατάλληλων και αποδεχτών συνθηκών συμμετοχής και διαβούλευσης, όσο και ειδικότερα στη λογική της δημιουργίας καλών πρακτικών παραδειγμάτων, μέσα από την υιοθέτηση δυνατοτήτων συμμετοχής στις ίδιες τις συνδικαλιστικές οργανώσεις.        

 

V.I.iii Kινητικότητα

 

• Η δυνατότητα της κινητικότητας, θα πρέπει να προσεγγίζεται όχι μόνο ως ένα δεδομένο στοιχείο, αλλά παράλληλα και ως ένα δικαίωμα, το οποίο θα πρέπει να σεβαστούμε και μπορούμε ταυτόχρονα να αξιοποιήσουμε.

 

• Μέσα από αυτή τη λογική και προσέγγιση, η δυνατότητα αυτή θα πρέπει να τύχει σωστής αξιοποίησης και όχι να αποτελεί αντικείμενο εκφοβισμού και εκμετάλλευσης.

 

• Η δημιουργία ενός δικτύου συνεργασίας θα θέσει τις βάσεις για σωστή προσέγγιση του δικαιώματος της κινητικότητας, δημιουργώντας τις αναγκαίες και ικανές συνθήκες για πιο σωστή αξιοποίηση των δυνατοτήτων κοινής και συλλογικής προσέγγισης, σε εθνικό και Ευρωπαϊκό επίπεδο, των νέων προοπτικών και των καινούργιων προκλήσεων .

 

• Παράλληλα, είναι σημαντικό όπως γίνει προσπάθεια Ευρωπαϊκής εναρμόνισης/ πιστοποίησης των επαγγελματικών προσόντων, μέσα από τη δημιουργία και την αναβάθμιση των Κέντρων Επαγγελματικής Κατάρτισης.

 

• Η πιο πάνω προσπάθεια θα βοηθήσει στην καθιέρωση μιας κοινής Ευρωπαϊκής πολιτικής προσόντων, μέσα από την οποία θα υπάρξει μεγαλύτερη αναγνώριση των διαφόρων δεξιοτήτων, κατοχύρωση και αναβάθμιση των επαγγελμάτων και ως αποτέλεσμα αυτών, θα συμβάλει στη βελτίωση των όρων και των ωφελημάτων της εργοδότησης.

 

• Ένα άλλο τεράστιο κεφάλαιο, έχει να κάνει με την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των εργαζομένων και της κοινωνίας γενικότερα, σε σχέση με τις συνέπειες της κινητικότητας, έτσι ώστε να υπάρχει συνειδητή προσέγγιση ως προς το θέμα αυτό.

 

• Προς αυτή την κατεύθυνση, ο ρόλος του συνδικαλιστικού κινήματος είναι πολύ σημαντικός, όχι μόνο σε ότι αφορά την ενημέρωση και την παρακολούθηση της υλοποίησης του δικαιώματος αυτού, αλλά πολύ περισσότερο σε σχέση με τον καταρτισμό και την προσαρμογή της εθνικής πολιτικής και στη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού δικτύου συνεργασίας και προώθησης του δικαιώματος αυτού με βάση τις πραγματικές ανάγκες της κάθε αγοράς εργασίας και τις ευκαιρίες σωστής και στα πλαίσια της νομοθεσίας και των συλλογικών συμβάσεων εργοδότησης.

 

• Η  λανθασμένη και μη αντικειμενική προσέγγιση και ερμηνεία του δικαιώματος της κινητικότητας μέσα στις διάφορες κοινωνίες, είναι δυνατό να παρουσιάσει στοιχεία ξενοφοβίας και ρατσισμού. Με βάση αυτή τη διαπίστωση, θα πρέπει να δημιουργηθούν δράσεις και ενέργειες από μέρους των συνδικαλιστικών οργανώσεων ενάντια στα φαινόμενα αυτά.

 

• Είναι επίσης σημαντικό όπως δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για δημιουργία ανοχής και συνειδητού διαχωρισμού της ανεργίας (ψηλής ή χαμηλής) και του φαινόμενου της κινητικότητας των εργαζομένων. Δεν  σημαίνει απαραίτητα πως εάν για παράδειγμα υπάρχουν πέντε χιλιάδες άνεργα άτομα και αντίστοιχος αριθμός κοινοτικών ή και άλλων ξένων εργαζομένων, ότι με την αποχώρηση όλων των ξένων θα υπάρξει αντικατάστασή τους από το ντόπιο εργατικό δυναμικό, καθώς υπάρχουν πολλοί τομείς και παράμετροι που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη.

 

• Παράλληλα, είναι σημαντικό και απαραίτητο όπως ληφθούν τα αναγκαία μέτρα, τόσο σε Ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο για ορθή εφαρμογή της κινητικότητας και την αποτροπή της εμφάνισης στοιχείων και φαινομένων ξενοφοβίας.

 

V.I.iv Συμπερασματικά

 

• Ένα σημαντικό συμπέρασμα το οποίο έχει εξαχθεί μέσα από την εργαστηριακής μορφής συνάντηση και συνεργασία, είναι αυτό της ανάγκης για ευρύτερη συνεργασία των συνδικαλιστικών οργανώσεων νεολαίας.

 

• Επιπρόσθετα, είναι χρήσιμο και αναγκαίο όπως αξιοποιηθούν τα κοινά χαρακτηριστικά και οι προοπτικές των τριών χωρών καθώς και ευρύτερα πανευρωπαϊκά, έτσι ώστε να μπορέσει να υπάρξει μια κοινή και συλλογική συνδικαλιστική και όχι μόνο προσέγγιση.

 

• Παράλληλα, κρίνεται ως αναγκαία προϋπόθεση για κάθε μετέπειτα προσπάθεια, η δημιουργία πιο ολοκληρωμένης πολιτικής που να αφορά τους νέους και τα θέματα που τους ενδιαφέρουν, τις ανησυχίες που τους απασχολούν και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, μέσα από την όσο το δυνατό μεγαλύτερη εμπλοκή των συνδικαλιστικών οργανώσεων.

 

• Η εμπλοκή αυτή θα δημιουργήσει μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και ουσιαστική προσέγγιση στα θέματα που αφορούν κυρίως τους εργαζόμενους νέους, συμβάλλοντας στον σχεδιασμό τέτοιας πολιτικής η οποία θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες και στις ιδιαιτερότητες της νέας γενιάς, τόσο μέσα από την κοινωνική τους δραστηριοποίηση, όσο και σε ότι αφορά τις συνθήκες, τους όρους και τις προοπτικές τους μέσα από την επαγγελματική τους απασχόληση.

 

• Τέλος, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η συνεχής συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς νεολαίας, αλλά και ευρύτερα, αποτελεί μια επιβεβλημένη αναγκαιότητα, έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την αναβάθμιση του ρόλου των νέων ανθρώπων σε όλα τα επίπεδα και τις εκφάνσεις της κοινωνικής, πολιτικής, συνδικαλιστικής και όποιας άλλης δραστηριοποίησής τους.

 

V.II ʼλλες βασικές θέσεις νεολαίας ΣΕΚ

 

Παράλληλα με τις πιο πάνω θέσεις οι οποίες αφορούν κυρίως την προσέγγιση της νεολαίας σε θέματα εργασιακών σχέσεων, θα ήταν χρήσιμο να αναδείξουμε μερικές ακόμα θέσεις, ως ενδεικτικό στοιχείο της κοινωνικής πολιτικής και πολυδιάστατης παρέμβασης των νέων της ΣΕΚ.

 

V.II.i Ναρκωτικά- Ζητείται λύση στο πρόβλημα

 

Ναρκωτικά- Τα ονομάσαμε μάστιγα της εποχής, λαίλαπα και καταστροφή, τα προσεγγίσαμε ως κατάρα και απομονώσαμε τους χρήστες σαν κοινωνικό μίασμα. Κι' όμως το πρόβλημα όχι μόνο δεν λύθηκε αλλά οξύνθηκε σε βαθμό που έχει ξεφύγει από τον έλεγχο της κοινωνίας και των αρμόδιων φορέων.

 

Σύμφωνα με το ερμηνευτικό λεξικό του Γεωργοπαπαδάκου, ναρκωτικά «είναι ουσίες χημικής ή φυτικής προέλευσης (ηρωίνη, κοκαΐνη, μορφίνη,  χασίς κ.α) που δρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα και οι οποίες, όταν δεν χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς, καταστρέφουν το λήπτη».

 

Θα πρέπει να αντιληφθούμε ότι το πρόβλημα των ναρκωτικών, πέρα από την ερμηνευτική και ακαδημαϊκή του πολλές φορές προσέγγιση, αποτελεί ένα κοινωνικό φαινόμενο που ταλανίζει κυρίως τους νέους μας, ανεξαρτήτου οικονομικού, κοινωνικού, μορφωτικού ή όποιου άλλου επιπέδου.

 

Είναι ακριβώς, μέσα από αυτό το δεδομένο που επιβάλλεται να αντιληφθούμε και αποδεχτούμε την ύπαρξη του προβλήματος, έτσι ώστε να αποτελέσουμε μέσα από το έργο μας, μέρος της λύσης του και όχι, με την ανοχή μας, μέρος του ιδίου του προβλήματος.

 

Η ανεπαρκής πολιτική στο θέμα των ναρκωτικών σε συνδυασμό με την έλλειψη κατάρτισης και στήριξης των γονέων αλλά και της κοινωνίας ευρύτερα σε ότι αφορά την αποτροπή, τον εντοπισμό αλλά και τη διαδικασία απεξάρτησης των χρηστών ναρκωτικών ουσιών, αμβλύνει ακόμη περισσότερο το υπάρχων πρόβλημα, με συνέπειες οι οποίες δημιουργούν ανεξέλεγκτες προεκτάσεις.

 

Είναι αναγκαίο και ουσιαστικό όπως υπάρξει σημαντική εκστρατεία ευαισθητοποίησης της κοινωνίας, έτσι ώστε να δημιουργηθεί η ορθή αντίληψη ως προς το πρόβλημα και την ανάγκη επίλυσής του, όχι στη λογική και στη βάση της απομόνωσης και περιθωριοποίησης των χρηστών, αλλά στη σωστή και αποτελεσματική στήριξή τους, σε όλα τα επίπεδα.

 

Επιπρόσθετα, χρειάζεται μία συστηματική και επιστημονικά επεξεργασμένη πολιτική επανένταξης των απεξαρτητοποιημένων χρηστών, μέσα στα πλαίσια και της ευρύτερης πολιτικής με στόχο την κοινωνική τους ενσωμάτωση και επαγγελματική τους επαναδραστηριοποίηση.

 

Παράλληλα, επιβάλλεται όπως εντατικοποιηθεί η οργανωμένη εκστρατεία για εντοπισμό των μεγαλεμπόρων ναρκωτικών ουσιών έτσι ώστε να μπορέσει η δικαιοσύνη να προβεί στην αποτρεπτικά παραδειγματική τιμωρία τους.

 

H 26^η Ιουνίου που έχει καθοριστεί ως παγκόσμια ημέρα κατά των ναρκωτικών, θα πρέπει να αποτελέσει σημείο αναφοράς για έντονο και ουσιαστικό προβληματισμό, μέσα από τον οποίο θα μπορέσουν να ληφθούν σοβαρές και συγκεκριμένες αποφάσεις με στόχο τον περιορισμό του προβλήματος σε πρώτο στάδιο και με απώτερο ορίζοντα την εξάλειψή του.

 

Ας μην κλείσουμε τα μάτια γυρνώντας το βλέμμα μας προς άλλη κατεύθυνση. Όλοι μαζί θα πρέπει να δώσουμε ελπίδα στα άτομα που ψάχνουν διέξοδο προς λανθασμένη κατεύθυνση και να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για την οικοδόμηση μιας πιο ανθρώπινης και φιλικής προς τους νέους κοινωνίας. Μιας κοινωνίας όπου τα ναρκωτικά, εξ' ορισμού πλέον, δεν θα μπορούν να αποτελούν διέξοδο για κανένα, είτε επίλυσης προβλημάτων είτε δημιουργίας μιας πρόσκαιρης ευφορίας, έτσι ώστε οι νέοι μας να ζήσουν τη ζωή τους με προοπτική και όχι με ψευδαισθήσεις.

 

Μέσα στα πλαίσια μια έμπρακτης προσπάθειας της νεολαίας της ΣΕΚ για στήριξη πρώην χρηστών στην προσπάθειά τους για επαγγελματική και συνεπακολούθως, κοινωνική επανένταξη, συμμετέχει στο Πρόγραμμα EQUAL της Ε.Ε, σε συνεργασία με τον Οργανισμό Νεολαίας και άλλους φορείς, έτσι ώστε να σταλούν τα κατάλληλα μηνύματα στην κοινωνία και να δημιουργηθούν οι χειροπιαστές πλέων προϋποθέσεις για ουσιαστική παρέμβαση και χάραξη προοπτικής ελπίδας.

 

V.II.ii  Νεαρά άτομα με αναπηρίες

 

«Πάμε μαζί»-το μήνυμα για το έτος ατόμων με αναπηρίες κατά το 2003, το οποίο είχε καθοριστεί ως έτος αναπήρων.

 

Η Νεολαία της ΣΕΚ, μέσα στα πλαίσια της προσπάθειας για άρση όλων των κοινωνικών αποκλεισμών έχει προσθέσει το δικό της μήνυμα, «μια ζωή μαζί».

 

Σε μια Ευρώπη που ολοκληρώνεται και διευρύνεται, οι νέοι άνθρωποι θεωρούμε πως είναι αδιανόητο και απαράδεκτο να παρατηρούνται και να βιώνονται τακτικές αποκλεισμού, προκατάληψης και διακρίσεων μέσα στην κοινωνία και στους πολίτες. Είναι πραγματικά αδιανόητο, οι συνάνθρωποί μας, οι συνάδελφοι, οι φίλοι, οι δικοί μας άνθρωποι με αναπηρίες να αντιμετωπίζονται διαφορετικά σε σχέση με την υπόλοιπη κοινωνία.

 

Οι νέοι θέλουμε να χτίσουμε το μέλλον έτσι ώστε να μην υπάρχουν φραγμοί και περιθωριοποίηση. Ζητούμε τη διασφάλιση της συμμετοχής και των ίσων ευκαιριών για όλους τους νέους και την ενσωμάτωση των νέων με αναπηρίες στο ευρύτερο κοινωνικό μοντέλο.

 

Σίγουρα θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε ότι μέσα από την υφιστάμενη πολιτική ή τα όποια σεμινάρια ή συνέδρια, έχουν λυθεί ή μπορούν να λυθούν όλα τα προβλήματα. Σε καμία περίπτωση. Είναι σημαντικό όμως το γεγονός ότι νέοι άνθρωποι, με ή χωρίς αναπηρίες, με κοινή όμως διάθεση για ζωή και δημιουργία, έχουν την ευκαιρία μέσα από κοινές δραστηριότητες να ανταλλάζουν θέσεις και απόψεις και να χαράσσουν μια κοινή πορεία για το μέλλον.

 

Ακολουθώντας τη Διακήρυξη της Μαδρίτης του 2002, χρειάζεται να εργαστούμε συλλογικά, τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, έτσι ώστε να λειτουργήσουμε καταλυτικά στην άρση των διακρίσεων και στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης των συνανθρώπων μας με αναπηρίες.

 

Θα πρέπει παράλληλα όμως να θυμόμαστε και ότι τίποτα δεν πρέπει να γίνεται χωρίς τη δική τους συμμετοχή, χωρίς τη δική τους παρέμβαση.

 

Η Νεολαία της ΣΕΚ σε συνεργασία με τη Νεολαία της ΣΕΣ, έχει καλέσει τη Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων και τις οργανώσεις μέλη της να προωθήσουν τα θέματα που αφορούν και επηρεάζουν τα άτομα με αναπηρίες, μέσα από την ισότιμη συμμετοχή τους σε όλα τα επίπεδα. Μέσα από αυτή τη λογική, θα μπορούσε να προσεγγιστεί και αναβαθμιστεί αυτό το θέμα, στα πλαίσια  του κοινωνικού διαλόγου και της τριμερούς συνεργασίας, ιδιαίτερα στις χώρες όπου οι δομές είναι τέτοιες ώστε να αναδεικνύουν τη συνεργασία ανάμεσα στους κοινωνικούς εταίρους. Παράλληλα, θα πρέπει να εξαντλήσουμε την επιρροή μας στα Ευρωπαϊκά όργανα, ως προς την κατεύθυνση της σύνταξης και της εφαρμογής ολοκληρωμένης νομοθεσίας που να αφορά τις διακρίσεις σε σχέση με τις αναπηρίες.

 

Οι κύριοι άξονες στους οποίους θα πρέπει να επικεντρωθεί η όλη προσπάθεια, είναι οι ακόλουθοι:

 

• Ισότιμη και αξιοπρεπής πρόσβαση στην εργασία και στην επαγγελματική ανέλιξη

 

• Συμμετοχή στις αποφάσεις, πληροφόρηση /ενημέρωση και διαβούλευση σε όλα τα επίπεδα

 

• Εθελοντική εργασία στην οποία τα άτομα με αναπηρία δεν θα αποτελούν παθητικούς δέκτες, αλλά αντίθετα θα λειτουργούν ως ενεργητικοί εθελοντές

 

• Πρόσβαση στην εκπαίδευση, στη δια βίου μάθηση και στην επαγγελματική κατάρτιση, έτσι ώστε να δημιουργούνται τα δεδομένα για ισότιμη προσέγγιση και δημιουργία ίσων ευκαιριών

 

• Κινητικότητα και αυτόνομη διαβίωση για προώθηση και κατοχύρωση της κοινωνικής ένταξης

 

«Πάμε μαζί» λοιπόν - «μια ζωή». Για μια κοινωνία χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς, με πραγματικές αξίες και με επίκεντρο τον άνθρωπο. «Πάμε μαζί», γιατί μαζί είμαστε πιο δυνατοί.

 

Τα άτομα με αναπηρίες θα πρέπει να μετατραπούν από παθητικοί δέκτες πολλές φορές, σε ενεργούς φορείς πολιτικής. Αυτό σίγουρα αποτελεί μια τεράστια πρόκληση η οποία θα οδηγήσει στην ανθρώπινη ολοκλήρωσή μας.

 

«Πάμε μαζί» για να επιτύχουμε και αυτό τον στόχο. Μπορούμε! Όχι μόνο εμείς οι νέοι, αλλά όλοι μας.

 

V.II.iii Ανάγκη επαγγελματικής αγωγής

                                                                                          

Είναι πλέον κοινά αποδεκτό, έστω και ως σχηματική αναφορά ότι οι σημερινές αποφάσεις, επιλογές αλλά και παραλήψεις θα επηρεάσουν τους νέους του αύριο, ίσως πολύ περισσότερο από ότι θα επηρεάσουν τους νέους του σήμερα.

 

Σύμφωνα με το Δημόφιλο, «οι νέοι είναι σαν τα φυτά - ξέρουν στους πρώτους τους καρπούς τι πρέπει να περιμένουν απ' αυτούς για το μέλλον». Λόγια σοφά που στις πλείστες περιπτώσεις όμως, τα μελλοντικά έργα των νέων στηρίζονται, εξαρτούνται και επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από τις αποφάσεις και τις πράξεις των μεγαλύτερων σήμερα σε ηλικία και αξιώματα.

 

Πρόσφατη έρευνα της Συνδικαλιστικής Επιτροπής του Οργανισμού Νεολαίας, στην οποία εκπροσωπείται και το Τμήμα Νεολαίας της ΣΕΚ, για την επαγγελματική και συμβουλευτική αγωγή, έδειξε ότι κυρίαρχο ρόλο στον κόσμο της εργασίας θα διαδραματίσει η οικονομία της γνώσης. Μέσα από αυτό το δεδομένο, θα πρέπει να δημιουργείται ελαστικότητα στην επιλογή μαθημάτων στο σχολείο, έτσι ώστε να μπορεί να υπάρξει δυνατότητα πολλαπλής επιλογής σπουδών, η οποία να βασίζεται στα δεδομένα και στις ανάγκες που παρουσιάζει η αγορά εργασίας τη δεδομένη χρονική περίοδο.

 

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, θα πρέπει να ληφθούν οι απαραίτητες πολιτικές αποφάσεις σε συντονισμό με όλους τους αρμόδιους φορείς. Με αυτό τον τρόπο, το εκπαιδευτικό μας σύστημα θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις στους μαθητές για αυτογνωσία και ανάπτυξη των αναγκαίων ικανοτήτων και δεξιοτήτων που θα τους οδηγήσουν μελλοντικά, στην οικοδόμηση της πορείας τους πάνω σε αυτά τα στοιχεία.

 

Παράλληλα, θα πρέπει να αναβαθμιστούν οι θεσμικές δομές παροχής κατάρτισης, καθώς και τα ίδια τα προγράμματα κατάρτισης, με στόχο να μπορούν να ανταποκριθούν πιο άμεσα και ουσιαστικά στις εκάστοτε ανάγκες της αγοράς εργασίας.

 

Επιπρόσθετα θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα σύστημα εκπαίδευσης που να ταυτίζεται και να προσεγγίζει τις ανάγκες, τόσο της οικονομίας όσο και της ίδιας της κοινωνίας, ενώ επιβάλλεται παράλληλα και η προώθηση των ερευνών και μελετών σχετικά με την αγορά εργασίας, έτσι ώστε να καταγράφονται οι διαφοροποιούμενες ανάγκες και να οριοθετούνται ανάλογα οι μελλοντικοί στόχοι, σε ένα χρονικό πλαίσιο βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων σχεδιασμών.

 

Για να μπορέσει όμως ο μαθητής να πάρει τις κατάλληλες αποφάσεις, θα πρέπει να βοηθηθεί από τους σύμβουλους καθηγητές, οι οποίοι θα μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στα καθήκοντά τους πιο αποτελεσματικά, εάν αυξηθεί ο χρόνος του σύμβουλου καθηγητή στα σχολεία και περιοριστεί όσο το δυνατό πιο πολύ, η μετακίνησή του σε διαφορετικά σχολεία στην ίδια σχολική χρονιά, όπως επίσης και μέσα από την αύξηση των ωρών διδασκαλίας του μαθήματος της επαγγελματικής αγωγής.

 

Επιπρόσθετα, θα πρέπει να ενισχυθεί τόσο τεχνικά όσο και οικονομικά, η πρόσβαση καθηγητών και μαθητών στα μέσα και στους χώρους που θα αναβαθμίσουν το ρόλο και θα διευκολύνουν την πρόσβαση σε πληροφορίες αντίστοιχα. Παράλληλα, θα πρέπει να λειτουργήσουν επαρχιακά γραφεία συμβουλευτικής και επαγγελματικής αγωγής τα οποία να καλύπτουν και να δίνουν ιδιαίτερη σημασία τόσο στις ορεινές περιοχές της επαρχίας όσο και στην ύπαιθρο γενικότερα. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσε ενδεχομένως να αναβαθμιστεί η εβδομάδα εργασίας των μαθητών ως ένα πιο ουσιαστικό σημείο αναφοράς, μέσα από την οποία οι ίδιοι οι μαθητές θα μπορούσαν αξιοποιώντας την καλύτερα, να αποκτήσουν σημαντικότερες και πιο συγκεκριμένες εμπειρίες και πιο ολοκληρωμένη εικόνα ως προς το επάγγελμα που ενδεχομένως θα τους ενδιέφερε να ακολουθήσουν.

 

Η αναβάθμιση αυτή, θα δημιουργούσε πιθανότατα και μεγαλύτερη συνεργασία ανάμεσα στους καθηγητές επαγγελματικής αγωγής και κατ' επέκταση του ιδίου του σχολείου με τους γονείς, αλλά ακόμη ίσως πιο σημαντικά και με τα ίδια τα παιδιά, αναπτύσσοντας μια αμφίδρομη σχέση επικοινωνίας, αλληλοσεβασμού και εμπιστοσύνης.

 

Μία σωστή πολιτική στο συγκεκριμένο τομέα θα επιφέρει αλυσιδωτά θετικά αποτελέσματα στο όλο σύστημα εργασιακών σχέσεων στην Κύπρο, καθώς θα επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό η όλη αντίληψη περί της εργασίας και θα βοηθηθεί ενδεχομένως και η αναβάθμιση της επικοινωνίας ανάμεσα στον εργοδότη και τον εργοδοτούμενο. Ανεξάρτητα από αυτά όμως, μια τέτοια πολιτική σίγουρα θα επιφέρει θετικές αλλαγές στην κοινωνία, τόσο ως προς τον τρόπο σκέψης, όσο και ως προς τη γενικότερη νοοτροπία, τομέας που εκ των πραγμάτων δυστυχώς φαίνεται ότι νοσεί.

 

Πέρα από αυτά, είναι σημαντική η λειτουργία ενός ανεξάρτητου συντονιστικού σώματος για την επαγγελματική αγωγή, μέσα στο οποίο θα εμπλέκονται τόσο οι κυβερνητικοί φορείς, όσο και οι κοινωνικοί εταίροι αλλά και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις οι οποίες σχετίζονται άμεσα με θέματα ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού, επαγγελματικής κατάρτισης και δια βίου εκπαίδευσης, όπως επίσης και με τον τομέα της εξεύρεσης εργασίας και της συνομολόγησης συλλογικών συμβάσεων.

 

Με αυτά τα δεδομένα, η συμμετοχή και ο ρόλος τόσο των συνδικαλιστικών όσο και των εργοδοτικών οργανώσεων θα ήταν και επιβεβλημένος αλλά και ουσιαστικός. Ο φορέας αυτός, ο οποίος θα λειτουργεί ουσιαστικά μέσα στα πλαίσια του τρίπτυχου «εκπαίδευση, επαγγελματική αγωγή, αγορά εργασίας», θα μπορεί αλλά και θα πρέπει να έχει επαφές, να τυγχάνει ενημέρωσης και να συνεργάζεται με αντίστοιχους φορείς μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έτσι ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν τα θετικά και να αποφευχθούν τα αρνητικά στοιχεία από τις εμπειρίες των κρατών μελών.

 

Τέλος, θα πρέπει να εστιάσουμε την προσοχή μας σε ότι αφορά την επαγγελματική αγωγή των νέων στον τόπο μας, στη δια βίου εκπαίδευση. Μέσα από αυτή την πολιτική, θα μπορέσουμε να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ενός εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, το οποίο θα έχει τη δυνατότητα να προσαρμόζεται στις διάφορες εξελίξεις, δεδομένα και απαιτήσεις που δημιουργούνται μέσα από την ανάπτυξη της τεχνολογίας και την αναβάθμιση του τομέα της πληροφόρησης και επικοινωνίας.

 

Η δια βίου μάθηση θα αποτελεί ουσιαστικά τη φυσιολογική συνέχεια της δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς επίσης και το συνδετικό κρίκο ανάμεσα στην εκπαίδευση αυτή και την επαγγελματική εμπειρία, έχοντας ως στόχο την ανάπτυξη και διεύρυνση της απασχολησιμότητας των νέων.

 

Είναι λοιπόν με βάση αυτούς τους προβληματισμούς και προσδοκώντας στην επίτευξη μιας πιο εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς εργασίας μέσα στα  πλαίσια της συμπόρευσής μας με τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που επιβάλλεται η δημιουργία ενός κοινού άξονα και πλαισίου σύμπλευσης μεταξύ εκπαίδευσης και απασχόλησης. Με τον τρόπο αυτό, τα συστήματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης θα προσαρμοστούν και θα προσεγγίσουν τις ανάγκες της αγοράς εργασίας του τόπου μας. Θα αναβαθμίσουν τις δεξιότητες του εργατικού δυναμικού και το επίπεδο και την ποιότητα της εργασίας γενικότερα, λειτουργώντας κατασταλτικά ή καλύτερα προληπτικά ως προς την ανεργία και συμβάλλοντας ενδεχομένως στην αύξηση της παραγωγικότητας.

 

Είναι πιστεύουμε ξεκάθαρο ότι για να μπορέσουμε να προσεγγίσουμε όσα έχουν αναπτυχθεί πιο πάνω, θα πρέπει να υπάρξει συντονισμός, συνεργασία και αξιοποίηση τόσο των διαφόρων κρατικών υπηρεσιών όσο και των φορέων και οργανώσεων. Οι προκλήσεις είναι πολλές, όμως πιστεύουμε ότι και οι ευκαιρίες και δυνατότητες είναι ακόμη περισσότερες. Θα πρέπει να υπάρξει καταρχήν η πολιτική διάθεση για να προσεγγιστούν τα θέματα αυτά με την ανάλογη σοβαρότητα και παράλληλα να γίνει σωστή αξιοποίηση των διαφόρων Ευρωπαϊκών προγραμμάτων, μέσα από τα οποία θα μπορέσουμε να λάβουμε και πολλές γνώσεις, αλλά ταυτόχρονα και πολλές εμπειρίες.

 

Τέλος, η πολιτεία και οι εμπλεκόμενοι φορείς, με τη βοήθεια και των ανάλογων εμπειρογνωμόνων και ειδικών, θα πρέπει να μελετήσουν σε βάθος τα πορίσματα των διαφόρων ερευνών, έτσι ώστε σε συνεργασία και με τους ίδιους τους νέους να μπορέσουν να γίνουν εκείνες οι τομές, οι οποίες θα επιφέρουν τις απαραίτητες αλλαγές που σε τελική ανάλυση θα λειτουργήσουν θετικά προς όλο το κοινωνικό σύνολο.

 

Σύμφωνα με τον Ίψεν, «αυτός που έχει στενή επαφή με το μέλλον, βρίσκεται στο σωστό δρόμο». Είναι ίσως με βάση αυτή τη φιλοσοφική προσέγγιση που θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε την ανάγκη για επαγγελματική αγωγή, καθώς οι σημερινές αποφάσεις μας θα επηρεάσουν τους νέους του μέλλοντος, τους οποίους θα πρέπει να εφοδιάσουμε όσο το δυνατό καλύτερα, καθώς θα είναι ήδη επιφορτισμένοι με τη δημιουργία του μέλλοντος του τόπου μας. 

 Επίλογος

 

Στην προσπάθεια συγγραφής του παρόντος εγχειριδίου, λήφθηκαν υπόψη διάφοροι παράγοντες και εξελίξεις που επηρεάζουν τους νέους εργαζόμενους, άνδρες και γυναίκες. Σίγουρα δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι έχουν καλυφθεί πλήρως όλα τα θέματα, καθώς κάτι τέτοιο θα ήταν αδύνατο να γίνει. Πιστεύεται όμως ότι έχουν δοθεί βασικές πληροφορίες και ερεθίσματα έτσι ώστε οι νέοι εργαζόμενοι να ενδιαφερθούν για να λάβουν τις απαραίτητες πληροφορίες και την αναγκαία ενημέρωση σε σχέση με τα θέματα και τις αλλαγές που τους ενδιαφέρουν και τους επηρεάζουν στον χώρο εργασίας και στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον όπως αυτό δημιουργείται και εξελίσσεται ως αποτέλεσμα της ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

 

Παράλληλα, η αναφορά που έγινε και οι πληροφορίες που δόθηκαν σε ότι αφορά τον τρόπο λειτουργίας των εργασιακών σχέσεων στην Κύπρο και το ρόλο που διαδραματίζει το συνδικαλιστικό κίνημα και ιδιαίτερα η ΣΕΚ, τόσο σε εθνικό όσο και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, καταδεικνύουν και επαναεπιβεβαιώνουν  το γεγονός ότι μεγαλύτερη και πιο ουσιαστική συμμετοχή των εργαζομένων στον συνδικαλισμό και στις οργανώσεις που εκπροσωπούν τους εργαζόμενους σε επιχειρησιακό, κλαδικό, επαρχιακό και εθνικό επίπεδο, θα έχει θετικότερο αντίκτυπο σε ότι αφορά τη διεκδίκηση των αιτημάτων και δικαιωμάτων τους.

 

Σε μια εποχή που τα πάντα γύρω μας κινούνται με ιδιαίτερα γρήγορους ρυθμούς, η νέα τεχνολογία και οι νέες μορφές απασχόλησης δημιουργούν καινούργιες προσεγγίσεις, προτεραιότητες και κουλτούρα στην αγορά εργασίας, οι νέοι εργαζόμενοι θα πρέπει να βρουν εκείνους τους τρόπους οι οποίοι θα τους βοηθήσουν ώστε να ανταπεξέλθουν με επιτυχία στις νέες προκλήσεις.

 

Η οργάνωση των νέων σε ευρύτερα κοινωνικά, επαγγελματικά, αθλητικά και άλλα σύνολα υποβοηθά στη δημιουργία καλύτερης αντίληψης σε σχέση με τα διάφορα κοινωνικά φαινόμενα, τους πειρασμούς και τις παραπλανητικές προσεγγίσεις, έτσι ώστε να λειτουργούν αποτρεπτικά τόσο προς τους ίδιους όσο και προς το υπόλοιπο περιβάλλον τους. Με τον τρόπο αυτό, μπορούν να συμβάλουν στην απάμβλυνση διαφόρων προβλημάτων και στη βελτίωση της ίδιας της κοινωνίας μας.

 

Ταυτόχρονα, η παγκοσμιοποίηση και η αλληλοεξάρτιση των εθνικών οικονομιών και οι αλλαγές που επισυμβαίνουν σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, με την αναβάθμιση του Κοινοτικού Κεκτημένου και την εφαρμογή του σε εθνικό επίπεδο, δημιουργούν επιπλέον υποχρεώσεις προς όλους μας, έτσι ώστε να μπορέσουμε να ολοκληρώσουμε το ταξίδι μας με επιτυχία και με όσο το δυνατό λιγότερες αρνητικές συνέπειες.

 

Σε τελική ανάλυση, θα ήταν δόκιμο ενδεχομένως να αναφερθεί ένα εξαγόμενο συμπέρασμα, ότι δηλαδή η ωριμότητα μιας κοινωνίας καταγράφεται και αποτυπώνεται μέσα από τη δυνατότητά της να αξιοποιεί ανάλογα το παρελθόν δημιουργώντας παράλληλα το μέλλον και όχι απλά διαχειριζόμενη το παρών.

 

Ας αναλογιστεί ο καθένας μας, ιδιαίτερα οι νέοι άνθρωποι, το μερίδιο της ευθύνης που μας αναλογεί, έτσι ώστε μέσα από τη συμμετοχή και τη συμβολή μας, να λειτουργήσουμε καταλυτικά προς την κατεύθυνση της κοινωνικής αναδιοργάνωσης, αναμόρφωσης και ανάπλασης. Η επιτυχία μιας τέτοιας προσπάθειας θα θέσει τις βάσεις και θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια πιο κοινωνική Ευρώπη και μια πιο ανθρώπινη και ευημερούσα Κυπριακή Δημοκρατία, ως αναπόσπαστο κομμάτι της ενωμένης Ευρώπης.  

 

Η νέα γενιά παραμένει διαχρονικά αναλλοίωτη ως προς τη διάθεσή της για προσφορά, μέσα από τη λογική της ανατροπής των κακώς εχόντων πρακτικών και προσεγγίσεων.

 

Οι σύγχρονοι νέοι της κάθε εποχής θα πρέπει να χτίζουν το μέλλον για τους επόμενους, έχοντας χρησιμοποιήσει μέρος των θεμελίων που κληρονόμησαν, έτσι ώστε η κοινωνία να ακολουθεί εξελικτική πορεία μέσα από μια διαδρομή συνοχής και μακροπρόθεσμου οραματισμού.